Αναθέρμανση των σχέσεων με το Ριάντ επιδιώκει στη σημερινή επίσκεψή του ο Ομπάμα- Τα “αγκάθια”

Στην πρώτη του επίσκεψη από το 2009 στη Σαουδική Αραβία, ο πρόεδρος Ομπάμα καλείται να δώσει ορισμένες εξηγήσεις στους πάλαι ποτέ συμμάχους του: Για την απόφασή του να καταγγείλει το χρηματοδοτούμενο από το Ριάντ στρατιωτικό πραξικόπημα στην Αίγυπτο, τις “κούφιες” απειλές για αεροπορκές επιθέσεις στη Συρία, καθώς και για τη διπλωματική προσέγγιση των ΗΠΑ με το σιιτικό Ιράν, εχθρό του σουνιτικού βασιλείου.

Μετά το καλοκαίρι, οι σχέσεις των δύο παραδοσιακών συμμάχων ΗΠΑ- Σαουδικής Αραβίας δοκιμάζονται σοβαρά. Ανησυχώντας για τη διατήρηση της κυριαρχίας του στην περιοχή, το Ριάντ επέκρινε δημοσίως την αμερικανική πολιτική στη Μέση Ανατολή.

Η απόφαση της Ουάσιγκτον να υποστηρίξει τον πρόεδρο Μοχάμεντ Μόρσι και τη Μουσουλμανική Αδελφότητα, την οποία το Ριάντ απεχθάνεται γιατί φοβάται ότι προωθεί την ανατροπή των μοναρχιών στη Μέση Ανατολή, προκάλεσε ένταση στις σχέσεις μεταξύ των δύο χωρών.

Το κλίμα επιδεινώθηκε το Νοέμβριο με την ανακοίνωση της πολυμερούς συμφωνίας μεταξύ του Ιράν, των ΗΠΑ και άλλων δυτικών δυνάμεων για τον περιορισμό του πυρηνικού προγράμματος της Τεχεράνης. Οπως μεταδίδει το Al jazeera, το σουνιτικό καθεστώς  αντί να πανηγυρίσει για τη μείωση ενός εξοπλισμένου με πυρηνικά Ιράν, άρχισε να ανησυχεί για την προσέγγιση των ΗΠΑ με τους αντίπαλους μουσουλμάνους σουνίτες του Ιράν.

Το Ριάντ ανταγωνίζεται το Ιράν για την επιρροή στη Μέση Ανατολή. Θεωρώντας πιθανό ένα πόλεμο μεταξύ της Συρίας και του ορκισμένου εχθρού τους, οι Σαουδάραβες θέλουν να προμηθεύσουν με όπλα τους σουνίτες αντάρτες και να πιέσουν τον Ομπάμα να πραγματοποιήσει την απειλή του για στρατιωτική επέμβαση κατά του καθεστώτος του Ασαντ σε αντίποινα για την επίθεση με χημικά όπλα, που σημειώθηκε το 2013 στα περίχωρα της Δαμασκού και αποδόθηκε στις κυβερνητικές δυνάμεις. 

Η Σαουδική Αραβία είναι πλέον απογοητευμένη από τον Ομπάμα και τον κατηγορεί ότι χρησιμοποίησε τη συμφωνία με τη Ρωσία για τα χημικά όπλα προκειμένου να αποφύγει τη στρατιωτική επέμβαση.

Το Νοέμβριο, εξέχουσες προσωπικότητες της Σαουδικής Αραβίας απείλησαν με “μεγάλη στροφή” της φιλοαμερικανικής πολιτικής της χώρας, προειδοποιώντας την Ουάσινγκτον ότι θα “συνεχίσουν μόνοι τους” εάν ο Ομπάμα εξακολουθήσει να αγνοεί τα αιτήματα για συντονισμένη δράση, τα οποία συνήθιζε να ικανοποιεί ο πρώην πρόεδρος.

Το Δόγμα Ομπάμα

Ωστόσο, οι αναλυτές εκτιμούν ότι ο Ομπάμα δεν πρόκειται να συμφωνήσει σε κάτι τέτοιο στη σημερινή του επίσκεψη στη Σαουδική Αραβία. Υστερα από δύο διαδοχικές επεμβάσεις στο Αφγανιστάν το 2001 και το Ιράκ δύο χρόνια αργότερα, “το Δόγμα Ομπάμα αποτελεί επαναπροσδιορισμό της αμερικανικής πολιτικής, η οποία είναι μινιμαλιστική, πολυμερής όταν είναι δυνατόν, και απροσχημάτιστα εγωκεντρική”, τονίζει ο Gary Sick, μελετητής ερευνών στο Ινστιτούτο Μέσης Ανατολής του Πανεπιστημίου Κολούμπια.

“Ο Ομπάμα, σε αντίθεση με τον Μπους, δεν είναι διατεθειμένος να πάει και να αλλάξει το πρόσωπο της Μέσης Ανατολής ώστε να ικανοποιήσει τις επιθυμίες των Σαουδάραβων, να εμπλακεί στο “κτίσιμο” μιας χώρας και σε βασικά εσωτερικά θέματα χωρών”, τονίζει ο Sick στο Al Jazeera. “Απλώς, δεν είναι πρόθυμος να το πράξει”.

Παρ΄όλα αυτά, ο Ομπάμα και ο βιασιλιάς Αμπντάλα θα προσπαθήσουν να εξομαλύνουν τις διαφορές τους κατά τη σημερινή συνάντηση.

“Ο Ομπάμα θέλει να ξεκαθαρίσει ποιοι είναι οι στόχοι των ΗΠΑ στην περιοχή και ότι δεν είναι ασυμβίβαστοι με τα συμφέροντα της Σαουδικής Αραβίας. Αυτό είναι το κομμάτι που λείπει “, προσθέτει ο Sick. “Oι Σαουδάραβες θέλουν από τις ΗΠΑ να χρησιμοποιήσουν στρατιωτική δράση για να δουν τη Μέση Ανατολή που αυτοί επιθυμούν. Ωστόσο, αυτό δεν εμποδίζει τις δύο πλευρές να αναγνωρίσουν ότι αυτό που κάνουμε είναι προς όφελός τους. Το να ξεφορτωθούμε τα χημικά όπλα στη Συρία και τα πυρηνικά στο Ιράν, είναι δύο πράγματα που θα έπρεπε να θέλει η Σαουδική Αραβία”