Πώς πουλάει τη φάβα του ο Μανώλης της Σχοινούσας

του Κώστα Τσαούση

Το όνομα του είναι Μανώλης Κωβαίος. Ο ίδιος –ένας αεικίνητος ξερακιανός νησιώτης στην ηλικία των 30 plus-  έχει βάλει με τον τρόπο του την δική του προσωπική σφραγίδα σε προϊόν του τόπου του. Τη φάβα από την Σχοινούσα, το μικρό νησί -8,144 τετραγωνικά χιλιόμετρα η έκταση του- που βρίσκεται στο κέντρο του συμπλέγματος των Μικρών Ανατολικών Κυκλάδων, νότια της Νάξου και βορειανατολικά της Ηρακλειάς.

Ο Μανώλης έχει πολλαπλές ιδιότητες: Είναι και καλλιεργητής αλλά και έμπορος και πάνω απ΄ όλα η ζωντανή διαφήμιση  αυτής της ιδιαίτερης ποικιλίας φάβας. Μια επιλογή που βοηθά και το νησί αλλά και την τοπική του οικονομία καθώς μια παραδοσιακή ασχολία των κατοίκων – αυστηρά ενταγμένη στα όρια της οικογενειακής επικράτειας- γίνεται επώνυμο ποιοτικό προϊόν στα ράφια των νέο-μπακάλικων της Αθήνας και των άλλων μεγάλων αστικών κέντρων της χώρας. Με άλλα λόγια, είναι η μαγική σχέση που συνδέει την ιστορία ενός τόπου με τον  πολιτισμό της σύγχρονης ζωής και την ανάπτυξη.

Η φάβα από την Σχοινούσα λοιπόν κι ας γνωριστούμε καλύτερα μαζί της. Όπως μαθαίνω από τον Μανώλη μιλώντας μαζί του η φάβα του νησιού του προέρχεται από την ποικιλία Κατσούνι- πρόκειται για ένα παραδοσιακό σπόρο που έχει διασωθεί από γενιά σε γενιά. Η καλλιέργεια του αναβιώνει τα τελευταία χρόνια. Έχει έντονο κίτρινο χρώμα και εξαιρετική γεύση. Καλλιεργείται από τους ντόπιους τους χειμερινούς μήνες, θερίζεται το Μάιο με το χέρι λόγω της ευαισθησίας του καρπού και η σχετική διαδικασία ολοκληρώνεται τον Ιούνιο της κάθε χρονιάς.

Η φάβα από τη Σχοινούσα είναι ένα από τα προϊόντα που οι κάτοικοι της –λίγες εκατοντάδες-πάντα καλλιεργούσαν σε πολύ μικρού όγκου παραγωγές κυρίως για τις ανάγκες της προσωπικής και οικογενειακής κατανάλωσης εξαιτίας των δύσκολων συνθηκών της καλλιέργειας και της έλλειψης κατάλληλων τεχνικών μέσων.

Από την ενημέρωση του Μανώλη συγκράτησα τις εξής πληροφορίες τις οποίες και τις μεταφέρω εδώ: – Πρόκειται για μια πολύ δύσκολη καλλιέργεια γιατί το φυτό είναι εξαιρετικά ευαίσθητο και απαιτητικό. Η όλη διαδικασία γίνεται με το χέρι. Η συλλογή γίνεται το πρωί με τη δροσιά πριν καν χαράξει καλά καλά και αυτό γιατί αν το δει ο ήλιος σπάει και ο καρπός πέφτει.

– Τον σπόρο τον είχαν φυλάξει ως ακριβό μυστικό οι παππούδες του νησιού, τον παρέδωσαν στους νεώτερους και εκείνοι – μετρημένοι στα δάκτυλα του ενός χεριού- επέλεξαν να αναβιώσουν με συστηματικό τρόπο την καλλιέργεια της φάβας. Ενας από εκείνους είναι και ο Μανώλης Κωβαίος.
– Η παραγωγή στις μέρες μας υπολογίζεται στα 10.000Kg  από  400kg  που ήταν άλλοτε…
– Η φάβα διαθέτει τη σχετική βεβαίωση ότι είναι παραδοσιακό ελληνικό προϊόν.
– Το νησί γιορτάσει την φάβα του κάθε χρόνο με ένα τοπικό πανηγύρι που στήνεται στις αρχές του Ιουλίου. Το πανηγύρι μετρά ζωή 3 χρόνων και πλέον έχει καθιερωθεί στη συνείδηση των ντόπιων αλλά και των επισκεπτών.

Ο Μανώλης Κωβαίος ως οικοτεχνική δραστηριότητα συσκευάζει και προωθεί την φάβα της Σχοινούσας στα νέο-μπακάλικα της Αθήνας. Μένουν να γίνουν ακόμη πολλά αλλά το μεγάλο βήμα έγινε και αυτό φέρνει όλα τα άλλα. Η περίπτωση του Μανώλη αν και ενδεικτική είναι απολύτως χαρακτηριστική του τρόπου που μπορεί στις σημερινές συνθήκες να δουλέψει και να ορθοποδήσει η μικρή, επώνυμη και με τοπικό χρώμα επιχειρηματικότητα.