ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

1. Εφαρμογή των διατάξεων της διαδοχικής ασφάλισης σε σχέση με τις προϋποθέσεις θεμελίωσης και κατοχύρωσης συνταξιοδοτικού δικαιώματος με τις διατάξεις των Ν.3863/2010 και Ν.4093/2012 – 2. Αντιμετώπιση πλασματικών χρόνων του άρθρου 40 του Ν.3996/2011…

Εγκύκλιος ΙΚΑ-ΕΤΑΜ: 68/4.12.2013

Μετά τη δημοσίευση του Ν.3863/2010 και των αλλαγών που επήλθαν στην νομοθεσία συνταξιοδότησης λόγω γήρατος του ΙΚΑ-ΕΤΑΜ, κυρίως λόγω της αύξησης των χρονικών προϋποθέσεων συνταξιοδότησης και των ορίων ηλικίας των ασφαλισμένων κατά το μεταβατικό διάστημα από 2011-2015 αλλά και μετά, προέκυψαν ερωτήματα σχετικά με την κατοχύρωση – θεμελίωση του συνταξιοδοτικού δικαιώματος με τις διατάξεις της διαδοχικής ασφάλισης.
Η Γενική Γραμματεία Κοινωνικών Ασφαλίσεων (ΓΓΚΑ) με το υπ’ αριθ. Φ1500/οικ.5443/77/21.2.2013 σχετικό έγγραφό της φωτοαντίγραφο του οποίου σας κοινοποιούμε, μας γνωστοποίησε τις απόψεις της για την αντιμετώπιση των παραπάνω θεμάτων.
Ειδικότερα:

Α. Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΘΕΜΕΛΙΩΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΚΑΤΟΧΥΡΩΣΗΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΞΙΟΔΟΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΟΣ ΣΤΙΣ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΥΝΤΑΞΙΟΔΟΤΗΣΗΣ ΜΕ ΔΙΑΔΟΧΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ
1. Θεμελίωση συνταξιοδοτικού δικαιώματος λόγω γήρατος, σημαίνει ότι έχουν συμπληρωθεί ταυτόχρονα τόσο οι ελάχιστες απαιτούμενες χρονικές προϋποθέσεις όσο και η απαιτούμενη από την νομοθεσία ηλικία. Από την ημερομηνία αυτή και μετά, μπορεί να ασκηθεί το θεμελιωμένο δικαίωμα συνταξιοδότησης και να χορηγηθεί σύνταξη.
Στη συνταξιοδότηση με διαδοχική ασφάλιση, την θεμελίωση εξετάζει ο αρμόδιος να απονείμει την σύνταξη οργανισμός σύμφωνα με τη διαδικασία του άρθρου 5 του Ν.3863/2010, προβαίνοντας σε ενοποίηση του χρόνου όλων των φορέων που συμμετέχουν.
2. Κατοχύρωση συνταξιοδοτικού δικαιώματος σημαίνει ότι οι ασφαλισμένοι έχουν τη δυνατότητα να συνταξιοδοτηθούν με τις προϋποθέσεις που ισχύουν κατά το χρόνο που συμπληρώνουν:
α) είτε τις απαιτούμενες ημέρες συνταξιοδότησης, οπότε κατοχυρώνεται το δικαίωμα συνταξιοδότησης στο όριο ηλικίας και με τις ημέρες εργασίας που έχουν καθοριστεί για το συγκεκριμένο έτος,
β) είτε την ηλικία -στις περιπτώσεις των γυναικών με 4500 ημέρες εργασίας στη μικτή ασφάλιση για πλήρη ή μειωμένη σύνταξη- οπότε κατοχυρώνεται το δικαίωμα συνταξιοδότησης με το όριο ηλικίας που έχει καθοριστεί για το συγκεκριμένο έτος.
Με τις διατάξεις του άρθρου 10 του Ν.3863/2010 και της υποπαρ. ΙΑ.4 παρ. 5 του Ν.4093/2012, ορίζεται ότι «οι ασφαλισμένοι των φορέων Κοινωνικής Ασφάλισης αρμοδιότητας Υπουργείου Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Πρόνοιας, οι οποίοι μέχρι 31/12/2012 έχουν κατοχυρώσει ή κατοχυρώνουν τις κατ’ έτος προβλεπόμενες προϋποθέσεις συνταξιοδότησης, όπως αυτές καθορίζονται στο άρθρο 10 του Ν.3863/10 (Α’ 115) όπως ισχύει, ή από προγενέστερες γενικές ή άλλες διατάξεις, δύνανται να συνταξιοδοτηθούν με τις προϋποθέσεις του ορίου ηλικίας και του χρόνου ασφάλισης που κατά περίπτωση κατοχυρώνουν».
Η ανωτέρω ρύθμιση έγινε για να διαφυλαχτούν τα ώριμα συνταξιοδοτικά δικαιώματα κατά την σταδιακή αύξηση των ορίων ηλικίας που διαμορφώθηκαν για τα έτη 2011 και 2012, όπως προκύπτει από τις διατάξεις του νόμου.
Η δυνατότητα να κατοχυρώνει ο ασφαλισμένος συνταξιοδοτικό δικαίωμα, αφορά τους ασφαλισμένους του κάθε φορέα που τελούν σε ασφαλιστική σχέση με αυτόν κατά την συγκεκριμένη περίοδο κατοχύρωσης των κατά περίπτωση προϋποθέσεων της νομοθεσίας του.
Συνεπώς, κρίσιμο στοιχείο για να κατοχυρώσει ο ασφαλισμένος τις κατ’ έτος προϋποθέσεις, αποτελεί ο φορέας που κατά περίπτωση υπάγεται ο ασφαλισμένος, καθ όσον αναλόγως του φορέα που ασφαλίζεται, ζητούνται και εξετάζονται κατά περίπτωση, διαφορετικές προϋποθέσεις. Οι οριζόμενες κατ’ έτος λοιπόν προϋποθέσεις -όπως διαμορφώνονται για τα έτη 2011 και 2012- εφόσον συνυπάρχουν για τα έτη αυτά, οδηγούν στην κατοχύρωση του συνταξιοδοτικού δικαιώματος.
Στις περιπτώσεις λοιπόν κατά τις οποίες ασφαλισμένοι που έχουν υπαχθεί στην ασφάλιση του ΙΚΑ-ΕΤΑΜ, στη συνέχεια στην ασφάλιση του ΟΑΕΕ και ενεργοποιούν εκ νέου την ασφάλισή τους στο ΙΚΑ-ΕΤΑΜ κατά τα έτη 2011-2012, δύνανται να κατοχυρώνουν τις κατά τα έτη αυτά οριζόμενες προϋποθέσεις της νομοθεσίας μας, εφόσον πληρούν και τις κατά περίπτωση προϋποθέσεις για την κατοχύρωση που ορίζονται με τις διατάξεις του άρθρου 10 του Ν.3863/2010 για τους ασφαλισμένους του ιδρύματος.
Η κατοχύρωση, δεν μπορεί να λειτουργεί αναδρομικά, με την έννοια της συμπλήρωσης των προϋποθέσεων συνταξιοδότησης καθ ον χρόνο ο ασφαλισμένος βρίσκεται σε ασφαλιστικό δεσμό με άλλο φορέα πλην του ΙΚΑ-ΕΤΑΜ.
Επομένως, προκειμένου να διαπιστωθεί η κατοχύρωση συνταξιοδοτικού δικαιώματος στο ΙΚΑ-ΕΤΑΜ με τις διατάξεις της διαδοχικής ασφάλισης, θα εξετάζεται εάν κατά το έτος της εκ νέου επανασύνδεσης του ασφαλισμένου με το ίδρυμα συντρέχουν οι προϋποθέσεις συνταξιοδότησης που απαιτούνται κατά περίπτωση (ημέρες ασφάλισης – ηλικία – ανηλικότητα τέκνου) χωρίς να απαιτείται η συμπλήρωση των προϋποθέσεων αρμοδιότητας (1500-500 ή 1000-300) διότι αυτές εξετάζονται κατά την υποβολή του συνταξιοδοτικού αιτήματος.

Β. ΕΠΑΛΗΘΕΥΣΗ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΗΝ ΣΥΝΤΑΞΙΟΔΟΤΗΣΗ ΜΕ ΔΙΑΔΟΧΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ – ΥΠΟΒΟΛΗ ΑΙΤΗΣΗΣ ΣΥΝΤΑΞΙΟΔΟΤΗΣΗΣ
Οι περί διαδοχικής ασφάλισης διατάξεις εφαρμόζονται μόνο όταν επέλθει ο ασφαλιστικός κίνδυνος (γήρας – αναπηρία – θάνατος) και εφόσον ο ασφαλισμένος επικαλεσθεί αυτές και όχι πριν την επέλευση αυτού. Ο ασφαλιστικός κίνδυνος επέρχεται μόνο μία φορά και συντελείται όταν ο ασφαλισμένος τελεί σε ασφαλιστική σχέση με τον τελευταίο οργανισμό.
Για να εξετασθεί η ασφαλιστική περίπτωση από τον τελευταίο οργανισμό θα πρέπει:
1. Να επέλθει ο ασφαλιστικός κίνδυνος.
2. Να υπάρχει η προϋπόθεση για την κρίση της αρμοδιότητας (συμπλήρωση 1500-500 ή 1000-300 ΗΑ).
3. Να γίνει συνυπολογισμός όλου του χρόνου διαδοχικής ασφάλισης και να ερευνηθεί αν πληρούνται οι προϋποθέσεις του αρμόδιου οργανισμού για τη χορήγηση της σύνταξης.
Επομένως, με την υποβολή της αίτησης στον τελευταίο οργανισμό και με το ισχύον κατά την υποβολή της αίτησης δίκαιο, θα εξετάζεται κατ’ εφαρμογή των διατάξεων περί διαδοχικής ασφάλισης του άρθρου 5 του Ν.3863/2010, εάν έχει επέλθει κατά τη νομοθεσία του ο ασφαλιστικός κίνδυνος, δηλαδή για το γήρας η συμπλήρωση του ορίου ηλικίας (ενός εξ αυτών της νομοθεσίας του), αν έχουν συμπληρωθεί οι 1500 ημέρες ασφάλισης εκ των οποίων οι 500 ή 1000 εκ των οποίων οι 300 ημέρες ασφάλισης την τελευταία πενταετία και στη συνέχεια εάν πληρούνται οι κατά περίπτωση προϋποθέσεις της νομοθεσίας του (ημέρες ασφάλισης κ.λπ.) για την απονομή της σύνταξης.
Σημειωτέον, στις περιπτώσεις απονομής της σύνταξης από το ΙΚΑ-ΕΤΑΜ σαν προηγούμενος φορέας του τελευταίου, θα εξετάζεται με ολόκληρο το χρόνο της διαδοχικής ασφάλισης εάν πληρούνται οι προϋποθέσεις της νομοθεσίας του ιδρύματος.

Γ. ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ
1. Μητέρα ασφαλισμένη αρχικά στο ΙΚΑ-ΕΤΑΜ, ασφαλίζεται στη συνέχεια στον ΟΑΕΕ μέχρι το 2009, έχοντας ανήλικο τέκνο και 5500 ΗΑ.
Το 2011 εισέρχεται και πάλι στην ασφάλιση του ΙΚΑ-ΕΤΑΜ ενώ το τέκνο εξακολουθεί να είναι ανήλικο.
Η ασφαλισμένη κατοχυρώνει συνταξιοδοτικό δικαίωμα σαν μητέρα ανηλίκου με τις προϋποθέσεις του Ν.3863/2010 για το έτος 2011, δηλαδή για μειωμένη στο 52ο και πλήρη στο 57ο έτος της ηλικίας της.
2. Μητέρα ασφαλισμένη αρχικά στο ΙΚΑ-ΕΤΑΜ, ασφαλίζεται στη συνέχεια στον ΟΑΕΕ μέχρι το 2009, έχοντας ανήλικο τέκνο και 5500 ΗΑ.
Εισέρχεται και πάλι στην ασφάλιση του ΙΚΑ-ΕΤΑΜ το 2011 αλλά το τέκνο έχει ήδη ενηλικιωθεί το έτος 2010.
Η ασφαλισμένη, δεν κατοχυρώνει συνταξιοδοτικό δικαίωμα σαν μητέρα ανηλίκου, διότι ελλείπει η απαραίτητη προϋπόθεση της ανηλικότητας του τέκνου κατά τη στιγμή της κατοχύρωσης του δικαιώματος κατά τις διατάξεις του άρθρου 10 του Ν.3863/2010.
3. Αρχικά ασφαλισμένη στο ΙΚΑ-ΕΤΑΜ, ασφαλίζεται στη συνέχεια στον ΟΑΕΕ μέχρι το 2011, έχοντας συνολικά 4500 ΗΑ και ηλικία 55 ετών.
Το 2012, εισέρχεται και πάλι στην ασφάλιση του ΙΚΑ-ΕΤΑΜ.
Η ασφαλισμένη κατοχυρώνει συνταξιοδοτικό δικαίωμα με τις προϋποθέσεις του έτους 2012, δηλαδή στο 57ο έτος της ηλικίας της για μειωμένη σύνταξη (εφόσον έχει ανά 100 ημέρες ασφάλισης την τελευταία 5ετία πριν την αίτηση ή τη συμπλήρωση του ορίου ηλικίας) για δε πλήρη στο 67ο (Ν.4093/2012).
4. Αρχικά ασφαλισμένη στο ΙΚΑ-ΕΤΑΜ ασφαλίζεται στη συνέχεια στον ΟΑΕΕ μέχρι το 2011, έχοντας συνολικά 4500 ΗΑ και ηλικία 55 ετών.
Εισέρχεται και πάλι στην ασφάλιση του ΙΚΑ-ΕΤΑΜ το 2013.
Η ασφαλισμένη κατοχυρώνει συνταξιοδοτικό δικαίωμα για μεν μειωμένη σύνταξη στο 62ο (εφόσον έχει ανά 100 ημέρες ασφάλισης την τελευταία 5ετία πριν την αίτηση ή τη συμπλήρωση του ορίου ηλικίας) για δε πλήρη, στο 67ο έτος της ηλικίας της (Ν.4093/2012).
5. Αρχικά ασφαλισμένη στο ΙΚΑ-ΕΤΑΜ έχει το 2010 τελευταίο φορέα ασφάλισης τον ΟΑΕΕ, ηλικία 54 ετών και 9000 ΗΑ συνολικά. Το 2011 εισέρχεται εκ νέου στην ασφάλιση του ΙΚΑ-ΕΤΑΜ.
Η ασφαλισμένη κατοχυρώνει συνταξιοδοτικό δικαίωμα με τις προϋποθέσεις του 2011 αναγνώριση με εξαγορά πλασματικών ετών του Ν.3863/2010 προκειμένου να συμπληρώσει 10000 ΗΑ για να συνταξιοδοτηθεί με πλήρη μεν σύνταξη στο 58ο έτος της ηλικίας της με 10400 ΗΑ, για δε μειωμένη στο 56ο με τις ίδιες ημέρες.
6. Άνδρας ασφαλισμένος αρχικά στο ΙΚΑ-ΕΤΑΜ, έχει το 2011 τελευταίο φορέα ασφάλισης τον ΟΑΕΕ και συνολικά 9500 ΗΑ.
Το 2012 εισέρχεται και πάλι στην ασφάλιση του ΙΚΑ-ΕΤΑΜ.
Ο ασφαλισμένος κατοχυρώνει συνταξιοδοτικό δικαίωμα με τις προϋποθέσεις του έτους 2012 και αναγνώριση με εξαγορά πλασματικών προκειμένου να συμπληρώσει 10500 ΗΑ, για να συνταξιοδοτηθεί στο 59ο έτος της ηλικίας του με 11100 ΗΑ.
7. Άνδρας ασφαλισμένος αρχικά στο ΙΚΑ-ΕΤΑΜ, έχει το 2011 τελευταίο φορέα ασφάλισης τον ΟΑΕΕ και συνολικά 9500 ΗΑ.
Εισέρχεται εκ νέου στην ασφάλιση του ΙΚΑ-ΕΤΑΜ το 2013.
Ο ασφαλισμένος, εφόσον στο 62ο έτος της ηλικίας του έχει πραγματοποιήσει 40 έτη ασφάλισης (Ν.4093/2012) μαζί με πλασματικά, μπορεί να συνταξιοδοτηθεί με πλήρη σύνταξη, άλλως με μειωμένη στο 62ο έτος της ηλικίας του και πλήρη στο 67ο.
8. Αρχικά ασφαλισμένη στο ΙΚΑ-ΕΤΑΜ, έχει το 2010 τελευταίο φορέα ασφάλισης τον ΟΑΕΕ, έχοντας πραγματοποιήσει 4500 ΗΑ συνολικά, εκ των οποίων 3600 στην ασφάλιση των βαρέων εκ των οποίων 1000 τα τελευταία 13 χρόνια. Το 2011 εισέρχεται εκ νέου στην ασφάλιση του ΙΚΑ-ΕΤΑΜ.
Η ασφαλισμένη, κατοχυρώνει συνταξιοδοτικό δικαίωμα με τις προϋποθέσεις του 2011 του Ν.3863/2010, δηλαδή στο 56ο έτος της ηλικίας της με τις διατάξεις των βαρέων.

Ευνόητο είναι, ότι, σε όλες τις παραπάνω περιπτώσεις εάν διαπιστώνεται κατοχύρωση αυτοτελούς δικαιώματος σύνταξης, πριν την εκ νέου επανασύνδεση, θα αντιμετωπίζονται με τις προϋποθέσεις του έτους κατοχύρωσης του αυτοτελούς δικαιώματος.

Δ. ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΕΚΚΡΕΜΩΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ
α) Αιτήσεις που βρίσκονται σε εκκρεμότητα σε οποιοδήποτε στάδιο της διοικητικής διαδικασίας θα κριθούν σύμφωνα με τα προαναφερθέντα, με έναρξη των οικονομικών αποτελεσμάτων από την ημερομηνία της αίτησης συνταξιοδότησης.
β) Περιπτώσεις που έχουν αντιμετωπιστεί διαφορετικά και αφορούν συνταξιοδοτικές αποφάσεις που έχουν εκδοθεί, θα ανακληθούν και θα αποσταλούν στην Διεύθυνσή μας.

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΠΛΑΣΜΑΤΙΚΩΝ ΧΡΟΝΩΝ ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 40 ΤΟΥ Ν.3996/2011 ΣΤΙΣ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗ ΔΙΑΔΟΧΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ
Με την υπ’ αριθ. 408/1995 γνωμοδότηση του ΝΣΚ που κοινοποιήθηκε στις υπηρεσίες μας με την υπ’ αριθ. 67/1996 εγκύκλιο, οι χρόνοι επιδότησης λόγω ανεργίας ή ασθένειας ή συνταξιοδότησης λόγω αναπηρίας, υπολογίζονται μεν για τη θεμελίωση του συνταξιοδοτικού δικαιώματος αλλά όχι για τη συμπλήρωση των προϋποθέσεων αρμοδιότητας στη διαδοχική ασφάλιση, διότι σύμφωνα με την παραπάνω γνωμοδότηση απαιτείται ενεργός ασφαλιστικός δεσμός καθ’ όλο το διάστημα των 1500-500 ή 1000-300 ημερών με το ίδρυμα.
Ως γνωστόν, με τις οδηγίες του υπ’ αριθ. Σ40/207/5.7.2012 γενικού εγγράφου, διευκρινίστηκαν, εκτός των άλλων, το ζήτημα της τοποθέτησης των πλασματικών χρόνων του άρθρου 40 του Ν.3996/2011 ως προς τον συνολικό χρόνο ασφάλισης.
Σύμφωνα με αυτές οι πλασματικοί χρόνοι του άρθρου 40 του Ν.3996/2011, συνυπολογίζονται στο τέλος του συνολικού χρόνου ασφάλισης. Με τον τρόπο αυτό δεν επηρεάζεται ούτε η πριμοδότηση των βαρέων ούτε ο υπολογισμός της ασφαλιστικής κλάσης.
Συνεπώς, οι παραπάνω χρόνοι δεν θα λαμβάνονται υπόψη ούτε για τη συμπλήρωση των προϋποθέσεων αρμοδιότητας στη διαδοχική ασφάλιση (1500-500 ή 1000-300 ημερών ασφάλισης σε πρώτη και δεύτερη φάση αντίστοιχα, με εξαίρεση την στρατιωτική υπηρεσία η οποία λαμβάνεται υπόψη μόνο για τη συμπλήρωση των 1500 ή 1000 ημερών ασφάλισης για δε τις 300 της τελευταίας 5ετίας στις περιπτώσεις αναπηρίας και θανάτου μόνο αν συμπίπτει χρονικά).
Στο πλαίσιο της εφαρμογής των αρχών της καλής πίστης και της χρηστής διοίκησης, ορίζεται ότι τα παραπάνω θα ισχύσουν για τις αιτήσεις αναγνώρισης ή συνταξιοδότησης που θα υποβληθούν από την ημερομηνία έναρξης της παρούσης και μετά, ενώ οι αποφάσεις αναγνώρισης και συνταξιοδότησης που έχουν ήδη εκδοθεί εξακολουθούν να ισχύουν.

- Έγγραφο ΥΠΕΚΑ: Φ1500/οικ.5443/77/21.2.2013
Εφαρμογή διατάξεων διαδοχικής ασφάλισης

Σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 2 του Ν.Δ.4202/1961 όπως ισχύουν μετά την τροποποίησή τους με τις διατάξεις του άρθρου 9 του Ν.1405/1983, του άρθρου 14 του ν.1902/1990 και του άρθρου 5 του Ν.3863/2010:
1. Τα πρόσωπα τα οποία ασφαλίστηκαν διαδοχικά σε περισσότερους από έναν ασφαλιστικούς οργανισμούς, δικαιούνται σύνταξη από τον τελευταίο οργανισμό στον οποίο ήταν ασφαλισμένοι κατά την τελευταία χρονική περίοδο της απασχόλησής τους, σύμφωνα με τις διατάξεις της νομοθεσίας του οργανισμού αυτού, εφόσον πραγματοποίησαν στην ασφάλισή του:
α) 5 ολόκληρα έτη ή 1500 ημέρες ασφάλισης εκ των οποίων όμως 20 μήνες ή 500 ημέρες κατά την τελευταία πενταετία πριν τη διακοπή της απασχόλησης ή την υποβολή αίτησης για την κρίση συνταξιοδοτικού δικαιώματος σύνταξης λόγω γήρατος.
β) 40 μήνες ή 1000 ημέρες εκ των οποίων όμως 12 μήνες ή 300 ημέρες αντίστοιχα κατά την τελευταία πενταετία πριν τη διακοπή της απασχόλησης ή την υποβολή της αίτησης για την κρίση του δικαιώματος σύνταξης λόγω αναπηρίας ή θανάτου.
Ως νομοθεσία του οργανισμού για την εφαρμογή της παραγράφου αυτής καθώς και των επόμενων παραγράφων, νοούνται οι διατάξεις που ορίζουν τον απαιτούμενο για τη συνταξιοδότηση χρόνο, την ηλικία, την αναπηρία και το θάνατο.
Ειδικές διατάξεις, που αφορούν στην ύπαρξη ενεργού ασφαλιστικού δεσμού, στη συμπλήρωση του ορίου ηλικίας σε δεδομένο χρόνο σε σχέση με το χρόνο διακοπής της απασχόλησης, στην παραγραφή κ.λπ. δεν λαμβάνονται υπόψη για την εφαρμογή της παρούσας παραγράφου.
2. Αν ο ασφαλισμένος πραγματοποίησε στην ασφάλιση του τελευταίου οργανισμού τις ανωτέρω ημέρες (1500-500 και 1000-300) αλλά στην περίπτωση αυτή δεν έχει πραγματοποιήσει τις απαιτούμενες από τη νομοθεσία του τελευταίου οργανισμού χρονικές προϋποθέσεις ασφάλισης για τη συνταξιοδότησή του λόγω γήρατος ή αναπηρίας ή των μελών της οικογένειάς του λόγω θανάτου ή δεν πραγματοποίησε στην ασφάλιση του τελευταίου οργανισμού τις 1500-500 και 1000-300 την τελευταία πενταετία πριν τη διακοπή της ασφάλισης ή την υποβολή της αίτησης, δικαιούνται σύνταξη αυτός ή τα μέλη της οικογένειάς του από τον οργανισμό στην ασφάλιση του οποίου πραγματοποίησε τις περισσότερες ημέρες εργασίας ή έτη ασφάλισης, στον οποίο δεν περιλαμβάνεται ο τελευταίος εφόσον:
α) Ο ασφαλισμένος που αιτείται τη συνταξιοδότησή του λόγω γήρατος ή αναπηρίας έχει συμπληρώσει το όριο ηλικίας ή είναι ανάπηρος με το ποσοστό αναπηρίας που προβλέπεται από τη νομοθεσία του τελευταίου οργανισμού.
β) Πληρούνται όλες οι προϋποθέσεις για συνταξιοδότηση που προβλέπει η νομοθεσία του οργανισμού με τον περισσότερο χρόνο ασφάλισης.
3. Αν ο ασφαλισμένος δεν συγκεντρώνει τις προϋποθέσεις συνταξιοδότησης που προβλέπει η νομοθεσία του οργανισμού, στην ασφάλιση του οποίου πραγματοποίησε τις περισσότερες ημέρες εργασίας ή έτη ασφάλισης, τότε το δικαίωμα του ασφαλισμένου κρίνεται από τους άλλους οργανισμούς, στους οποίους ασφαλίστηκε κατά φθίνουσα σειρά αριθμού ημερών εργασίας εκτός από τον τελευταίο.
Αν ο ασφαλισμένος δεν συγκεντρώνει τις προϋποθέσεις συνταξιοδότηση που προβλέπει η νομοθεσία όλων των οργανισμών, στους οποίους ασφαλίστηκε πριν από τον τελευταίο, τότε ο τελευταίος οργανισμός είναι αρμόδιος για την κρίση του δικαιώματος σύνταξης λόγω γήρατος εφόσον ο ασφαλισμένος πραγματοποίησε στην ασφάλισή του 1000 ημέρες εργασίας ή 4 μήνες ασφάλισης, εκ των οποίων 300 ημέρες εργασίας ή 12 μήνες ασφάλισης αντίστοιχα την τελευταία πενταετία και για την κρίση του δικαιώματος σύνταξης λόγω αναπηρίας και θανάτου, εφόσον ο ασφαλισμένος έχει πραγματοποιήσει στην ασφάλισή του οποτεδήποτε 300 ημέρες εργασίας.
4. Ολόκληρος ο χρόνος της διαδοχικής ασφάλισης υπολογίζεται από τον αρμόδιο για την απονομή της σύνταξης οργανισμό ως χρόνος που διανύθηκε στην ασφάλισή του, τόσο για τη θεμελίωση του συνταξιοδοτικού δικαιώματος όσο και για τον καθορισμό της σύνταξης και δεν είναι δυνατή η προσμέτρηση μόνο μέρους του χρόνου που διανύθηκε στην ασφάλιση του κάθε οργανισμού.

Θεμελίωση συνταξιοδοτικού δικαιώματος σε διαδοχικά ασφαλισμένους
Οι περί διαδοχικής ασφάλισης διατάξεις εφαρμόζονται μόνο όταν επέλθει ο ασφαλιστικός κίνδυνος (γήρας, αναπηρία, θάνατος) και εφόσον ο ασφαλισμένος επικαλεσθεί αυτές (Μεταλληνός «Η εξέλιξη του θεσμού της διαδοχικής ασφάλισης», εκδ. 1982, σελ. 11: Σ.Ε. 771/1987, 662/1971. 3706/72, 476/79 ΕΔΚΑ Θ σελ. 263, σελ. 488, Κ σελ. 334 Απόφαση Υπ. Κοιν. Υπηρεσιών 82/61/3/532/1978) και ουχί προ της επέλευσης αυτού (Πετρόγλου «Δίκαιο Κοινωνικής Ασφάλισης», Τόμος Β, 1974, σελ. 556μ ΕΔΚΑ Θ’ Σ.Ε. 771/1967 σελ. 263).
Η εφαρμογή των διατάξεων της διαδοχικής ασφάλισης είναι προαιρετική, καθώς τέθηκαν επ’ ωφελεία του ασφαλισμένου και ως εκ τούτου στερούνται υποχρεωτικότητας. Πρέπει να ζητηθεί εγγράφως με την αίτηση συνταξιοδότησης ή με άλλη μεταγενέστερη (Χατζηδημητρίου-Ψηλού, «Ασφαλιστική Νομοθεσία» Ιανουάριο 1991, σελ. 837).
Βασική προϋπόθεση για την εφαρμογή των αρχών της διαδοχικής ασφάλισης είναι η επέλευση του ασφαλιστικού κινδύνου, οπότε ο απονέμων την παροχή οργανισμός υποχρεούται να υπολογίσει ενιαίως τον διαδοχικά διανυθέντα χρόνο ως διανυθέντα σε αυτόν, τόσο για τη θεμελίωση του συνταξιοδοτικού δικαιώματος, όσο και για τον καθορισμό του ποσού της σύνταξης. (Πετρόγλου, «Δίκαιο Κοινωνικής Ασφάλισης», Τόμος Β’, 1974, σελ. 555/6, ΕΔΚΑ ΙΓ’ Σ.Ε. 662/1971 σ. 488).
Η θεμελίωση του συνταξιοδοτικού δικαιώματος ενεργείται επί τη βάσει των οργανικών διατάξεων του οργανισμού που απονέμει τη σύνταξη, ο οποίος κρίνει το δικαίωμα του ασφαλισμένου για τον κίνδυνο που προβλέπει η νομοθεσία του. Εφόσον λοιπόν πληρούνται οι προϋποθέσεις της αρμοδιότητας, τότε άπαξ ο διαδοχικά διανυθείς χρόνος ασφάλισης συνυπολογίζεται ενιαίως ως χρόνος πραγματικής ασφάλισης, τόσο για τη θεμελίωση δικαιώματος σε σύνταξη όσο και για τον καθορισμό του ποσού.
Ως εκ τούτου, πριν επέλθει ο ασφαλιστικός κίνδυνος (γήρας, αναπηρία, θάνατος) ούτε η αίτηση συνταξιοδότησης υποβάλλεται ούτε ο χρόνος διαδοχικής ασφάλισης μεταφέρεται (Χατζηδημητρίου – Ψηλού, «Ασφαλιστική Νομοθεσία», Ιανουάριος 1991, σελ. 837, Σ.τ.Ε. 662/71, 3056/8’ ΕΔΚΑ 1982 σ. 276, 1836/83 Δ.ΤΕΒΕ 1983 σελ. 160).
Ο ασφαλιστικός κίνδυνος επέρχεται μόνο μία φορά – και είναι αυτός μόνο όταν ο ασφαλισμένος τελεί σε ασφαλιστική σχέση με τον τελευταίο οργανισμό.
Με τις διατάξεις της περ. 1 της παρ. 1 του άρθρου 2 του Ν.Δ.4202/1961, όπως ισχύει μετά τις τροποποιήσεις του με διατάξεις του άρθρου 9 του Ν.1405/1983, του άρθρου 14 του Ν.1902/1990 και του άρθρου 5 του Ν.3863/2010, διατηρείται η αρχή της απονομής σύνταξης υπό του τελευταίου οργανισμού επί τη βάσει της νομοθεσίας τούτου.
Για να εξετασθεί η ασφαλιστική περίπτωση από την τελευταίο οργανισμό θα πρέπει:
α) Να επέλθει ο ασφαλιστικός κίνδυνος.
β) Να υπάρχει η προϋπόθεση για την κρίση της αρμοδιότητας.
γ) Να γίνει συνυπολογισμός όλου του χρόνου διαδοχικής ασφάλισης και να ερευνηθεί αν πληρούνται οι προϋποθέσεις του αρμόδιου οργανισμού για τη χορήγηση της απαιτούμενης παροχής.
Σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 5 του Ν.3863/2010, ο τελευταίος οργανισμός με την υποβολή της αίτησης γήρατος από τον ασφαλισμένο, υποχρεούται να διαπιστώσει αν έχει επέλθει κατά τη νομοθεσία του, ο ασφαλιστικός κίνδυνος, δηλαδή για το γήρας η συμπλήρωση του ορίου ηλικίας (ενός εξ αυτών της νομοθεσία του), αν έχουν συμπληρωθεί οι 1500 ΗΑ εκ των οποίων οι 500 ή 1000 εκ των οποίων οι 300 ΗΑ την τελευταία πενταετία και στη συνέχεια εάν πληρούνται οι κατά περίπτωση προϋποθέσεις της νομοθεσία του (ημέρες ασφάλισης κ.λπ.) για την απονομή της σύνταξης.
Κατά τη διαπίστωση του δικαιώματος προς παροχή συνυπολογίζεται ολόκληρος ο χρόνος και όχι μόνο μέρος του χρόνου, με σκοπό να μην γίνεται κατακερματισμός του διανυθέντος χρόνου σε ένα φορέα ασφάλισης, προκειμένου να αποφεύγονται οι καταστρατηγήσεις για την απόληψη περισσοτέρων συντάξεων της μιας, χρησιμοποιώντας τον θεσμό της διαδοχικής ασφάλισης.
Και τούτο διότι με την παρ. 4 του άρθρου 14 του Ν.1902/1990 που παρέμεινε ως έχει και στο άρθρο 5 του Ν.3863/2010, συμπληρώθηκαν οι έως τότε ισχύουσες διατάξεις, ορίζοντας πλέον ρητώς και δεν είναι δυνατή η προσμέτρηση ώστε να μην δημιουργούνται αμφισβητήσεις, ότι στη διαδοχική ασφάλιση προσμετράται ολόκληρος ο χρόνος που διανύθηκε στην ασφάλιση κάθε οργανισμού και όχι μέρος αυτού (Β’ εισηγητική έκθεση του άρθρου 14 του Ν.1902/1990).
Η υποβολή αίτησης συνταξιοδότησης δεν αποτελεί προϋπόθεση ή αποδεικτικό στοιχείο της κτήσης του σχετικού δικαιώματος ούτε δε συστατικό αυτού στοιχείο, αλλά συνιστά την άσκηση του κτηθέντος ή μη δικαιώματος, διότι αποτελεί αφενός μεν την αφετηρία για την έναρξη της διαδικασίας διαπίστωσης της συνδρομής των προϋποθέσεων του νόμου προς συνταξιοδότηση, αφετέρου δε άνευ αυτής δεν είναι δυνατόν να αρχίσει η καταβολή της σύνταξης (Σ.τ.Ε. 241/1987 ΕΔΚΑ 1987 σελ. 278, Σ.τ.Ε. 1528/87 ΕΔΚΑ 1987 σε. 474μ Σ,τ,Ε, 3048/85 ΕΔΚΑ 1986 σελ. 94, Σ.τ.Ε. 4337/85 ΕΔΚΑ 1986 σελ. 310, 562/78, 224/63, αρ. πρωτ. 187/64, 161/64). Επιπλέον αν η υποβολή αίτησης συνταξιοδότησης στον τελευταίο φορέα δεν εμπεριέχει ρητώς αίτημα εξέτασής της βάσει των διατάξεων της διαδοχικής, δεν επιτρέπεται η αυτεπάγγελτη εξέτασή της με τις διατάξεις αυτές (Σ.τ.Ε. 3703/09, 170/09).
Συνεπώς, η επίκληση προς της επέλευσης του ασφαλιστικού κινδύνου του χρόνου ως ενιαίου, είναι εκτός των ρητών διατάξεων του θεσμού της διαδοχικής ασφάλισης και με τη μορφή των υποβαλλόμενων παραδειγμάτων, θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε καταστρατηγήσεις και κατευθυνόμενη ασφάλιση.
Παρέλκει δε η υποχρέωση της υπηρεσίας να απαντά για παραδείγματα με υποθετικές περιπτώσεις με ασαφή διατύπωση, χωρίς αναφορά των διατάξεων που διέπουν κάθε παράδειγμα και χωρίς να έχει ακολουθηθεί η δέουσα διοικητική διαδικασία με υποβολή ερωτήματος από το τμήμα σας στη νομική σας υπηρεσία, σύμφωνα με τις υπ’ αριθ. α.π. ΦΔ2/27/7.2.1986 και α.π. οικ.28900/141/25.11.2011 εγκύκλιος οδηγίες του Υπουργείου.
Ως εκ τούτου, δεν έπρεπε εξαρχής να τεθούν εκ μέρους του Τμήματος Διαδοχικής Ασφάλισης του ΙΚΑ τα ερωτήματα των υπ’ αριθ. Γ23/5/30.4.2012, Γ23/5/8.6.2011 και Γ28/28/22.9.2010 εγγράφων, πολλώ δε μάλλον όταν τέτοια ζητήματα έχουν αποσαφηνιστεί με το υπ’ αριθ. 10703/11.12.1991 έγγραφο του γραφείου νομικού συμβούλου του ΙΚΑ προς όλες τις αρμόδιες υπηρεσίες του ΙΚΑ.

Η «κατοχύρωση» συνταξιοδοτικού δικαιώματος του φορέα στον οποίο υπάγονται οι ασφαλισμένοι
Με τις διατάξεις του άρθρου 10 του Ν.3863/2010, και της υποπαρ. ΙΑ.4 παρ. 5 του Ν.4093/2012, «Οι ασφαλισμένοι των Φορέων Κοινωνικής Ασφάλισης αρμοδιότητας Υπουργείου Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Πρόνοιας, οι οποίοι μέχρι 31.12.2012 έχουν κατοχυρώσει ή κατοχυρώνουν τις κατ’ έτος προβλεπόμενες προϋποθέσεις συνταξιοδότησης, όπως αυτές καθορίζονται με το άρθρο 10 του ν.3863/2010 (Α’115), όπως ισχύει, ή από προγενέστερες γενικές ή άλλες διατάξεις, δύνανται να συνταξιοδοτηθούν με τις προϋποθέσεις του ορίου ηλικίας και του χρόνου ασφάλισης που κατά περίπτωση κατοχυρώνουν».
Η ανωτέρω ρύθμιση με τον Ν.3863/2010 έγινε για να διαφυλαχτούν τα ώριμα συνταξιοδοτικά δικαιώματα -τα δικαιώματα των ασφαλισμένων που ήταν κοντά στη συνταξιοδότηση με τους προγενέστερους νόμους- κατά τη σταδιακή αύξηση των ορίων ηλικίας όπως διαμορφώθηκαν για τα έτη 2011 και 2012 όπως προκύπτει από τις ρητές διατάξεις του νόμου.
Η δυνατότητα να κατοχυρώνει ο ασφαλισμένος συνταξιοδοτικό δικαίωμα, αφορά στους ασφαλισμένους του κάθε φορέα με τις διατάξεις του άρθρου 10 του Ν.3863/2010 που τελούν σε ασφαλιστική σχέση με αυτόν κατά τη συγκεκριμένη περίοδο κατοχύρωσης των κατά περίπτωση προϋποθέσεων της νομοθεσία το. Ως εκ τούτου, κρίσιμο στοιχείο για να κατοχυρώσει ο ασφαλισμένος τις κατ’ έτος προϋποθέσεις αποτελεί ο φορέας που κατά περίπτωση υπάγεται ο ασφαλισμένος, καθόσον αναλόγως του φορέα που ασφαλίζεται κάποιος ζητούνται και εξετάζονται κατά περίπτωση διαφορετικές προϋποθέσεις.
Οι οριζόμενες κατ’ έτος προϋποθέσεις -όπως διαμορφώθηκαν για τα έτη 2011 και 2012- εφόσον συνυπάρχουν για τα έτη αυτά, οδηγούν πλέον σε θεμελίωση του συνταξιοδοτικού δικαιώματος.
Η εφαρμογή των διατάξεων της διαδοχικής ασφάλισης γίνεται κατόπιν της επέλευσης του ασφαλιστικού κινδύνου στον τελευταίο οργανισμό που τελεί σε ασφαλιστική σχέση ο ασφαλισμένος, ο οποίος σε περίπτωση που είναι και αρμόδιος να απονείμει τη σύνταξη, προβαίνει στην ενοποίηση του χρόνου για να διαπιστωθεί αν θεμελιώνει ο ασφαλισμένος δικαίωμα σε σύνταξη σύμφωνα με τις διατάξεις της νομοθεσίας του. Συνεπώς, στο στάδιο αυτό έχει ήδη συντελεστεί ή/και ολοκληρωθεί το στάδιο των κατοχυρώσεων στο φορέα με τον οποίο ο ασφαλισμένος είχε ασφαλιστική σχέση.
Οι οργανισμοί είναι ex lege υπεύθυνοι για την ορθή εφαρμογή της ισχύουσας νομοθεσίας τους, όπως έχει θεσμοθετηθεί με το άρθρο 10 του Ν.3863/2010 και της υποπαρ. ΙΑ.4 του Ν.4093/2012.
Αναφερόμενοι λοιπόν στα ερωτήματά σας για ασφαλισμένους, που έχουν υπαχθεί στην ασφάλιση του ΙΚΑ-ΕΤΑΜ, στη συνέχεια στην ασφάλιση του ΟΑΕΕ, στην περίπτωση που έχει ενεργοποιηθεί εκ νέου η ασφάλισή τους στο ΙΚΑ-ΕΤΑΜ, κατά τα έτη 2011-2012, δύναται να κατοχυρώνουν τις κατά τα έτη αυτά οριζόμενες προϋποθέσεις της νομοθεσίας σας εφόσον πληρούν τις κατά περίπτωση προϋποθέσεις για την κατοχύρωση που ορίζονται με τις διατάξεις του άρθρου 10 του Ν.3863/2010 για τους ασφαλισμένους του ΙΚΑ. Η κατοχύρωση δεν μπορεί να λειτουργεί αναδρομικά για προϋποθέσεις άλλου φορέα εξ αυτού στον οποίο ήταν ασφαλισμένοι.
Όπως δε ορίζεται με τις διατάξεις της υποπαρ. ΙΑ.4 του Ν.4093/2012, οι ασφαλισμένοι των φορέων κοινωνικής ασφάλισης αρμοδιότητας Υπ. Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Πρόνοιας, οι οποίοι μέχρι 31.12.2012 έχουν κατοχυρώσει ή κατοχυρώνουν τις κατ’ έτος προβλεπόμενες προϋποθέσεις συνταξιοδότησης όπως αυτές καθορίζονται με το άρθρο 10 του Ν.3863/2010, όπως ισχύει ή από προγενέστερες γενικές ή άλλες διατάξεις, δύνανται να συνταξιοδοτηθούν με τις προϋποθέσεις του ορίου ηλικίας και του χρόνου ασφάλισης που κατά περίπτωση κατοχυρώνουν.
Επομένως, κατά την επέλευση του ασφαλιστικού κινδύνου και εφόσον εκφρασθεί η βούληση του ασφαλισμένου για την εφαρμογή των διατάξεων της διαδοχικής ασφάλισης, με την υποβολή σχετικής αίτησης στον τελευταίο φορέα, δύναται να συνταξιοδοτηθεί με τις προϋποθέσεις του ορίου ηλικίας και του χρόνου ασφάλισης που κατά περίπτωση έχει κατοχυρώσει.
Με την υποβολή της αίτησης στον τελευταίο οργανισμό και με το ισχύον δίκαιο, κατά την υποβολή της αίτησης θα εξετάζεται πλέον κατ’ εφαρμογή των διατάξεων περί διαδοχικής ασφάλισης του άρθρου 5 του Ν.3863/2010, εάν πληρείται η προϋπόθεση της επέλευσης του ασφαλιστικού κινδύνου του ορίου ηλικίας για το γήρας, οι προϋποθέσεις για την κρίση της αρμοδιότητας πριν τη διακοπή της ασφάλισης ή την υποβολή της αίτησης και στη συνέχεια οι προϋποθέσεις για τη θεμελίωση του συνταξιοδοτικού δικαιώματος, ήτοι όριο ηλικίας και χρονικές προϋποθέσεις της νομοθεσίας σας, για την απονομή της σύνταξης.

Πηγή: Publica

NEWMONEY TEAM

6 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2013 - 12:24

Εγκύκλιος ΙΚΑ-ΕΤΑΜ: 68/4.12.2013

Μετά τη δημοσίευση του Ν.3863/2010 και των αλλαγών που επήλθαν στην νομοθεσία συνταξιοδότησης λόγω γήρατος του ΙΚΑ-ΕΤΑΜ, κυρίως λόγω της αύξησης των χρονικών προϋποθέσεων συνταξιοδότησης και των ορίων ηλικίας των ασφαλισμένων κατά το μεταβατικό διάστημα από 2011-2015 αλλά και μετά, προέκυψαν ερωτήματα σχετικά με την κατοχύρωση – θεμελίωση του συνταξιοδοτικού δικαιώματος με τις διατάξεις της διαδοχικής ασφάλισης.
Η Γενική Γραμματεία Κοινωνικών Ασφαλίσεων (ΓΓΚΑ) με το υπ’ αριθ. Φ1500/οικ.5443/77/21.2.2013 σχετικό έγγραφό της φωτοαντίγραφο του οποίου σας κοινοποιούμε, μας γνωστοποίησε τις απόψεις της για την αντιμετώπιση των παραπάνω θεμάτων.
Ειδικότερα:

Α. Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΘΕΜΕΛΙΩΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΚΑΤΟΧΥΡΩΣΗΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΞΙΟΔΟΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΟΣ ΣΤΙΣ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΥΝΤΑΞΙΟΔΟΤΗΣΗΣ ΜΕ ΔΙΑΔΟΧΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ
1. Θεμελίωση συνταξιοδοτικού δικαιώματος λόγω γήρατος, σημαίνει ότι έχουν συμπληρωθεί ταυτόχρονα τόσο οι ελάχιστες απαιτούμενες χρονικές προϋποθέσεις όσο και η απαιτούμενη από την νομοθεσία ηλικία. Από την ημερομηνία αυτή και μετά, μπορεί να ασκηθεί το θεμελιωμένο δικαίωμα συνταξιοδότησης και να χορηγηθεί σύνταξη.
Στη συνταξιοδότηση με διαδοχική ασφάλιση, την θεμελίωση εξετάζει ο αρμόδιος να απονείμει την σύνταξη οργανισμός σύμφωνα με τη διαδικασία του άρθρου 5 του Ν.3863/2010, προβαίνοντας σε ενοποίηση του χρόνου όλων των φορέων που συμμετέχουν.
2. Κατοχύρωση συνταξιοδοτικού δικαιώματος σημαίνει ότι οι ασφαλισμένοι έχουν τη δυνατότητα να συνταξιοδοτηθούν με τις προϋποθέσεις που ισχύουν κατά το χρόνο που συμπληρώνουν:
α) είτε τις απαιτούμενες ημέρες συνταξιοδότησης, οπότε κατοχυρώνεται το δικαίωμα συνταξιοδότησης στο όριο ηλικίας και με τις ημέρες εργασίας που έχουν καθοριστεί για το συγκεκριμένο έτος,
β) είτε την ηλικία -στις περιπτώσεις των γυναικών με 4500 ημέρες εργασίας στη μικτή ασφάλιση για πλήρη ή μειωμένη σύνταξη- οπότε κατοχυρώνεται το δικαίωμα συνταξιοδότησης με το όριο ηλικίας που έχει καθοριστεί για το συγκεκριμένο έτος.
Με τις διατάξεις του άρθρου 10 του Ν.3863/2010 και της υποπαρ. ΙΑ.4 παρ. 5 του Ν.4093/2012, ορίζεται ότι «οι ασφαλισμένοι των φορέων Κοινωνικής Ασφάλισης αρμοδιότητας Υπουργείου Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Πρόνοιας, οι οποίοι μέχρι 31/12/2012 έχουν κατοχυρώσει ή κατοχυρώνουν τις κατ’ έτος προβλεπόμενες προϋποθέσεις συνταξιοδότησης, όπως αυτές καθορίζονται στο άρθρο 10 του Ν.3863/10 (Α’ 115) όπως ισχύει, ή από προγενέστερες γενικές ή άλλες διατάξεις, δύνανται να συνταξιοδοτηθούν με τις προϋποθέσεις του ορίου ηλικίας και του χρόνου ασφάλισης που κατά περίπτωση κατοχυρώνουν».
Η ανωτέρω ρύθμιση έγινε για να διαφυλαχτούν τα ώριμα συνταξιοδοτικά δικαιώματα κατά την σταδιακή αύξηση των ορίων ηλικίας που διαμορφώθηκαν για τα έτη 2011 και 2012, όπως προκύπτει από τις διατάξεις του νόμου.
Η δυνατότητα να κατοχυρώνει ο ασφαλισμένος συνταξιοδοτικό δικαίωμα, αφορά τους ασφαλισμένους του κάθε φορέα που τελούν σε ασφαλιστική σχέση με αυτόν κατά την συγκεκριμένη περίοδο κατοχύρωσης των κατά περίπτωση προϋποθέσεων της νομοθεσίας του.
Συνεπώς, κρίσιμο στοιχείο για να κατοχυρώσει ο ασφαλισμένος τις κατ’ έτος προϋποθέσεις, αποτελεί ο φορέας που κατά περίπτωση υπάγεται ο ασφαλισμένος, καθ όσον αναλόγως του φορέα που ασφαλίζεται, ζητούνται και εξετάζονται κατά περίπτωση, διαφορετικές προϋποθέσεις. Οι οριζόμενες κατ’ έτος λοιπόν προϋποθέσεις -όπως διαμορφώνονται για τα έτη 2011 και 2012- εφόσον συνυπάρχουν για τα έτη αυτά, οδηγούν στην κατοχύρωση του συνταξιοδοτικού δικαιώματος.
Στις περιπτώσεις λοιπόν κατά τις οποίες ασφαλισμένοι που έχουν υπαχθεί στην ασφάλιση του ΙΚΑ-ΕΤΑΜ, στη συνέχεια στην ασφάλιση του ΟΑΕΕ και ενεργοποιούν εκ νέου την ασφάλισή τους στο ΙΚΑ-ΕΤΑΜ κατά τα έτη 2011-2012, δύνανται να κατοχυρώνουν τις κατά τα έτη αυτά οριζόμενες προϋποθέσεις της νομοθεσίας μας, εφόσον πληρούν και τις κατά περίπτωση προϋποθέσεις για την κατοχύρωση που ορίζονται με τις διατάξεις του άρθρου 10 του Ν.3863/2010 για τους ασφαλισμένους του ιδρύματος.
Η κατοχύρωση, δεν μπορεί να λειτουργεί αναδρομικά, με την έννοια της συμπλήρωσης των προϋποθέσεων συνταξιοδότησης καθ ον χρόνο ο ασφαλισμένος βρίσκεται σε ασφαλιστικό δεσμό με άλλο φορέα πλην του ΙΚΑ-ΕΤΑΜ.
Επομένως, προκειμένου να διαπιστωθεί η κατοχύρωση συνταξιοδοτικού δικαιώματος στο ΙΚΑ-ΕΤΑΜ με τις διατάξεις της διαδοχικής ασφάλισης, θα εξετάζεται εάν κατά το έτος της εκ νέου επανασύνδεσης του ασφαλισμένου με το ίδρυμα συντρέχουν οι προϋποθέσεις συνταξιοδότησης που απαιτούνται κατά περίπτωση (ημέρες ασφάλισης – ηλικία – ανηλικότητα τέκνου) χωρίς να απαιτείται η συμπλήρωση των προϋποθέσεων αρμοδιότητας (1500-500 ή 1000-300) διότι αυτές εξετάζονται κατά την υποβολή του συνταξιοδοτικού αιτήματος.

Β. ΕΠΑΛΗΘΕΥΣΗ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΗΝ ΣΥΝΤΑΞΙΟΔΟΤΗΣΗ ΜΕ ΔΙΑΔΟΧΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ – ΥΠΟΒΟΛΗ ΑΙΤΗΣΗΣ ΣΥΝΤΑΞΙΟΔΟΤΗΣΗΣ
Οι περί διαδοχικής ασφάλισης διατάξεις εφαρμόζονται μόνο όταν επέλθει ο ασφαλιστικός κίνδυνος (γήρας – αναπηρία – θάνατος) και εφόσον ο ασφαλισμένος επικαλεσθεί αυτές και όχι πριν την επέλευση αυτού. Ο ασφαλιστικός κίνδυνος επέρχεται μόνο μία φορά και συντελείται όταν ο ασφαλισμένος τελεί σε ασφαλιστική σχέση με τον τελευταίο οργανισμό.
Για να εξετασθεί η ασφαλιστική περίπτωση από τον τελευταίο οργανισμό θα πρέπει:
1. Να επέλθει ο ασφαλιστικός κίνδυνος.
2. Να υπάρχει η προϋπόθεση για την κρίση της αρμοδιότητας (συμπλήρωση 1500-500 ή 1000-300 ΗΑ).
3. Να γίνει συνυπολογισμός όλου του χρόνου διαδοχικής ασφάλισης και να ερευνηθεί αν πληρούνται οι προϋποθέσεις του αρμόδιου οργανισμού για τη χορήγηση της σύνταξης.
Επομένως, με την υποβολή της αίτησης στον τελευταίο οργανισμό και με το ισχύον κατά την υποβολή της αίτησης δίκαιο, θα εξετάζεται κατ’ εφαρμογή των διατάξεων περί διαδοχικής ασφάλισης του άρθρου 5 του Ν.3863/2010, εάν έχει επέλθει κατά τη νομοθεσία του ο ασφαλιστικός κίνδυνος, δηλαδή για το γήρας η συμπλήρωση του ορίου ηλικίας (ενός εξ αυτών της νομοθεσίας του), αν έχουν συμπληρωθεί οι 1500 ημέρες ασφάλισης εκ των οποίων οι 500 ή 1000 εκ των οποίων οι 300 ημέρες ασφάλισης την τελευταία πενταετία και στη συνέχεια εάν πληρούνται οι κατά περίπτωση προϋποθέσεις της νομοθεσίας του (ημέρες ασφάλισης κ.λπ.) για την απονομή της σύνταξης.
Σημειωτέον, στις περιπτώσεις απονομής της σύνταξης από το ΙΚΑ-ΕΤΑΜ σαν προηγούμενος φορέας του τελευταίου, θα εξετάζεται με ολόκληρο το χρόνο της διαδοχικής ασφάλισης εάν πληρούνται οι προϋποθέσεις της νομοθεσίας του ιδρύματος.

Γ. ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ
1. Μητέρα ασφαλισμένη αρχικά στο ΙΚΑ-ΕΤΑΜ, ασφαλίζεται στη συνέχεια στον ΟΑΕΕ μέχρι το 2009, έχοντας ανήλικο τέκνο και 5500 ΗΑ.
Το 2011 εισέρχεται και πάλι στην ασφάλιση του ΙΚΑ-ΕΤΑΜ ενώ το τέκνο εξακολουθεί να είναι ανήλικο.
Η ασφαλισμένη κατοχυρώνει συνταξιοδοτικό δικαίωμα σαν μητέρα ανηλίκου με τις προϋποθέσεις του Ν.3863/2010 για το έτος 2011, δηλαδή για μειωμένη στο 52ο και πλήρη στο 57ο έτος της ηλικίας της.
2. Μητέρα ασφαλισμένη αρχικά στο ΙΚΑ-ΕΤΑΜ, ασφαλίζεται στη συνέχεια στον ΟΑΕΕ μέχρι το 2009, έχοντας ανήλικο τέκνο και 5500 ΗΑ.
Εισέρχεται και πάλι στην ασφάλιση του ΙΚΑ-ΕΤΑΜ το 2011 αλλά το τέκνο έχει ήδη ενηλικιωθεί το έτος 2010.
Η ασφαλισμένη, δεν κατοχυρώνει συνταξιοδοτικό δικαίωμα σαν μητέρα ανηλίκου, διότι ελλείπει η απαραίτητη προϋπόθεση της ανηλικότητας του τέκνου κατά τη στιγμή της κατοχύρωσης του δικαιώματος κατά τις διατάξεις του άρθρου 10 του Ν.3863/2010.
3. Αρχικά ασφαλισμένη στο ΙΚΑ-ΕΤΑΜ, ασφαλίζεται στη συνέχεια στον ΟΑΕΕ μέχρι το 2011, έχοντας συνολικά 4500 ΗΑ και ηλικία 55 ετών.
Το 2012, εισέρχεται και πάλι στην ασφάλιση του ΙΚΑ-ΕΤΑΜ.
Η ασφαλισμένη κατοχυρώνει συνταξιοδοτικό δικαίωμα με τις προϋποθέσεις του έτους 2012, δηλαδή στο 57ο έτος της ηλικίας της για μειωμένη σύνταξη (εφόσον έχει ανά 100 ημέρες ασφάλισης την τελευταία 5ετία πριν την αίτηση ή τη συμπλήρωση του ορίου ηλικίας) για δε πλήρη στο 67ο (Ν.4093/2012).
4. Αρχικά ασφαλισμένη στο ΙΚΑ-ΕΤΑΜ ασφαλίζεται στη συνέχεια στον ΟΑΕΕ μέχρι το 2011, έχοντας συνολικά 4500 ΗΑ και ηλικία 55 ετών.
Εισέρχεται και πάλι στην ασφάλιση του ΙΚΑ-ΕΤΑΜ το 2013.
Η ασφαλισμένη κατοχυρώνει συνταξιοδοτικό δικαίωμα για μεν μειωμένη σύνταξη στο 62ο (εφόσον έχει ανά 100 ημέρες ασφάλισης την τελευταία 5ετία πριν την αίτηση ή τη συμπλήρωση του ορίου ηλικίας) για δε πλήρη, στο 67ο έτος της ηλικίας της (Ν.4093/2012).
5. Αρχικά ασφαλισμένη στο ΙΚΑ-ΕΤΑΜ έχει το 2010 τελευταίο φορέα ασφάλισης τον ΟΑΕΕ, ηλικία 54 ετών και 9000 ΗΑ συνολικά. Το 2011 εισέρχεται εκ νέου στην ασφάλιση του ΙΚΑ-ΕΤΑΜ.
Η ασφαλισμένη κατοχυρώνει συνταξιοδοτικό δικαίωμα με τις προϋποθέσεις του 2011 αναγνώριση με εξαγορά πλασματικών ετών του Ν.3863/2010 προκειμένου να συμπληρώσει 10000 ΗΑ για να συνταξιοδοτηθεί με πλήρη μεν σύνταξη στο 58ο έτος της ηλικίας της με 10400 ΗΑ, για δε μειωμένη στο 56ο με τις ίδιες ημέρες.
6. Άνδρας ασφαλισμένος αρχικά στο ΙΚΑ-ΕΤΑΜ, έχει το 2011 τελευταίο φορέα ασφάλισης τον ΟΑΕΕ και συνολικά 9500 ΗΑ.
Το 2012 εισέρχεται και πάλι στην ασφάλιση του ΙΚΑ-ΕΤΑΜ.
Ο ασφαλισμένος κατοχυρώνει συνταξιοδοτικό δικαίωμα με τις προϋποθέσεις του έτους 2012 και αναγνώριση με εξαγορά πλασματικών προκειμένου να συμπληρώσει 10500 ΗΑ, για να συνταξιοδοτηθεί στο 59ο έτος της ηλικίας του με 11100 ΗΑ.
7. Άνδρας ασφαλισμένος αρχικά στο ΙΚΑ-ΕΤΑΜ, έχει το 2011 τελευταίο φορέα ασφάλισης τον ΟΑΕΕ και συνολικά 9500 ΗΑ.
Εισέρχεται εκ νέου στην ασφάλιση του ΙΚΑ-ΕΤΑΜ το 2013.
Ο ασφαλισμένος, εφόσον στο 62ο έτος της ηλικίας του έχει πραγματοποιήσει 40 έτη ασφάλισης (Ν.4093/2012) μαζί με πλασματικά, μπορεί να συνταξιοδοτηθεί με πλήρη σύνταξη, άλλως με μειωμένη στο 62ο έτος της ηλικίας του και πλήρη στο 67ο.
8. Αρχικά ασφαλισμένη στο ΙΚΑ-ΕΤΑΜ, έχει το 2010 τελευταίο φορέα ασφάλισης τον ΟΑΕΕ, έχοντας πραγματοποιήσει 4500 ΗΑ συνολικά, εκ των οποίων 3600 στην ασφάλιση των βαρέων εκ των οποίων 1000 τα τελευταία 13 χρόνια. Το 2011 εισέρχεται εκ νέου στην ασφάλιση του ΙΚΑ-ΕΤΑΜ.
Η ασφαλισμένη, κατοχυρώνει συνταξιοδοτικό δικαίωμα με τις προϋποθέσεις του 2011 του Ν.3863/2010, δηλαδή στο 56ο έτος της ηλικίας της με τις διατάξεις των βαρέων.

Ευνόητο είναι, ότι, σε όλες τις παραπάνω περιπτώσεις εάν διαπιστώνεται κατοχύρωση αυτοτελούς δικαιώματος σύνταξης, πριν την εκ νέου επανασύνδεση, θα αντιμετωπίζονται με τις προϋποθέσεις του έτους κατοχύρωσης του αυτοτελούς δικαιώματος.

Δ. ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΕΚΚΡΕΜΩΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ
α) Αιτήσεις που βρίσκονται σε εκκρεμότητα σε οποιοδήποτε στάδιο της διοικητικής διαδικασίας θα κριθούν σύμφωνα με τα προαναφερθέντα, με έναρξη των οικονομικών αποτελεσμάτων από την ημερομηνία της αίτησης συνταξιοδότησης.
β) Περιπτώσεις που έχουν αντιμετωπιστεί διαφορετικά και αφορούν συνταξιοδοτικές αποφάσεις που έχουν εκδοθεί, θα ανακληθούν και θα αποσταλούν στην Διεύθυνσή μας.

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΠΛΑΣΜΑΤΙΚΩΝ ΧΡΟΝΩΝ ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 40 ΤΟΥ Ν.3996/2011 ΣΤΙΣ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗ ΔΙΑΔΟΧΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ
Με την υπ’ αριθ. 408/1995 γνωμοδότηση του ΝΣΚ που κοινοποιήθηκε στις υπηρεσίες μας με την υπ’ αριθ. 67/1996 εγκύκλιο, οι χρόνοι επιδότησης λόγω ανεργίας ή ασθένειας ή συνταξιοδότησης λόγω αναπηρίας, υπολογίζονται μεν για τη θεμελίωση του συνταξιοδοτικού δικαιώματος αλλά όχι για τη συμπλήρωση των προϋποθέσεων αρμοδιότητας στη διαδοχική ασφάλιση, διότι σύμφωνα με την παραπάνω γνωμοδότηση απαιτείται ενεργός ασφαλιστικός δεσμός καθ’ όλο το διάστημα των 1500-500 ή 1000-300 ημερών με το ίδρυμα.
Ως γνωστόν, με τις οδηγίες του υπ’ αριθ. Σ40/207/5.7.2012 γενικού εγγράφου, διευκρινίστηκαν, εκτός των άλλων, το ζήτημα της τοποθέτησης των πλασματικών χρόνων του άρθρου 40 του Ν.3996/2011 ως προς τον συνολικό χρόνο ασφάλισης.
Σύμφωνα με αυτές οι πλασματικοί χρόνοι του άρθρου 40 του Ν.3996/2011, συνυπολογίζονται στο τέλος του συνολικού χρόνου ασφάλισης. Με τον τρόπο αυτό δεν επηρεάζεται ούτε η πριμοδότηση των βαρέων ούτε ο υπολογισμός της ασφαλιστικής κλάσης.
Συνεπώς, οι παραπάνω χρόνοι δεν θα λαμβάνονται υπόψη ούτε για τη συμπλήρωση των προϋποθέσεων αρμοδιότητας στη διαδοχική ασφάλιση (1500-500 ή 1000-300 ημερών ασφάλισης σε πρώτη και δεύτερη φάση αντίστοιχα, με εξαίρεση την στρατιωτική υπηρεσία η οποία λαμβάνεται υπόψη μόνο για τη συμπλήρωση των 1500 ή 1000 ημερών ασφάλισης για δε τις 300 της τελευταίας 5ετίας στις περιπτώσεις αναπηρίας και θανάτου μόνο αν συμπίπτει χρονικά).
Στο πλαίσιο της εφαρμογής των αρχών της καλής πίστης και της χρηστής διοίκησης, ορίζεται ότι τα παραπάνω θα ισχύσουν για τις αιτήσεις αναγνώρισης ή συνταξιοδότησης που θα υποβληθούν από την ημερομηνία έναρξης της παρούσης και μετά, ενώ οι αποφάσεις αναγνώρισης και συνταξιοδότησης που έχουν ήδη εκδοθεί εξακολουθούν να ισχύουν.

– Έγγραφο ΥΠΕΚΑ: Φ1500/οικ.5443/77/21.2.2013
Εφαρμογή διατάξεων διαδοχικής ασφάλισης

Σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 2 του Ν.Δ.4202/1961 όπως ισχύουν μετά την τροποποίησή τους με τις διατάξεις του άρθρου 9 του Ν.1405/1983, του άρθρου 14 του ν.1902/1990 και του άρθρου 5 του Ν.3863/2010:
1. Τα πρόσωπα τα οποία ασφαλίστηκαν διαδοχικά σε περισσότερους από έναν ασφαλιστικούς οργανισμούς, δικαιούνται σύνταξη από τον τελευταίο οργανισμό στον οποίο ήταν ασφαλισμένοι κατά την τελευταία χρονική περίοδο της απασχόλησής τους, σύμφωνα με τις διατάξεις της νομοθεσίας του οργανισμού αυτού, εφόσον πραγματοποίησαν στην ασφάλισή του:
α) 5 ολόκληρα έτη ή 1500 ημέρες ασφάλισης εκ των οποίων όμως 20 μήνες ή 500 ημέρες κατά την τελευταία πενταετία πριν τη διακοπή της απασχόλησης ή την υποβολή αίτησης για την κρίση συνταξιοδοτικού δικαιώματος σύνταξης λόγω γήρατος.
β) 40 μήνες ή 1000 ημέρες εκ των οποίων όμως 12 μήνες ή 300 ημέρες αντίστοιχα κατά την τελευταία πενταετία πριν τη διακοπή της απασχόλησης ή την υποβολή της αίτησης για την κρίση του δικαιώματος σύνταξης λόγω αναπηρίας ή θανάτου.
Ως νομοθεσία του οργανισμού για την εφαρμογή της παραγράφου αυτής καθώς και των επόμενων παραγράφων, νοούνται οι διατάξεις που ορίζουν τον απαιτούμενο για τη συνταξιοδότηση χρόνο, την ηλικία, την αναπηρία και το θάνατο.
Ειδικές διατάξεις, που αφορούν στην ύπαρξη ενεργού ασφαλιστικού δεσμού, στη συμπλήρωση του ορίου ηλικίας σε δεδομένο χρόνο σε σχέση με το χρόνο διακοπής της απασχόλησης, στην παραγραφή κ.λπ. δεν λαμβάνονται υπόψη για την εφαρμογή της παρούσας παραγράφου.
2. Αν ο ασφαλισμένος πραγματοποίησε στην ασφάλιση του τελευταίου οργανισμού τις ανωτέρω ημέρες (1500-500 και 1000-300) αλλά στην περίπτωση αυτή δεν έχει πραγματοποιήσει τις απαιτούμενες από τη νομοθεσία του τελευταίου οργανισμού χρονικές προϋποθέσεις ασφάλισης για τη συνταξιοδότησή του λόγω γήρατος ή αναπηρίας ή των μελών της οικογένειάς του λόγω θανάτου ή δεν πραγματοποίησε στην ασφάλιση του τελευταίου οργανισμού τις 1500-500 και 1000-300 την τελευταία πενταετία πριν τη διακοπή της ασφάλισης ή την υποβολή της αίτησης, δικαιούνται σύνταξη αυτός ή τα μέλη της οικογένειάς του από τον οργανισμό στην ασφάλιση του οποίου πραγματοποίησε τις περισσότερες ημέρες εργασίας ή έτη ασφάλισης, στον οποίο δεν περιλαμβάνεται ο τελευταίος εφόσον:
α) Ο ασφαλισμένος που αιτείται τη συνταξιοδότησή του λόγω γήρατος ή αναπηρίας έχει συμπληρώσει το όριο ηλικίας ή είναι ανάπηρος με το ποσοστό αναπηρίας που προβλέπεται από τη νομοθεσία του τελευταίου οργανισμού.
β) Πληρούνται όλες οι προϋποθέσεις για συνταξιοδότηση που προβλέπει η νομοθεσία του οργανισμού με τον περισσότερο χρόνο ασφάλισης.
3. Αν ο ασφαλισμένος δεν συγκεντρώνει τις προϋποθέσεις συνταξιοδότησης που προβλέπει η νομοθεσία του οργανισμού, στην ασφάλιση του οποίου πραγματοποίησε τις περισσότερες ημέρες εργασίας ή έτη ασφάλισης, τότε το δικαίωμα του ασφαλισμένου κρίνεται από τους άλλους οργανισμούς, στους οποίους ασφαλίστηκε κατά φθίνουσα σειρά αριθμού ημερών εργασίας εκτός από τον τελευταίο.
Αν ο ασφαλισμένος δεν συγκεντρώνει τις προϋποθέσεις συνταξιοδότηση που προβλέπει η νομοθεσία όλων των οργανισμών, στους οποίους ασφαλίστηκε πριν από τον τελευταίο, τότε ο τελευταίος οργανισμός είναι αρμόδιος για την κρίση του δικαιώματος σύνταξης λόγω γήρατος εφόσον ο ασφαλισμένος πραγματοποίησε στην ασφάλισή του 1000 ημέρες εργασίας ή 4 μήνες ασφάλισης, εκ των οποίων 300 ημέρες εργασίας ή 12 μήνες ασφάλισης αντίστοιχα την τελευταία πενταετία και για την κρίση του δικαιώματος σύνταξης λόγω αναπηρίας και θανάτου, εφόσον ο ασφαλισμένος έχει πραγματοποιήσει στην ασφάλισή του οποτεδήποτε 300 ημέρες εργασίας.
4. Ολόκληρος ο χρόνος της διαδοχικής ασφάλισης υπολογίζεται από τον αρμόδιο για την απονομή της σύνταξης οργανισμό ως χρόνος που διανύθηκε στην ασφάλισή του, τόσο για τη θεμελίωση του συνταξιοδοτικού δικαιώματος όσο και για τον καθορισμό της σύνταξης και δεν είναι δυνατή η προσμέτρηση μόνο μέρους του χρόνου που διανύθηκε στην ασφάλιση του κάθε οργανισμού.

Θεμελίωση συνταξιοδοτικού δικαιώματος σε διαδοχικά ασφαλισμένους
Οι περί διαδοχικής ασφάλισης διατάξεις εφαρμόζονται μόνο όταν επέλθει ο ασφαλιστικός κίνδυνος (γήρας, αναπηρία, θάνατος) και εφόσον ο ασφαλισμένος επικαλεσθεί αυτές (Μεταλληνός «Η εξέλιξη του θεσμού της διαδοχικής ασφάλισης», εκδ. 1982, σελ. 11: Σ.Ε. 771/1987, 662/1971. 3706/72, 476/79 ΕΔΚΑ Θ σελ. 263, σελ. 488, Κ σελ. 334 Απόφαση Υπ. Κοιν. Υπηρεσιών 82/61/3/532/1978) και ουχί προ της επέλευσης αυτού (Πετρόγλου «Δίκαιο Κοινωνικής Ασφάλισης», Τόμος Β, 1974, σελ. 556μ ΕΔΚΑ Θ’ Σ.Ε. 771/1967 σελ. 263).
Η εφαρμογή των διατάξεων της διαδοχικής ασφάλισης είναι προαιρετική, καθώς τέθηκαν επ’ ωφελεία του ασφαλισμένου και ως εκ τούτου στερούνται υποχρεωτικότητας. Πρέπει να ζητηθεί εγγράφως με την αίτηση συνταξιοδότησης ή με άλλη μεταγενέστερη (Χατζηδημητρίου-Ψηλού, «Ασφαλιστική Νομοθεσία» Ιανουάριο 1991, σελ. 837).
Βασική προϋπόθεση για την εφαρμογή των αρχών της διαδοχικής ασφάλισης είναι η επέλευση του ασφαλιστικού κινδύνου, οπότε ο απονέμων την παροχή οργανισμός υποχρεούται να υπολογίσει ενιαίως τον διαδοχικά διανυθέντα χρόνο ως διανυθέντα σε αυτόν, τόσο για τη θεμελίωση του συνταξιοδοτικού δικαιώματος, όσο και για τον καθορισμό του ποσού της σύνταξης. (Πετρόγλου, «Δίκαιο Κοινωνικής Ασφάλισης», Τόμος Β’, 1974, σελ. 555/6, ΕΔΚΑ ΙΓ’ Σ.Ε. 662/1971 σ. 488).
Η θεμελίωση του συνταξιοδοτικού δικαιώματος ενεργείται επί τη βάσει των οργανικών διατάξεων του οργανισμού που απονέμει τη σύνταξη, ο οποίος κρίνει το δικαίωμα του ασφαλισμένου για τον κίνδυνο που προβλέπει η νομοθεσία του. Εφόσον λοιπόν πληρούνται οι προϋποθέσεις της αρμοδιότητας, τότε άπαξ ο διαδοχικά διανυθείς χρόνος ασφάλισης συνυπολογίζεται ενιαίως ως χρόνος πραγματικής ασφάλισης, τόσο για τη θεμελίωση δικαιώματος σε σύνταξη όσο και για τον καθορισμό του ποσού.
Ως εκ τούτου, πριν επέλθει ο ασφαλιστικός κίνδυνος (γήρας, αναπηρία, θάνατος) ούτε η αίτηση συνταξιοδότησης υποβάλλεται ούτε ο χρόνος διαδοχικής ασφάλισης μεταφέρεται (Χατζηδημητρίου – Ψηλού, «Ασφαλιστική Νομοθεσία», Ιανουάριος 1991, σελ. 837, Σ.τ.Ε. 662/71, 3056/8’ ΕΔΚΑ 1982 σ. 276, 1836/83 Δ.ΤΕΒΕ 1983 σελ. 160).
Ο ασφαλιστικός κίνδυνος επέρχεται μόνο μία φορά – και είναι αυτός μόνο όταν ο ασφαλισμένος τελεί σε ασφαλιστική σχέση με τον τελευταίο οργανισμό.
Με τις διατάξεις της περ. 1 της παρ. 1 του άρθρου 2 του Ν.Δ.4202/1961, όπως ισχύει μετά τις τροποποιήσεις του με διατάξεις του άρθρου 9 του Ν.1405/1983, του άρθρου 14 του Ν.1902/1990 και του άρθρου 5 του Ν.3863/2010, διατηρείται η αρχή της απονομής σύνταξης υπό του τελευταίου οργανισμού επί τη βάσει της νομοθεσίας τούτου.
Για να εξετασθεί η ασφαλιστική περίπτωση από την τελευταίο οργανισμό θα πρέπει:
α) Να επέλθει ο ασφαλιστικός κίνδυνος.
β) Να υπάρχει η προϋπόθεση για την κρίση της αρμοδιότητας.
γ) Να γίνει συνυπολογισμός όλου του χρόνου διαδοχικής ασφάλισης και να ερευνηθεί αν πληρούνται οι προϋποθέσεις του αρμόδιου οργανισμού για τη χορήγηση της απαιτούμενης παροχής.
Σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 5 του Ν.3863/2010, ο τελευταίος οργανισμός με την υποβολή της αίτησης γήρατος από τον ασφαλισμένο, υποχρεούται να διαπιστώσει αν έχει επέλθει κατά τη νομοθεσία του, ο ασφαλιστικός κίνδυνος, δηλαδή για το γήρας η συμπλήρωση του ορίου ηλικίας (ενός εξ αυτών της νομοθεσία του), αν έχουν συμπληρωθεί οι 1500 ΗΑ εκ των οποίων οι 500 ή 1000 εκ των οποίων οι 300 ΗΑ την τελευταία πενταετία και στη συνέχεια εάν πληρούνται οι κατά περίπτωση προϋποθέσεις της νομοθεσία του (ημέρες ασφάλισης κ.λπ.) για την απονομή της σύνταξης.
Κατά τη διαπίστωση του δικαιώματος προς παροχή συνυπολογίζεται ολόκληρος ο χρόνος και όχι μόνο μέρος του χρόνου, με σκοπό να μην γίνεται κατακερματισμός του διανυθέντος χρόνου σε ένα φορέα ασφάλισης, προκειμένου να αποφεύγονται οι καταστρατηγήσεις για την απόληψη περισσοτέρων συντάξεων της μιας, χρησιμοποιώντας τον θεσμό της διαδοχικής ασφάλισης.
Και τούτο διότι με την παρ. 4 του άρθρου 14 του Ν.1902/1990 που παρέμεινε ως έχει και στο άρθρο 5 του Ν.3863/2010, συμπληρώθηκαν οι έως τότε ισχύουσες διατάξεις, ορίζοντας πλέον ρητώς και δεν είναι δυνατή η προσμέτρηση ώστε να μην δημιουργούνται αμφισβητήσεις, ότι στη διαδοχική ασφάλιση προσμετράται ολόκληρος ο χρόνος που διανύθηκε στην ασφάλιση κάθε οργανισμού και όχι μέρος αυτού (Β’ εισηγητική έκθεση του άρθρου 14 του Ν.1902/1990).
Η υποβολή αίτησης συνταξιοδότησης δεν αποτελεί προϋπόθεση ή αποδεικτικό στοιχείο της κτήσης του σχετικού δικαιώματος ούτε δε συστατικό αυτού στοιχείο, αλλά συνιστά την άσκηση του κτηθέντος ή μη δικαιώματος, διότι αποτελεί αφενός μεν την αφετηρία για την έναρξη της διαδικασίας διαπίστωσης της συνδρομής των προϋποθέσεων του νόμου προς συνταξιοδότηση, αφετέρου δε άνευ αυτής δεν είναι δυνατόν να αρχίσει η καταβολή της σύνταξης (Σ.τ.Ε. 241/1987 ΕΔΚΑ 1987 σελ. 278, Σ.τ.Ε. 1528/87 ΕΔΚΑ 1987 σε. 474μ Σ,τ,Ε, 3048/85 ΕΔΚΑ 1986 σελ. 94, Σ.τ.Ε. 4337/85 ΕΔΚΑ 1986 σελ. 310, 562/78, 224/63, αρ. πρωτ. 187/64, 161/64). Επιπλέον αν η υποβολή αίτησης συνταξιοδότησης στον τελευταίο φορέα δεν εμπεριέχει ρητώς αίτημα εξέτασής της βάσει των διατάξεων της διαδοχικής, δεν επιτρέπεται η αυτεπάγγελτη εξέτασή της με τις διατάξεις αυτές (Σ.τ.Ε. 3703/09, 170/09).
Συνεπώς, η επίκληση προς της επέλευσης του ασφαλιστικού κινδύνου του χρόνου ως ενιαίου, είναι εκτός των ρητών διατάξεων του θεσμού της διαδοχικής ασφάλισης και με τη μορφή των υποβαλλόμενων παραδειγμάτων, θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε καταστρατηγήσεις και κατευθυνόμενη ασφάλιση.
Παρέλκει δε η υποχρέωση της υπηρεσίας να απαντά για παραδείγματα με υποθετικές περιπτώσεις με ασαφή διατύπωση, χωρίς αναφορά των διατάξεων που διέπουν κάθε παράδειγμα και χωρίς να έχει ακολουθηθεί η δέουσα διοικητική διαδικασία με υποβολή ερωτήματος από το τμήμα σας στη νομική σας υπηρεσία, σύμφωνα με τις υπ’ αριθ. α.π. ΦΔ2/27/7.2.1986 και α.π. οικ.28900/141/25.11.2011 εγκύκλιος οδηγίες του Υπουργείου.
Ως εκ τούτου, δεν έπρεπε εξαρχής να τεθούν εκ μέρους του Τμήματος Διαδοχικής Ασφάλισης του ΙΚΑ τα ερωτήματα των υπ’ αριθ. Γ23/5/30.4.2012, Γ23/5/8.6.2011 και Γ28/28/22.9.2010 εγγράφων, πολλώ δε μάλλον όταν τέτοια ζητήματα έχουν αποσαφηνιστεί με το υπ’ αριθ. 10703/11.12.1991 έγγραφο του γραφείου νομικού συμβούλου του ΙΚΑ προς όλες τις αρμόδιες υπηρεσίες του ΙΚΑ.

Η «κατοχύρωση» συνταξιοδοτικού δικαιώματος του φορέα στον οποίο υπάγονται οι ασφαλισμένοι
Με τις διατάξεις του άρθρου 10 του Ν.3863/2010, και της υποπαρ. ΙΑ.4 παρ. 5 του Ν.4093/2012, «Οι ασφαλισμένοι των Φορέων Κοινωνικής Ασφάλισης αρμοδιότητας Υπουργείου Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Πρόνοιας, οι οποίοι μέχρι 31.12.2012 έχουν κατοχυρώσει ή κατοχυρώνουν τις κατ’ έτος προβλεπόμενες προϋποθέσεις συνταξιοδότησης, όπως αυτές καθορίζονται με το άρθρο 10 του ν.3863/2010 (Α’115), όπως ισχύει, ή από προγενέστερες γενικές ή άλλες διατάξεις, δύνανται να συνταξιοδοτηθούν με τις προϋποθέσεις του ορίου ηλικίας και του χρόνου ασφάλισης που κατά περίπτωση κατοχυρώνουν».
Η ανωτέρω ρύθμιση με τον Ν.3863/2010 έγινε για να διαφυλαχτούν τα ώριμα συνταξιοδοτικά δικαιώματα -τα δικαιώματα των ασφαλισμένων που ήταν κοντά στη συνταξιοδότηση με τους προγενέστερους νόμους- κατά τη σταδιακή αύξηση των ορίων ηλικίας όπως διαμορφώθηκαν για τα έτη 2011 και 2012 όπως προκύπτει από τις ρητές διατάξεις του νόμου.
Η δυνατότητα να κατοχυρώνει ο ασφαλισμένος συνταξιοδοτικό δικαίωμα, αφορά στους ασφαλισμένους του κάθε φορέα με τις διατάξεις του άρθρου 10 του Ν.3863/2010 που τελούν σε ασφαλιστική σχέση με αυτόν κατά τη συγκεκριμένη περίοδο κατοχύρωσης των κατά περίπτωση προϋποθέσεων της νομοθεσία το. Ως εκ τούτου, κρίσιμο στοιχείο για να κατοχυρώσει ο ασφαλισμένος τις κατ’ έτος προϋποθέσεις αποτελεί ο φορέας που κατά περίπτωση υπάγεται ο ασφαλισμένος, καθόσον αναλόγως του φορέα που ασφαλίζεται κάποιος ζητούνται και εξετάζονται κατά περίπτωση διαφορετικές προϋποθέσεις.
Οι οριζόμενες κατ’ έτος προϋποθέσεις -όπως διαμορφώθηκαν για τα έτη 2011 και 2012- εφόσον συνυπάρχουν για τα έτη αυτά, οδηγούν πλέον σε θεμελίωση του συνταξιοδοτικού δικαιώματος.
Η εφαρμογή των διατάξεων της διαδοχικής ασφάλισης γίνεται κατόπιν της επέλευσης του ασφαλιστικού κινδύνου στον τελευταίο οργανισμό που τελεί σε ασφαλιστική σχέση ο ασφαλισμένος, ο οποίος σε περίπτωση που είναι και αρμόδιος να απονείμει τη σύνταξη, προβαίνει στην ενοποίηση του χρόνου για να διαπιστωθεί αν θεμελιώνει ο ασφαλισμένος δικαίωμα σε σύνταξη σύμφωνα με τις διατάξεις της νομοθεσίας του. Συνεπώς, στο στάδιο αυτό έχει ήδη συντελεστεί ή/και ολοκληρωθεί το στάδιο των κατοχυρώσεων στο φορέα με τον οποίο ο ασφαλισμένος είχε ασφαλιστική σχέση.
Οι οργανισμοί είναι ex lege υπεύθυνοι για την ορθή εφαρμογή της ισχύουσας νομοθεσίας τους, όπως έχει θεσμοθετηθεί με το άρθρο 10 του Ν.3863/2010 και της υποπαρ. ΙΑ.4 του Ν.4093/2012.
Αναφερόμενοι λοιπόν στα ερωτήματά σας για ασφαλισμένους, που έχουν υπαχθεί στην ασφάλιση του ΙΚΑ-ΕΤΑΜ, στη συνέχεια στην ασφάλιση του ΟΑΕΕ, στην περίπτωση που έχει ενεργοποιηθεί εκ νέου η ασφάλισή τους στο ΙΚΑ-ΕΤΑΜ, κατά τα έτη 2011-2012, δύναται να κατοχυρώνουν τις κατά τα έτη αυτά οριζόμενες προϋποθέσεις της νομοθεσίας σας εφόσον πληρούν τις κατά περίπτωση προϋποθέσεις για την κατοχύρωση που ορίζονται με τις διατάξεις του άρθρου 10 του Ν.3863/2010 για τους ασφαλισμένους του ΙΚΑ. Η κατοχύρωση δεν μπορεί να λειτουργεί αναδρομικά για προϋποθέσεις άλλου φορέα εξ αυτού στον οποίο ήταν ασφαλισμένοι.
Όπως δε ορίζεται με τις διατάξεις της υποπαρ. ΙΑ.4 του Ν.4093/2012, οι ασφαλισμένοι των φορέων κοινωνικής ασφάλισης αρμοδιότητας Υπ. Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Πρόνοιας, οι οποίοι μέχρι 31.12.2012 έχουν κατοχυρώσει ή κατοχυρώνουν τις κατ’ έτος προβλεπόμενες προϋποθέσεις συνταξιοδότησης όπως αυτές καθορίζονται με το άρθρο 10 του Ν.3863/2010, όπως ισχύει ή από προγενέστερες γενικές ή άλλες διατάξεις, δύνανται να συνταξιοδοτηθούν με τις προϋποθέσεις του ορίου ηλικίας και του χρόνου ασφάλισης που κατά περίπτωση κατοχυρώνουν.
Επομένως, κατά την επέλευση του ασφαλιστικού κινδύνου και εφόσον εκφρασθεί η βούληση του ασφαλισμένου για την εφαρμογή των διατάξεων της διαδοχικής ασφάλισης, με την υποβολή σχετικής αίτησης στον τελευταίο φορέα, δύναται να συνταξιοδοτηθεί με τις προϋποθέσεις του ορίου ηλικίας και του χρόνου ασφάλισης που κατά περίπτωση έχει κατοχυρώσει.
Με την υποβολή της αίτησης στον τελευταίο οργανισμό και με το ισχύον δίκαιο, κατά την υποβολή της αίτησης θα εξετάζεται πλέον κατ’ εφαρμογή των διατάξεων περί διαδοχικής ασφάλισης του άρθρου 5 του Ν.3863/2010, εάν πληρείται η προϋπόθεση της επέλευσης του ασφαλιστικού κινδύνου του ορίου ηλικίας για το γήρας, οι προϋποθέσεις για την κρίση της αρμοδιότητας πριν τη διακοπή της ασφάλισης ή την υποβολή της αίτησης και στη συνέχεια οι προϋποθέσεις για τη θεμελίωση του συνταξιοδοτικού δικαιώματος, ήτοι όριο ηλικίας και χρονικές προϋποθέσεις της νομοθεσίας σας, για την απονομή της σύνταξης.

Πηγή: Publica

designed & developed by

ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

NEWMONEY TEAM

Σχολίασε εδώ