Τι φέρνουν στην αγορά οι «καθαρές» τράπεζες

Του Αλέξανδρου Κασιμάτη

Το πρώτο κρίσιμο βήμα για να προχωρήσει η κυβέρνηση στο επόμενο στάδιο μετά το μνημόνιο, τη λήψη της λεγόμενης προληπτικής πιστωτικής γραμμής, έγινε με τα αποτελέσματα των stress tests των τραπεζών. Οι τέσσερις ελληνικές τράπεζες περνούν τον κάβο των stress tests της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας αφήνοντας άθικτο το κεφαλαιακό απόθεμα του Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (ΤΧΣ). Πρόκειται για εξαιρετικά κρίσιμη εξέλιξη, καθώς τα 11 δισ. του ΤΧΣ παραμένουν διαθέσιμα στο οπλοστάσιο της κυβέρνησης, η οποία μετά το πράσινο φως από τις Βρυξέλλες μπορεί να χρησιμοποιήσει τα συγκεκριμένα κεφάλαια για να καλύψει μέρος των χρηματοδοτικών αναγκών με τη μορφή της προληπτικής γραμμής στήριξης. Μια συμφωνία με τους δανειστές η οποία, αν τελικά επιτευχθεί, θα πρέπει να κλείσει πριν από το τέλος του έτους. Τα stress tests της ΕΚΤ είναι ο τελευταίος έλεγχος πριν από τη μετάβαση -τον Νοέμβριο- της εποπτείας στη Φρανκφούρτη, στο πλαίσιο της τραπεζικής ένωσης. Πρόκειται για μείζονα εξέλιξη η οποία καθιστά το τραπεζικό σύστημα της ζώνης του ευρώ πιο στέρεο και περισσότερο διάφανο. Η ευρωπαϊκή εμβέλεια της δοκιμασίας στην οποία υπέβαλε τις τράπεζες η ΕΚΤ δημιουργεί τις κατάλληλες προϋποθέσεις ώστε να αρχίσει σε βάθος χρόνου η αποκατάσταση της αμφισβήτησης για τα τραπεζικά ιδρύματα του Νότου.

Το ευρωπαϊκό τραπεζικό σύστημα γίνεται πιο συμπαγές, γεγονός που θα διευκολύνει και τη σύγκλιση της οικονομικής πολιτικής και συνεπώς των συνθηκών χρηματοδότησης της οικονομίας. Η συνέχιση της δημοσιονομικής προσαρμογής και των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων, σε συνδυασμό με τη σφραγίδα της ΕΚΤ στα stress tests, δημιουργεί συνθήκες ανάκαμψης της ελληνικής οικονομίας, εφόσον η χώρα δεν μπει στην τροχιά πολιτικών αναταράξεων. Ειδικά το γεγονός ότι στην Ελλάδα προηγήθηκαν δύο επιπλέον έλεγχοι από την ΒlackRock ενισχύει την εμπιστοσύνη τόσο προς τις τράπεζες όσο και προς τους χειρισμούς που έγιναν από την Τράπεζα της Ελλάδος και την πολιτική ηγεσία.

Για τις τράπεζες ξεκινά από τον Νοέμβριο μια νέα περίοδος, καθώς η μετάβαση της εποπτείας στην ΕΚΤ δημιουργεί τελείως διαφορετικές συνθήκες. Η ΕΚΤ κάθε χρόνο θα κάνει μια επισκόπηση της εικόνας που δημιουργήθηκε μέσω της διαδικασίας των stress tests για καθεμία από τις 128 συστημικές τράπεζες της Ευρωζώνης. Τα αποτελέσματα που ανακοινώνονται σήμερα αποτελούν για κάθε τράπεζα την αρχική  data base, η οποία θα προσαρμόζεται και θα επιβεβαιώνεται κάθε χρόνο από τους ελεγκτές της Κεντρικής Τράπεζας. Η έκταση της επισκόπησης των στοιχείων είναι ακόμη άγνωστη, ουσιαστικά όμως στο νέο μοντέλο εποπτείας οι τράπεζες θα είναι διαρκώς σε μια διαδικασία άτυπων stress tests.

200 αναφορές κάθε χρόνο στην ΕΚΤ

Μ ια άλλη παράμετρος είναι ότι τραπεζική ένωση δεν νοείται χωρίς κοινές πρακτικές. Ηδη οι ελληνικές τράπεζες έλαβαν από την ΕΚΤ ένα εγχειρίδιο οδηγιών, περίπου 300 σελίδων. Σε αυτό περιγράφονται βήμα-βήμα οι διαδικασίες που πρέπει να ακολουθούν στο εξής για τις διάφορες εργασίες. Μοιραία λοιπόν όλο το πλαίσιο  των σχέσεων μεταξύ τράπεζας και πελάτη θα πρέπει να προσαρμοστεί στη βάση των συγκεκριμένων οδηγιών.

Ηδη η ΕΚΤ έχει θέσει σε διαβούλευση για έξι εβδομάδες το σχέδιο του κανονισμού για το πώς οι τράπεζες θα υποβάλλουν τα οικονομικά τους στοιχεία και γενικότερα τις εποπτικές οικονομικές πληροφορίες. Το σχέδιο καθορίζει τις απαιτήσεις σχετικά με την υποβολή εκθέσεων για τα οικονομικά στοιχεία. Οι τράπεζες θα αναφέρουν αναλυτικά στοιχεία ισολογισμού, τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια, τις χρηματοοικονομικές τους υποχρεώσεις, τα έσοδα, τις δαπάνες, τις πιστωτικές ζημίες κ.ά. Η ΕΚΤ προγραμματίζει δημόσια ακρόαση σχετικά με τις διαδικασίες υποβολής οικονομικών στοιχείων στις 13 Νοεμβρίου. Εκτιμάται ότι συνολικά η κάθε τράπεζα θα πρέπει να υποβάλει σε ετήσια βάση στην ΕΚΤ, αλλά και στις ελληνικές αρχές περίπου 200 αναφορές εποπτικών στοιχείων. Εκτός όμως από την πληθώρα των στοιχείων, η εποπτεία από την πλευρά της ΕΚΤ θα ασκείται και με επιτόπιους ελέγχους. Ηδη έχει συγκροτηθεί κλιμάκιο ελεγκτών για τη χώρα μας και, σύμφωνα με πληροφορίες, οι πρώτοι έλεγχοι που θα ξεκινήσουν τις επόμενες εβδομάδες θα επικεντρωθούν στις διαδικασίες παρακολούθησης κινδύνων, στις αντίστοιχες χρηματοδότησης, στην ποιότητα του στελεχιακού δυναμικού κ.ά.