Ένα νέο, ιδιαίτερα κρίσιμο δεδομένο διαμορφώνεται στα Στενά του Ορμούζ, καθώς το Ιράν αποφάσισε να επιτρέψει τη διέλευση αριθμού ιρακινών πετρελαιοφόρων, ανταποκρινόμενο σε επανειλημμένα αιτήματα της Βαγδάτης.
Η απόφαση δεν σηματοδοτεί γενικό άνοιγμα της θαλάσσιας οδού ούτε αποκατάσταση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας. Αντίθετα, αποτελεί την πρώτη σαφή ένδειξη ότι οι διελεύσεις μπορούν πλέον να εγκρίνονται κατά περίπτωση, έπειτα από απευθείας πολιτική και διπλωματική συνεννόηση με την Τεχεράνη.
Σύμφωνα με το ιρανικό κρατικό πρακτορείο IRNA, η εξασφάλιση ειδικής άδειας για τα ιρακινά tankers βρισκόταν ψηλά στην ατζέντα των συνομιλιών που πραγματοποιήθηκαν κατά την πρόσφατη επίσκεψη του προέδρου του ιρανικού κοινοβουλίου, Μοχαμάντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ, στο Ιράκ. Η ιρακινή πλευρά επιβεβαίωσε ότι παρέχονται διευκολύνσεις σε ορισμένα πλοία, χωρίς ωστόσο να ανακοινωθούν ο αριθμός τους, τα φορτία που μεταφέρουν ή οι όροι υπό τους οποίους θα πραγματοποιούνται οι διελεύσεις.
Αυτή ακριβώς η έλλειψη ενός δημόσιου και ενιαίου πλαισίου ενισχύει την αβεβαιότητα για τη ναυτιλιακή αγορά. Οι πλοιοκτήτες, οι ναυλωτές και οι ασφαλιστικές εταιρείες καλούνται να αξιολογήσουν όχι μόνο τον στρατιωτικό κίνδυνο, αλλά και το κατά πόσο κάθε πλοίο έχει εξασφαλίσει την απαιτούμενη πολιτική έγκριση για να κινηθεί στην περιοχή.
Στην πράξη, το Ορμούζ ενδέχεται να περάσει από ένα καθεστώς γενικευμένου περιορισμού σε ένα σύστημα «ελεγχόμενων εξαιρέσεων». Δεν υπάρχει ακόμη επίσημη επιβεβαίωση ότι η Τεχεράνη δημιουργεί μόνιμη λίστα προτεραιότητας. Η άδεια προς τα ιρακινά tankers, όμως, δείχνει ότι η πρόσβαση μπορεί να συνδέεται πλέον με την εθνικότητα του φορτίου, τον προορισμό του πλοίου και τις σχέσεις του ενδιαφερόμενου κράτους με το Ιράν.
Για το Ιράκ, το διακύβευμα είναι μεγάλο. Η χώρα παρήγαγε πριν από την κρίση περίπου 4 εκατ. βαρέλια πετρελαίου ημερησίως και εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από τις εξαγωγικές υποδομές του Περσικού Κόλπου. Κάθε παρατεταμένη διαταραχή στις θαλάσσιες μεταφορές περιορίζει τα δημόσια έσοδα και αυξάνει την πίεση για την ανάπτυξη εναλλακτικών διαδρομών.
Η Βαγδάτη εξετάζει για τον λόγο αυτό την ενίσχυση των εξαγωγών προς το τουρκικό λιμάνι Τσεϊχάν, καθώς και σχέδια σύνδεσης με το Μπανιάς της Συρίας και την Άκαμπα της Ιορδανίας. Πρόκειται, ωστόσο, για επιλογές που απαιτούν νέες υποδομές, σημαντικά κεφάλαια και χρόνο. Δεν μπορούν να υποκαταστήσουν άμεσα τις ποσότητες που διοχετεύονται από τους νότιους τερματικούς σταθμούς του Ιράκ.
Για την αγορά των tankers, η ιρανική απόφαση δεν αρκεί από μόνη της για να μειώσει τα ασφάλιστρα πολεμικού κινδύνου ή να επαναφέρει τα πλοία στην περιοχή. Οι ασφαλιστές θα ζητούν σαφή στοιχεία για το ποιος έχει εγκρίνει τη διέλευση, ποια θα είναι η διάρκειά της και εάν υφίστανται πραγματικές εγγυήσεις ασφαλούς περάσματος.
Αν οι άδειες αρχίσουν να δίνονται και σε άλλες χώρες, το Ορμούζ μπορεί να μετατραπεί σε έναν θαλάσσιο διάδρομο δύο ταχυτήτων: προνομιακή πρόσβαση για συγκεκριμένα φορτία και υψηλότερο επιχειρησιακό ρίσκο για όλους τους υπόλοιπους. Σε μια τέτοια περίπτωση, το πολιτικό «πράσινο φως» θα αποκτήσει οικονομική αξία, επηρεάζοντας τους ναύλους, τα war-risk premiums, τους όρους των ναυλοσυμφώνων και τελικά την τιμή παράδοσης του πετρελαίου.
Η εξαίρεση που εξασφάλισε το Ιράκ προσφέρει προσωρινή ανάσα στη Βαγδάτη. Παράλληλα, όμως, επιβεβαιώνει ότι το Στενό εξακολουθεί να απέχει πολύ από την κανονική εμπορική λειτουργία του: η ναυσιπλοΐα δεν αποκαθίσταται συνολικά, αλλά ανοίγει επιλεκτικά και κατόπιν διαπραγμάτευσης.
Διαβάστε ακόμη
Πάρος: Πώς έγινε ο αγαπημένος προορισμός εφήβων και εικοσάρηδων
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ