Πίσω από τη μεγάλη γεωπολιτική και οικονομική κρίση στα Στενά του Ορμούζ εξελίσσεται μια δεύτερη, πολύ λιγότερο ορατή κρίση. Είναι αυτή των χιλιάδων ναυτικών που παραμένουν πάνω στα πλοία τους στον Περσικό Κόλπο, χωρίς να γνωρίζουν πότε θα μπορέσουν να επιστρέψουν στις οικογένειές τους.
Σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία, τουλάχιστον 6.000 ναυτικοί σε περίπου 400 πλοία εξακολουθούν να βρίσκονται εγκλωβισμένοι μέσα και γύρω από τα Στενά του Ορμούζ. Στην κορύφωση της κρίσης, ο αριθμός ήταν πολύ μεγαλύτερος, καθώς είχε υπολογιστεί ότι περίπου 20.000 μέλη πληρωμάτων σε 1.500 εμπορικά πλοία είχαν βρεθεί αποκλεισμένα στην ευρύτερη περιοχή. Έκτοτε, αρκετά πλοία κατάφεραν να απομακρυνθούν και χιλιάδες ναυτικοί να επαναπατριστούν. Για όσους όμως παραμένουν πίσω, η κρίση συνεχίζεται.
Η καθημερινότητά τους εκτυλίσσεται σε ένα περιβάλλον που απέχει πολύ από τις κανονικές συνθήκες εργασίας στη θάλασσα. Πλοία παραμένουν για μεγάλα χρονικά διαστήματα αγκυροβολημένα ή περιορίζουν στο ελάχιστο τις μετακινήσεις τους, ενώ τα πληρώματα εξακολουθούν να εκτελούν κανονικά τις υποχρεώσεις τους.
Οι μηχανές και τα συστήματα πρέπει να παραμένουν λειτουργικά. Τα φορτία χρειάζονται συνεχή παρακολούθηση. Η γέφυρα και το μηχανοστάσιο εξακολουθούν να λειτουργούν σε βάρδιες και το πλοίο πρέπει να βρίσκεται σε κατάσταση ετοιμότητας, ώστε να μπορέσει να κινηθεί όταν και εφόσον δοθεί ασφαλής δυνατότητα απόπλου.
Η μεγάλη διαφορά είναι ότι όλα αυτά συμβαίνουν πλέον μέσα σε ένα περιβάλλον στρατιωτικής έντασης. Οι ναυτικοί είναι πολίτες. Δεν έχουν εκπαιδευτεί για να ζουν και να εργάζονται σε εμπόλεμη ζώνη. Κι όμως, εδώ και μήνες, πληρώματα εμπορικών πλοίων έχουν βρεθεί αντιμέτωπα με επιθέσεις, εκρήξεις, drones, πυραύλους και προειδοποιήσεις ασφαλείας.
Η αβεβαιότητα αποτελεί ίσως το μεγαλύτερο βάρος. Οι ναυτικοί γνωρίζουν πότε αρχίζει η βάρδια τους, αλλά όχι πότε θα τελειώσει ο εγκλωβισμός τους. Σε αρκετές περιπτώσεις, οι συμβάσεις έχουν φθάσει ή ξεπεράσει την προβλεπόμενη διάρκειά τους, ενώ οι αλλαγές πληρωμάτων γίνονται με μεγάλη δυσκολία.
Το γεγονός ότι η στεριά βρίσκεται κοντά δεν σημαίνει ότι μπορούν απλώς να εγκαταλείψουν το πλοίο. Για την αποβίβαση και τον επαναπατρισμό απαιτείται μια σύνθετη διαδικασία που περιλαμβάνει άδειες από τις αρμόδιες Αρχές, ασφαλή πρόσβαση σε λιμάνι, μεταναστευτικές διαδικασίες, διαθέσιμες αεροπορικές συνδέσεις και, σε αρκετές περιπτώσεις, αντικαταστάτη που θα αναλάβει τη θέση του ναυτικού πάνω στο πλοίο. Και αυτό ακριβώς αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα. Ένα εμπορικό πλοίο δεν μπορεί να εγκαταλειφθεί από το πλήρωμά του. Πρέπει να παραμένει επανδρωμένο και επιχειρησιακά ασφαλές, ακόμη και όταν βρίσκεται ακινητοποιημένο.
Έτσι, για αρκετούς ναυτικούς η αναμονή παρατείνεται. Μαζί της αυξάνεται και η ψυχολογική πίεση. Η συνεχής ενημέρωση για επιθέσεις στην περιοχή, οι συναγερμοί και η πιθανότητα μιας νέας στρατιωτικής κλιμάκωσης δημιουργούν μια κατάσταση διαρκούς επιφυλακής. Ο πραγματικός ύπνος γίνεται δυσκολότερος και κάθε έκρηξη ή πληροφορία για περιστατικό σε κοντινή θαλάσσια περιοχή επαναφέρει τον φόβο. Ταυτόχρονα, η επικοινωνία με το σπίτι αποκτά τεράστια σημασία. Για έναν ναυτικό που βρίσκεται επί εβδομάδες ή μήνες μέσα σε μια περιοχή αυξημένου κινδύνου, ακόμη και μια σύντομη συνομιλία με την οικογένειά του μπορεί να αποτελέσει τη μοναδική επαφή με την κανονικότητα.
Οι δυσκολίες όμως δεν σταματούν εκεί. Όσο ένα πλοίο παραμένει εγκλωβισμένο, τόσο αυξάνονται και οι ανάγκες ανεφοδιασμού. Τρόφιμα, πόσιμο νερό, φάρμακα, καύσιμα και ανταλλακτικά πρέπει να φθάνουν στα πλοία, σε μια περιοχή όπου η μετακίνηση βοηθητικών σκαφών δεν είναι πάντοτε απλή ούτε χωρίς κίνδυνο.
Σε ορισμένες περιπτώσεις έχουν αναφερθεί σημαντικοί περιορισμοί στις διαθέσιμες προμήθειες, με τα πληρώματα να αναγκάζονται να προσαρμόσουν τη διατροφή και την κατανάλωσή τους στα αποθέματα που υπάρχουν πάνω στο πλοίο. Όσο η παραμονή παρατείνεται, η εξασφάλιση επαρκών τροφίμων, νερού και φαρμάκων μετατρέπεται από ζήτημα καθημερινής λειτουργίας σε ζήτημα ευημερίας και ασφάλειας του πληρώματος.
Ιδιαίτερα δύσκολη είναι η κατάσταση για όσους χρειάζονται συστηματική φαρμακευτική αγωγή ή ιατρική παρακολούθηση. Ένα πρόβλημα υγείας που υπό κανονικές συνθήκες θα μπορούσε να αντιμετωπιστεί σε ένα λιμάνι γίνεται πολύ πιο σύνθετο όταν η πρόσβαση στη στεριά είναι περιορισμένη.
Υπάρχει και μία ακόμη διάσταση, λιγότερο εμφανής αλλά εξίσου σημαντική: η εργασιακή ανασφάλεια.
Το δικαίωμα ενός ναυτικού να ζητήσει επαναπατρισμό δεν σημαίνει ότι είναι πάντοτε εύκολο να το διεκδικήσει. Για ανθρώπους που εξαρτώνται οικονομικά από διαδοχικές συμβάσεις εργασίας στη θάλασσα και συχνά συντηρούν οικογένειες στις χώρες τους, η ανησυχία για το εάν μια άρνηση συνέχισης του ταξιδιού θα επηρεάσει την επόμενη δουλειά τους μπορεί να λειτουργήσει αποτρεπτικά.
Έτσι δημιουργείται ένα εξαιρετικά δύσκολο δίλημμα: από τη μία βρίσκεται η προσωπική ασφάλεια και από την άλλη η ανάγκη διατήρησης της εργασίας και του εισοδήματος. Το ανθρώπινο κόστος της κρίσης, άλλωστε, δεν είναι πλέον θεωρητικό. Οι επιθέσεις εναντίον εμπορικών πλοίων στην ευρύτερη περιοχή έχουν προκαλέσει θανάτους και τραυματισμούς ναυτικών, επιβεβαιώνοντας ότι τα πληρώματα βρίσκονται εκτεθειμένα στις συνέπειες μιας σύγκρουσης στην οποία δεν έχουν κανέναν ρόλο.
Κι όμως, η δημόσια συζήτηση για το Ορμούζ εξακολουθεί να περιστρέφεται κυρίως γύρω από άλλους αριθμούς. Πόσα πλοία περνούν καθημερινά από τα Στενά. Πόσο ανεβαίνουν οι ναύλοι. Πόσο κοστίζει η ασφάλιση πολεμικού κινδύνου. Πόσο πετρέλαιο παραμένει εγκλωβισμένο στον Κόλπο και τι σημαίνει η κρίση για τις διεθνείς ενεργειακές αγορές.
Υπάρχει όμως και ένας αριθμός που δεν χωρά εύκολα στα οικονομικά μοντέλα: περίπου 6.000 άνθρωποι εξακολουθούν να περιμένουν.
Για αυτούς η κρίση δεν μετριέται σε δολάρια ανά ημέρα, σε βαρέλια πετρελαίου ή σε ποσοστά αύξησης των ασφαλίστρων. Μετριέται σε ημέρες μακριά από το σπίτι, σε χαμένες αλλαγές πληρωμάτων, σε περιορισμένες προμήθειες και στην αγωνία για το τι μπορεί να συμβεί μέχρι το επόμενο πρωί.
Στους ηλεκτρονικούς ναυτιλιακούς χάρτες ένα αγκυροβολημένο πλοίο εμφανίζεται απλώς ως ένα ακόμη ακίνητο στίγμα. Πάνω σε αυτό το στίγμα, όμως, υπάρχουν άνθρωποι. Άνθρωποι που συνεχίζουν να κάνουν βάρδιες, να συντηρούν τις μηχανές, να ελέγχουν τα φορτία και να κρατούν τα πλοία ασφαλή και λειτουργικά μέσα σε μια από τις πιο επικίνδυνες θαλάσσιες περιοχές του κόσμου. Και ενώ η διεθνής διπλωματία συζητά για το πότε και με ποιους όρους θα επιστρέψει η κανονικότητα στα Στενά του Ορμούζ, για χιλιάδες ναυτικούς το βασικό ερώτημα παραμένει πολύ πιο απλό. Πότε θα μπορέσουν να γυρίσουν σπίτι.
Διαβάστε ακόμη
Φοροδιαφυγή: 320.000 καταγγελίες στην ΑΑΔΕ – Σε ποιες περιοχές εντοπίζεται το «σαφάρι»
Νιτσιάκος: Με τζίρο 570 εκατ. ευρώ και επενδυτικό άλμα περνά στην εποχή της MHP
Πλειστηριασμοί: Πώς ένα Αστυνομικό Τμήμα της Αττικής οδεύει στο ηλεκτρονικό σφυρί (pics)
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ