Η ναυτιλία της πειθαρχίας και της τεχνολογίας

Σε ένα διεθνές περιβάλλον όπου οι κυρώσεις, οι εμπορικοί πόλεμοι και οι περιβαλλοντικές απαιτήσεις επανακαθορίζουν τους όρους λειτουργίας της εμπορικής ναυτιλίας, οι ηγέτες του κλάδου δεν επενδύουν πλέον μόνο σε πλοία και αγορές, αλλά και σε συστήματα, συμμόρφωση και κυρίως κουλτούρα ευθύνης.

Οι παρεμβάσεις κορυφαίων στελεχών ορίζουν μια νέα πραγματικότητα: η βιώσιμη ανάπτυξη δεν είναι προϊόν συγκυρίας. Είναι αποτέλεσμα στρατηγικής πειθαρχίας.

Οι τοποθετήσεις του κ. Μπαζίλ Σακέλλη, CEO της Alassia NewShips Management, συμφερόντων του κ. Νίκου Β. Χατζηιωάννου, και του κ. Σπύρου Βλασσόπουλου, Managing Director της Ionic, συμφερόντων του κ. Δημήτρη-Φρανκ Σαρακάκη, σκιαγραφούν μια εμπορική ναυτιλία που μετασχηματίζεται: ψηφιακή, αυστηρά συμμορφωμένη και στρατηγικά προσαρμοστική σε ένα ασταθές γεωπολιτικό περιβάλλον.

Ο κ. Σακέλλης τοποθετεί τον ψηφιακό μετασχηματισμό στο επίκεντρο της νέας εποχής, αλλά όχι αποκομμένο από τον ανθρώπινο παράγοντα: «Η τεχνολογία δεν είναι αυτοσκοπός. Είναι εργαλείο για να γίνουμε πιο αποδοτικοί, πιο διαφανείς και πιο υπεύθυνοι», υποστηρίζει.

Η αυξημένη συνδεσιμότητα πλοίου – γραφείου, η αξιοποίηση δεδομένων σε πραγματικό χρόνο και οι εφαρμογές Τεχνητής Νοημοσύνης δημιουργούν, όπως επισημαίνει, νέες δυνατότητες προγνωστικής συντήρησης και βελτιστοποίησης της ενεργειακής απόδοσης.

«Δεν πρέπει να περιοριζόμαστε στη συλλογή πληροφορίας. Οφείλουμε να αυτοματοποιούμε διαδικασίες και να απλοποιούμε τη διαχείριση», σημειώνει χαρακτηριστικά.

Ωστόσο, η ουσία της τοποθέτησής του αφορά τους ανθρώπους της θάλασσας. «Πρέπει να επιστρέψουμε ουσιαστικές ευθύνες στα πληρώματα. Οταν ο ναυτικός συμμετέχει ενεργά σε επιθεωρήσεις, audits, ήτοι συστηματικούς ελέγχους συμμόρφωσης μιας εταιρείας ή ενός πλοίου με διεθνείς κανονισμούς (π.χ. ISM Code), και vettings, που είναι οι πιο εξειδικευμένοι έλεγχοι κυρίως από μεγάλες πετρελαϊκές εταιρείες ή ναυλωτές προτού επιλέξουν ένα πλοίο για μεταφορά φορτίου, τότε δεν εκτελεί απλώς εντολές, αλλά εξελίσσεται επαγγελματικά και ενισχύει την κουλτούρα ασφάλειας».

Η έγκαιρη εκπαίδευση, προτού οι κανονιστικές απαιτήσεις γίνουν υποχρεωτικές, αποτελεί, κατά τον ίδιο, στρατηγική προτεραιότητα: «Δεν μπορούμε να περιμένουμε να γίνουν οι αλλαγές υποχρεωτικές για να προσαρμοστούμε. Η προετοιμασία είναι ανταγωνιστικό πλεονέκτημα».

Απανθρακοποίηση με ρεαλισμό

Η συζήτηση για την ενεργειακή μετάβαση δεν θα μπορούσε να απουσιάζει. Ο επικεφαλής της Alassia υπογραμμίζει ότι η ναυτιλία έχει ήδη αποδείξει ικανότητα βελτίωσης της ενεργειακής της απόδοσης παρά τον έντονα ανταγωνιστικό χαρακτήρα της.

«Η απανθρακοποίηση είναι αναγκαία. Ομως οι ρυθμίσεις πρέπει να στηρίζονται σε τεχνικά ώριμες και οικονομικά βιώσιμες λύσεις. Διαφορετικά, δημιουργούν στρεβλώσεις χωρίς ουσιαστικό περιβαλλοντικό όφελος».

Σύμφωνα με τον ίδιο, η διαχείριση πλοίων μετατρέπεται πλέον σε στρατηγικό επάγγελμα υψηλής πολυπλοκότητας: «Σήμερα δεν διαχειριζόμαστε μόνο περιουσιακά στοιχεία. Διαχειριζόμαστε ρίσκο, ανθρώπους και φήμη».

Η νέα πραγματικότητα της συμμόρφωσης

Από την πλευρά του, ο κ. Βλασσόπουλος περιγράφει μια αγορά που έχει ουσιαστικά χωριστεί στα δύο. «Η ναύλωση δεν είναι πια μόνο εμπορική απόφαση. Είναι απόφαση διαχείρισης ρίσκου», επισημαίνει, και το ερώτημα, όπως λέει, δεν είναι απλώς «ποιον ναυλώνεις;», αλλά:

■ Πού δραστηριοποιείσαι;

■ Τι φορτίο μεταφέρεις;

■ Ποιο νομικό και χρηματοοικονομικό ρίσκο αναλαμβάνεις;

■ Πόσο αξιόπιστος είναι ο αντισυμβαλλόμενος;

Η Ionic επέλεξε από την αρχή μια ξεκάθαρη γραμμή. «Αποφασίσαμε να μην εμπλακούμε σε συναλλαγές που σχετίζονται με καθεστώτα κυρώσεων. Δεν ήταν απλώς θέμα ηθικής. Ηταν στρατηγική επιλογή», ξεκαθαρίζει ο Managing Director της εταιρείας. Η στάση αυτή, όπως τονίζει, ενίσχυσε την αξιοπιστία της απέναντι σε μεγάλες πετρελαϊκές για χρονοναυλώσεις και διευκόλυνε την πρόσβαση σε χρηματοδότηση. «Η πρόσβαση στο διεθνές τραπεζικό και ασφαλιστικό σύστημα αξίζει περισσότερο από μια πρόσκαιρη αύξηση ναύλων».

Επενδύσεις μακράς διάρκειας σε περιβάλλον αβεβαιότητας

Η δομική αντίφαση της εποχής είναι εμφανής. Οι επενδύσεις στα πλοία έχουν ορίζοντα 20-25 ετών. Το ρυθμιστικό πλαίσιο, όμως, αλλάζει κάθε λίγα χρόνια.

«Δεν μπορούμε να επενδύουμε με βεβαιότητες που ίσως δεν υπάρχουν σε πέντε χρόνια», επισημαίνει ο κ. Βλασσόπουλος. Οι αποφάσεις για καύσιμα, νέες παραγγελίες και τεχνολογικές αναβαθμίσεις βασίζονται πλέον στη διατήρηση της ευελιξίας. «Το πραγματικό ανταγωνιστικό πλεονέκτημα σήμερα δεν είναι να προβλέψεις ποιο καύσιμο θα επικρατήσει, αλλά να διατηρήσεις προσαρμοστικότητα», διευκρινίζει, και προσθέτει με έμφαση: «Μείνετε πειθαρχημένοι και μη βιάζεστε! Η ναυτιλία είναι μαραθώνιος, όχι σπριντ».

Γεωπολιτική και εμπορική στρατηγική

Οι δασμοί, οι κυρώσεις και οι εμπορικές πολιτικές μεγάλων οικονομιών επηρεάζουν άμεσα τη χάραξη στρατηγικής.
«Σήμερα πριν από κάθε απόφαση αξιολογούμε τη νομική σταθερότητα, την πολιτική κατεύθυνση και, πάνω απ’ όλα, την ασφάλεια των ναυτικών μας», αναφέρει ο κ. Βλασσόπουλος. Οταν το περιβάλλον είναι προβλέψιμο, οι εταιρείες προχωρούν σε μακροχρόνιες ναυλώσεις. Οταν κυριαρχεί η αβεβαιότητα, προτιμούν βραχυπρόθεσμες συμφωνίες και συγκρατημένες επενδύσεις.

Το κοινό μήνυμα

Παρά τις διαφορετικές οπτικές για τη διαχείριση στόλου, την πλοιοκτησία, τον στρατηγικό σχεδιασμό, το μήνυμα των δύο στελεχών συγκλίνει: η τεχνολογία από μόνη της δεν αρκεί. Η συμμόρφωση χωρίς στρατηγική διορατικότητα δεν επαρκεί. Η επιθετική ανάπτυξη χωρίς πειθαρχία ενέχει ρίσκο.

Η εμπορική ναυτιλία εισέρχεται σε μια εποχή όπου το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα ορίζεται από την ανθεκτικότητα.

«Δεν επιβιώνει ο πιο γρήγορος, αλλά ο πιο πειθαρχημένος», συνοψίζει ο κ. Βλασσόπουλος, και ο κ. Σακέλλης διευκρινίζει: «Το μέλλον της ναυτιλίας θα το καθορίσουν όσοι καταφέρουν να συνδυάσουν τεχνολογική ηγεσία με ανθρώπινη ευθύνη».

Σε έναν κόσμο διαρκών ανατροπών, η εμπορική ναυτιλία δεν επαναπροσδιορίζει μόνο τα επιχειρηματικά της μοντέλα, αλλά και τη φιλοσοφία της.