Μπαράζ νομοθετικών πρωτοβουλιών από το ΥΠΕΚΑ για νομιμοποίηση αμφισβητούμενων ακινήτων

Της Μαριάννας Τζάννε

Σε νομοθετικές πρωτοβουλίες προκειμένου να αποφύγει το βραχυκύκλωμα που θα προκαλέσει στις ιδιοκτησίες η εφαρμογή του κτηματολογίου και των δασικών χαρτών εμφανίζεται έτοιμο να προχωρήσει το υπουργείο Περιβάλλοντος. Το ΥΠΕΚΑ και ο αρμόδιος αναπληρωτής υπουργός κ. Σταύρος Καλαφάτης καλούνται να βρουν λύσεις σε διαχρονικά πολεοδομικά προβλήματα και ατολμίες της πολιτείας και συγχρόνως στα όρια της συνταγματικής νομιμότητας να υπερπηδήσουν εμπόδια και να δώσουν οριστικό συγχωροχάρτι σε μικρές και μεγάλες πολεοδομικές αυθαιρεσίες.

Τον περασμένο Ιούνιο, ενώ η τρικομματική κυβέρνηση βρισκόταν στην εντατική λόγω του σφραγίσματος της ΕΡΤ, ο κ. Καλαφάτης απηύθυνε κάλεσμα στα κόμματα και τους βουλευτές να συναινέσουν σε μια πολεοδομική διευθέτηση ομαδοποιώντας προβλήματα που παρουσιάζονται ανά νομό και θα μπορούσαν να επιλυθούν με ένα πιο συστηματικό και καθολικό τρόπο. Με τον τρόπο αυτό, το υπουργείο επιδιώκει να απεγκλωβίσει τους πολίτες από πολύχρονη ταλαιπωρία και να αποκαταστήσει δικαιοπραξίες που σήμερα αμφισβητούνται. Χθες, στην αρμόδια επιτροπή παραγωγής και εμπορίου της βουλής, έγινε ένα πρώτο βήμα από τον κ. Καλαφάτη, το οποίο θα συνεχιστεί με την κατάθεση εντός 20ημέρου προτάσεων των βουλευτών με στόχο να αναλάβει η κυβέρνηση τις θεσμικές παρεμβάσεις που απαιτούνται. Σύμφωνα με τον Αναπληρωτή υπουργό «σε περιοχές της χώρας έχουν γίνει σειρά από κανονιστικές πράξεις και δικαιοπραξίες οι οποίες αμφισβητούνται. Το πρόβλημα εμφανίζεται τώρα με την ολοκλήρωση των δασικών χαρτών της περιοχής και την ολοκλήρωση του κτηματολογίου”. Ο κ. Καλαφάτης πρότεινε επίσης να δημιουργηθεί κοινή ομάδα εργασίας που θα αποτελείται από υπηρεσιακούς υπαλλήλους μεταξύ των υπουργείων Οικονομικών και ΠΕΚΑ, η οποία θα συντονίζει όλες τις κινήσεις των δύο υπουργείων στο θέμα των ιδιοκτησιακών δικαιωμάτων του δημοσίου σε αμφισβητούμενες εκτάσεις. Με αυτό τον τρόπο δε θα αλλάζουν τα μέλη της επιτροπής όταν αλλάζει ο εκάστοτε υπουργός και θα συνεχίζουν απρόσκοπτα το έργο τους. Επιπλέον προωθείται η δημιουργία «μιας ομάδας εργασίας, από ανώτατους υπαλλήλους και νομικούς συμβούλους του υπουργείου Περιβάλλοντος ώστε να υπάρξει αποτελεςματικος συντονισμός.

Ποιες περιπτώσεις ιδιοκτησιών αφορά η νομιμοποίηση
Από τις πλέον χαρακτηριστικές περιπτώσεις μεγάλων πολεοδομικών εκκρεμοτήτων είναι οι οικισμοί προ του 1923 των οποίων τα όρια καθορίστηκαν με αποφάσεις νομαρχών μετά την ψήφιση του Συντάγματος το 1975 και πριν την εφαρμογή του Ν.998/1979. Οι οικισμοί αυτοί μεταγενέστερα κρίθηκε ότι αποτελούν έκταση προστατευόμενη από τη δασική νομοθεσία. Μια γνωστή περίπτωση στην Αττική είναι οι περιοχές του Αγίου Στεφάνου, της Άνοιξης κ.α. Τα όρια των περιοχών αυτών έχουν ακυρωθεί από το ΣΤΕ καθώς κρίθηκε αντισυνταγματική η αρμοδιότητα προς του Νομάρχες να ρυθμίσουν παρόμοια ζητήματα. Οι περιοχές έχουν χαρακτηριστεί από τις αρμόδιες δασικές υπηρεσίες ως δασικές εκτάσεις και μάλιστα έχουν σε μεγάλο βαθμό χαρακτηριστεί και ως αναδασωτέες.

Δεν εμπίπτουν στις διατάξεις του Ν.4164/2013 που όρισε τις περιοχές  οι οποίες θεωρούνται ως εντός σχεδίου και δεν εμπίπτουν στις αρμοδιότητες της δασικής υπηρεσίας.

Το σχετικό ζήτημα έχει απασχολήσει την διοίκηση, έχει εκδοθεί σχετικό πόρισμα από τον Συνήγορο του πολίτη και ερευνάται η από συνταγματικής απόψεως ορθή επίλυση του ζητήματος δεδομένου ότι οι κανονιστικές πράξεις της διοίκησης  που εκδόθηκαν 30 χρόνια πριν είχαν σαν συνέπεια να εκδοθούν άδειες οικοδομής ως εντός σχεδίου περιοχή, να γίνουν χιλιάδες δικαιοπραξίες  και γενικά να υπάρχει η πεποίθηση στον πολίτη ότι κατέχουν οικόπεδα και κτίσματα σε εντός σχεδίου περιοχή. Το θέμα αναδεικνύεται λόγω της κτηματογράφησης και της σύνταξης των δασικών χαρτών. Τους προηγούμενους μήνες επιχειρήθηκε η ψήφιση από βουλευτές δύο τροπολογιών, τις οποίες όμως αρνήθηκε ο κ. Καλαφάτης, θεωρώντας ότι η λύση πρέπει να δοθεί μέσα από κοινοβουλευτικό διάλογο και διακομματική συμφωνία.  
Παρόμιας φύσης είναι και τα προβλήματα που έχουν ανακύψει από εκτάσεις  δημοσίων κτημάτων κατεχόμενες πάνω από  50 χρόνια από ιδιώτες είτε μετά από ειδική παραχώρηση ( μίσθωση) είτε μετά από παράλειψη της διοίκησης να ρυθμιστεί νομοθετικά η παραχώρηση δια εξαγοράς. Οι εκτάσεις αποτελούν δημόσιο κτήμα ενώ κατέχονται ( έχουν κατασκευαστεί κτίσματα , έχουν γίνει συνδέσεις με τα δίκτυα εν γνώσει της διοίκησης – φορολογούνται ως ακίνητα) για δεκαετίες.  Σύμφωνα με το ΥΠΕΚΑ στο παρελθόν δεν υπήρξε διαδικασία νόμιμης παραχώρησης της κυριότητας δυνάμει εξαγοράς και μάλιστα πρόσφατα δόθηκε παράταση ενός χρόνου προκειμένου να αγοραστούν αντίστοιχες ιδιοκτησίες. Σημαντικά προβλήματα όπως τα έχει κατηγοριοποιήσει το αρμόδιο υπουργείου ανακύπτουν και σε οικισμούς προ του 1923 που καθορίστηκαν τα όριά τους με αποφάσεις νομαρχών και μεταγενέστερα κρίθηκαν λόγω γεωλογικών φαινομένων ως κατολισθήσιμοι (π.χ Αίγιο, Καλάβρυτα κ.α). Παρόλα αυτά οι πολεοδομικές υπηρεσίες εξέδιδαν άδειες για την εκτέλεση εργασιών μέχρι και το 2010. Με αφορμή έγγραφα της αρμόδιας διεύθυνσης της Περιφέρειας δεν εκδίδονται άδειες και κατά τις υπηρεσίες του υπουργείου απαιτείται η εκπόνηση γεωλογικής μελέτης η οποία θα αποφαίνεται για τη δυνατότητα η μη εκτέλεσης οικοδομικών εργασιών σε τμήμα η όλη την περιοχή του οικισμού. Παράλληλα θα πρέπει να θεραπευτεί και ο καθορισμός των ορίων των οικισμών σύμφωνα με την κείμενη νομοθεσία. Σε άλλες περιπτώσεις ένας οικισμός προβλέφθηκε με την έγκριση του Γ.Π.Σ αλλά μεταγενέστερα εν όψει της πολεοδομικής μελέτης χαρακτηρίστηκε ως περιοχή προστατευόμενη από την δασική νομοθεσία, όπως συνέβη στην περιοχή Νέα Ζωή στον Ασπρόπυργο. Πρόκειται για ολοκληρωμένους  οικισμούς με διάνοιξη δρόμων – δημιουργία κοινοφελών χώρων με πρωτοβουλία των κατοίκων όπου η υλοποιημένη κατάσταση δεν βασίζεται στο υπάρχον νομικό πλαίσιο. Η έκταση αγοράστηκε ως οικιστική ανά οικόπεδο πριν το 1975 με κατατμήσεις του αρχικού οικοπέδου.

Τέλος, υπάρχουν εκτάσεις οικοδομικών συνεταιρισμών για τις οποίες ενώ εγκρίθηκαν τα όρια πολεοδομικής μελέτης η περιοχή  παρουσιάζεται ως προστατευόμενη έκταση κατά τις διατάξεις της δασικής νομοθεσίας.