Η βιωσιμότητα έχει περάσει πλέον από τη θεωρία στην πράξη και αποτελεί βασικό άξονα στρατηγικής για τη ναυτιλία.

Δύο πανεπιστημιακοί με βαθιά γνώση του κλάδου, ο Ανδρέας Ανδρικόπουλος, καθηγητής του Τμήματος Ναυτιλιακών Σπουδών του Πανεπιστημίου Πειραιώς και διευθυντής του MSc Sustainable Blue Economy, και ο Βασίλειος-Χρήστος Ναούμ, αναπληρωτής καθηγητής του ίδιου τμήματος και επιστημονικός υπεύθυνος του εκπαιδευτικού προγράμματος «Ναυτιλιακή Λογιστική, Χρηματοδότηση & Ελεγχος Ναυτιλιακών Εταιρειών», μιλούν στο «business stories» για τον ρόλο του ESG – «Περιβάλλον, Κοινωνία, Διακυβέρνηση» και της λογιστικής και της χρηματοοικονομικής διοίκησης στη βιώσιμη μετάβαση της ναυτιλίας. Αναλύουν γιατί η βιωσιμότητα δεν είναι σύνθημα, αλλά απαιτητικό σχέδιο που βασίζεται σε δεδομένα, ανάλυση κινδύνου και επιστημονική τεκμηρίωση.

– Κύριε Ανδρικόπουλε και κύριε Ναούμ, γιατί η βιωσιμότητα βρίσκεται σήμερα στο επίκεντρο της ναυτιλίας;

ΑΝΔΡΕΑΣ ΑΝΔΡΙΚΟΠΟΥΛΟΣ: Η βιωσιμότητα αποτελεί ένα από τα «αστέρια» που καθοδηγούν τους κλαδικούς, επιχειρηματικούς και τεχνολογικούς μετασχηματισμούς που συντελούνται στη ναυτιλία. Οι μετασχηματισμοί αυτοί είναι απαιτητικοί, κοστοβόροι, συχνά αχαρτογράφητοι και εύλογα συναντούν αντιστάσεις. Ωστόσο, είναι στρατηγικά απαραίτητοι στο πλαίσιο μιας συνολικής στροφής του αναπτυξιακού μας μοντέλου προς μια κοινωνικά και περιβαλλοντικά βιώσιμη κατεύθυνση.

ΒΑΣΙΛΗΣ ΝΑΟΥΜ: Η μετάβαση δεν χρειάζεται μόνο βούληση και όραμα. Απαιτεί σχέδιο, και το σχέδιο χρειάζεται αξιόπιστη και οργανωμένη πληροφόρηση. Εδώ ακριβώς εμφανίζεται ο ρόλος της λογιστικής.

– Πώς συνδέεται η λογιστική με το ESG στη ναυτιλία;

Α.Α.: Η λογιστική συλλέγει, οργανώνει, αξιολογεί και δημοσιοποιεί πληροφορίες που αφορούν και τις τρεις διαστάσεις του ESG: Περιβάλλον, Κοινωνία και Διακυβέρνηση. Στο χρηματοοικονομικό της σκέλος αποτυπώνει, σε χρηματικές μονάδες, κρίσιμα στοιχεία για το κόστος και τα οφέλη της βιώσιμης μετάβασης. Μιλάμε για το κόστος περιβαλλοντικού εξοπλισμού, τα καύσιμα και την κατανάλωσή τους, την ασφάλεια των πλοίων, την εκπαίδευση του προσωπικού στη θάλασσα και τη στεριά, τη λειτουργία μηχανισμών εταιρικής διακυβέρνησης, αλλά και την ασφάλιση έναντι περιβαλλοντικών κινδύνων. Ολα αυτά είναι δεδομένα που προέρχονται από τη λογιστική και είναι απαραίτητα για τον σχεδιασμό της βιώσιμης μετάβασης. Παράλληλα, η λογιστική καταγράφει και τα έσοδα που προκύπτουν από αυτές τις επιλογές, αναδεικνύοντας τα αντίστοιχα κέρδη και ζημιές.

– Η λογιστική, όμως, δεν περιορίζεται μόνο στα οικονομικά στοιχεία, σωστά;

Β.Ν.: Ακριβώς. Εκτός από τη χρηματοοικονομική διάσταση, υπάρχει η μη χρηματοοικονομική λογιστική, η οποία είναι κρίσιμη για τη βιωσιμότητα. Εδώ εντάσσονται δεδομένα όπως οι εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα, οι ώρες εκπαίδευσης του προσωπικού, η κατανομή των εργαζομένων ανά φύλο και εθνικότητα ή το ποσοστό όσων καλύπτονται από συλλογικές συμβάσεις. Χωρίς αυτές τις πληροφορίες ο επιχειρηματικός σχεδιασμός για μια πιο βιώσιμη ναυτιλία είναι ουσιαστικά αδύνατος. Στην Ευρωπαϊκή Ενωση, τα Ευρωπαϊκά Πρότυπα Εκθέσεων Βιωσιμότητας και η Οδηγία για τις Εταιρικές Αναφορές Βιωσιμότητας αποτελούν σημαντική πρωτοπορία. Αν και σήμερα επηρεάζουν λίγες ναυτιλιακές εταιρείες, αποτελούν προοίμιο για το πώς θα λειτουργεί η λογιστική της βιωσιμότητας στο άμεσο μέλλον.

– Ποιος είναι ο ρόλος της χρηματοοικονομικής διοίκησης σε αυτή τη μετάβαση;

Α.Α.: Η λογιστική αποτύπωση της βιωσιμότητας είναι προϋπόθεση για αποτελεσματική χρηματοοικονομική διοίκηση. Η χρηματοοικονομική διοίκηση αξιολογεί αν η βιώσιμη μετάβαση είναι οικονομικά εφικτή, λαμβάνοντας υπόψη κέρδη, ζημιές, χρόνο και αβεβαιότητα. Ο κίνδυνος καθορίζει την απόδοση που ζητούν οι επενδυτές και επηρεάζει άμεσα την αξία των πλοίων. Σήμερα, ο κίνδυνος, η απόδοση και η αξία επηρεάζονται έντονα από την περιβαλλοντική και κοινωνική βιωσιμότητα. Δεν είναι τυχαίο ότι τα επιτόκια δανεισμού των ναυτιλιακών εταιρειών συνδέονται ολοένα και περισσότερο με τις περιβαλλοντικές τους επιδόσεις.

– Πόσο σημαντική είναι η αβεβαιότητα σε αυτή την εξίσωση;

Β.Ν.: Η ποιότητα της βιωσιμότητας αναδιαμορφώνει το τοπίο της αβεβαιότητας. Τα έσοδα και τα έξοδα των ναυτιλιακών εταιρειών επηρεάζονται από πολλούς παράγοντες, με την κλιματική αλλαγή να είναι από τους σημαντικότερους. Οι τεχνολογικές επιλογές, τα retrofit, οι επενδύσεις σε νέα πλοία και ο προγραμματισμός των ταξιδιών καθορίζουν την κερδοφορία και την ανθεκτικότητα της μετάβασης. Η οικονομική βιωσιμότητα αυτών των επιλογών εμπεριέχει αναπόφευκτη αβεβαιότητα γιατί οι μεταβαλλόμενες περιβαλλοντικές συνθήκες αλλάζουν συνεχώς τις απαντήσεις σε γνώριμα οικονομικά ερωτήματα και γεννούν νέα κρίσιμα ερωτήματα για το μέλλον του κλάδου.

– Ποιος είναι ο ρόλος της επιστήμης σε όλα αυτά;

Α.Α.: Τα ερωτήματα αυτά δεν είναι μόνο επιχειρηματικά ή πολιτικά, είναι και επιστημονικά. Οι αποφάσεις στη ναυτιλία στηρίζονται σε επιστημονικά πορίσματα που αναλύουν τις τεχνολογικές δυνατότητες, τις περιβαλλοντικές αλλαγές, τη δυναμική της παγκόσμιας οικονομίας και τις κοινωνικές και πολιτικές εξελίξεις που επηρεάζουν το θαλάσσιο εμπόριο. Παράλληλα, η επιστήμη αναπτύσσει νέες μεθόδους λογιστικής, νέους μηχανισμούς διαχείρισης χρηματοοικονομικού κινδύνου και εργαλεία αποτίμησης ναυτιλιακών επενδύσεων.

– Πώς μεταφέρεται αυτή η γνώση από το πανεπιστήμιο στην αγορά;

Β.Ν.: Ο ρόλος της επιστήμης δεν είναι να μένει κλεισμένος στα πανεπιστήμια. Τα πορίσματα πρέπει να διαχέονται στην οικονομία και στη ναυτιλία. Αυτό γίνεται με δράσεις που φέρνουν κοντά την πανεπιστημιακή κοινότητα και τον κλάδο. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η ημερίδα «Navigating the Green Transition: ESG, Finance & the Future of Shipping» που πραγματοποιήθηκε στο Πανεπιστήμιο Πειραιώς στις 3 Δεκεμβρίου 2025. Εκεί παρουσιάστηκαν μέθοδοι διαχείρισης κινδύνου, αποτίμησης επενδύσεων και οργάνωσης λογιστικών πληροφοριών στο νέο περιβάλλον της βιώσιμης ανάπτυξης.

– Ενα τελευταίο μήνυμα για τη βιωσιμότητα στη ναυτιλία;

Α.Α.:Η βιωσιμότητα στη ναυτιλία δεν είναι πρόβλημα που λύνεται με ιδεολογικές αντιπαραθέσεις ή μεγαλοστομίες. Απαιτεί δουλειά, σοβαρή εστίαση και τεκμηριωμένη ανάλυση.

Β.Ν.: Κάπου εδώ οφείλει να εμφανιστεί ο ρόλος της επιστήμης. Εκεί αρχίζει η ουσιαστική μετάβαση της ναυτιλίας στη νέα εποχή.

Διαβάστε ακόμη

Αραγτσί (ΥΠΕΞ Ιράν): Πρέπει να ξεπεράσουμε τη δυσπιστία έναντι των ΗΠΑ για να διεξαχθούν συνομιλίες (vid)

Airbnb: Tα έσοδα κοντά στο 1 δισ. αλλάζουν τον κυβερνητικό σχεδιασμό

Πετρέλαιο: Πτώση άνω του 4% μετά τις δηλώσεις Τραμπ πως επιδιώκει συμφωνία με το Ιράν

Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα