Αναγκαία η αναδιάρθρωση των κρατικών υπηρεσιών για την επιβίωση πλέον των Οργανισμών που χρηματοδοτούνται απ’ το δημόσιο, υπογραμμίζει στην εβδομαδιαία ανάλυση της η Alpha Bank για την ελληνική οικονομία. Την ίδια ώρα η έκθεση που συνέταξε η Δ/νση Οικονομικών Μελετών της τράπεζας υπό τους κ.κ. Μασουράκη και Μαρούλη αφήνει αιχμές για την εξοντωτική φορολογία στα ακίνητα, τη φοροδιαφυγή και τις συνεχιζόμενες περικοπές στο Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων.
Ακολουθεί τμήμα της έκθεσης:
“Συνεχίζεται η σταδιακή υποχώρηση των υφεσιακών συνθηκών στην οικονομία. Στο -5,6% διαμορφώθηκε τελικά η πτώση του ΑΕΠ της χώρας στο 1ο 3μηνο του 2013, μετά την πτώση του κατά -6,4%το 2012 (4ο 3μηνο.’12: -5,7%).
Η πορεία προς την ανάκαμψη της οικονομίας θα μπορούσε, όμως, να επιταχυνθεί εάν αντιμετωπισθούν αποτελεσματικότερα μια σειρά από δυσλειτουργίες και καθυστερήσεις στην άσκηση της οικονομικής πολιτικής λαμβάνοντας υπόψη και τις δυσμενείς εξελίξεις στο διεθνές οικονομικό περιβάλλον. Παρά την κατακόρυφη βελτίωση του οικονομικού κλίματος, την επιστροφή των καταθέσεων και τη βελτίωση των συνθηκών ρευστότητας στην οικονομία, λόγω των σημαντικών αποφάσεων του Eurogroup του Νοέμ.-Δεκ.’12 για απρόσκοπτη συνέχιση της χρηματοδότησης του προγράμματος προσαρμογής, η οικονομική συγκυρία στο 1ο 3μηνο’13 επηρεάστηκε αρνητικά από τους ακόλουθους παράγοντες:
Πρώτον, από την εμμονή της Κυβέρνησης να εφαρμόσει ένα πρόγραμμα εξοντωτικής φορολογίας των ακινήτων, που εκ των πραγμάτων συνεπάγεται την πλήρη διακοπή της λειτουργίας της αγοράς ακινήτων, θέτοντας σε κίνδυνο την ανάκαμψη της οικονομίας. Είναι χαρακτηριστικό ότι συνεχίστηκε και στο 1ο 3μηνο του 2013 η κατακόρυφη πτώση των επενδύσεων σε κατοικίες κατά -34,5%, με άμεση συμβολή στην πτώση του ΑΕΠ κατά -1,5 ποσοστιαίες μονάδες (π.μ.), παρά το ότι οι επενδύσεις αυτές είχαν ήδη καταποντιστεί σε € 5,9 δις (3,5% του ΑΕΠ) το 2012, από € 26,1 δις. (12,4% του ΑΕΠ) το 2007. Ωστόσο, η συνολική επίπτωση στην πτώση του ΑΕΠ και στην αύξηση της ανεργίας από την πλήρη διακοπή της λειτουργίας της αγοράς ακινήτων είναι πολύ μεγαλύτερη από το -1,5 π.μ. που προαναφέρθηκε. Σημαντική παραγωγικοί κλάδοι της χώρας έχουν καθηλωθεί από τον ανεξέλεγκτο καταποντισμό της οικονομικής δραστηριότητας στην αγορά ακινήτων.
Δεύτερον, συνεχίστηκε και στο 1ο 3μηνο του 2013 η τάση αποφυγής της έμμεσης φορολογίας (ΦΠΑ, εισφορές στα ασφαλιστικά ταμεία, ειδικοί έμμεσοι φόροι) από τις επιχειρήσεις και τους ελεύθερους επαγγελματίες, με αποτέλεσμα την περαιτέρω διόγκωση της οικονομικής δραστηριότητας στην παράλληλη αγορά και τον υπέρμετρο καταποντισμό της δραστηριότητας στην επίσημη οικονομία. Ειδικότερα, η πτώση των εσόδων από τον ΦΠΑ ανήλθε στο -15,3% στο 1ο 3μηνο του 2013, μετά την πτώση τους κατά -12,7% και στο 1ο 3μηνο του 2012. Επίσης, η πτώση των εσόδων από εισφορές στα ασφαλιστικά ταμεία ανήλθε στο -15,1% στο ίδιο 3μηνο. Αυτό συνέβη παρά το ότι, σύμφωνα με τα στοιχεία των ροών απασχόλησης στο 1ο 3μηνο του 2013 υπήρξε καθαρή αύξηση της επίσημης απασχόλησης (αυτής που πληρώνει εισφορές) κατά 20,46 χιλ. άτομα, έναντι μείωσής της κατά -32,7 χιλ. άτομα στο 1ο 3μηνο του 2012. Στα στοιχεία του ΑΕΠ οι ανωτέρω εξελίξεις εμφανίζονται με την κατακόρυφη πτώση της ιδιωτικής κατανάλωσης, η οποία ανήλθε στο -8,7% στο 1ο 3μηνο..’2013, μετά την τεράστια πτώση της κατά -9,5% στο 1ο 3μμηνο του 2012 και κατά -12,3% στο 1ο 3μηνο του 2011.
Τρίτον, συνεχίστηκε και στο 1ο 3μηνο του 2013 η καθήλωση των επενδύσεων που εξαρτώνται από το κράτος, με τις δαπάνες του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων να διαμορφώνονται στο ελάχιστο επίπεδο των € 0,44 δις έναντι προγραμματισμού για επενδύσεις € 1,15 δις. Επίσης, τα προγράμματα των συγχρηματοδοτούμενων επενδύσεων του ιδιωτικού τομέα από το ΕΣΠΑ και την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων δεν ήταν ακόμη σε ισχύ στο 1ο 3μηνο του 2013. Πάντως, αξιοσημείωτη είναι η διακοπή της πτωτικής πορείας των επενδύσεων σε λοιπές κατασκευές (εκτός των κατοικιών) που σημείωσαν μικρή αύξηση κατά 0,7% στο 1ο 3μηνο του 2013 και περιόρισαν την πτώση των επενδύσεων παγίου κεφαλαίου στο -11,4% σε ετήσια βάση στο 1ο 3μηνο του 2013, από -10,1% στο 4ο 3μηνο του 2012 και από -22,8% στο 1ο 3μηνο του 2012. Μεγαλύτερη αύξηση αναμένεται να σημειώσουν οι επενδύσεις σε λοιπές κατασκευές στα επόμενα 3μηνα επηρεάζοντας θετικά και τις επενδύσεις σε μηχανολογικό εξοπλισμό που σημείωσαν μικρή πτώση κατά -2,9% σε ετήσια βάση στο 1ο 3μηνο του 2013, μετά τη σημαντική αύξησή τους κατά 9,2% στο 4ο 3μηνο του 2012.
Τέταρτον, η πτώση του ΑΕΠ στο 1ο 3μηνο του 2013 επηρεάστηκε και από την πτώση των εισπράξεων από τον εισερχόμενο τουρισμό κατά -3,7%, καθώς και από την πτώση κατά -14,5% του πλεονάσματος των διεθνών μεταφορών (κυρίως των καθαρών εισπράξεων από την ναυτιλία). Ειδικότερα, η πτώση των καθαρών εισπράξεων εισοδημάτων από τη ναυτιλία συνέβαλε στην πτώση του ΑΕΠ κατά -0,6 π.μ. στο 1ο 3μηνο του 2013, ενώ η επίπτωση από την πτώση των εισπράξεων από τον τουρισμό ήταν μηδαμινή, διότι οι εισπράξεις αυτές είναι ελάχιστες στο 1ο 3μηνο κάθε έτους.
Πέμπτον, η οικονομική δραστηριότητα στη χώρα στο 1ο 3μηνο του 2013 επηρεάστηκε επίσης αρνητικά από την μεγάλη οικονομική και χρηματοοικονομική κρίση στην Κύπρο. Η κρίση αυτή συνέβαλε στην πτώση των ελληνικών εξαγωγών αγαθών και υπηρεσιών και του κύκλου εργασιών στη βιομηχανία τον Μάρτιο του 2013 και επίσης στην πτώση των καταθέσεων στις ελληνικές τράπεζες τον Απρίλιο του 2013.
Ωστόσο, οι περισσότεροι από τους ανωτέρω αρνητικούς παράγοντες έχουν πλέον πάψει να επενεργούν στην οικονομία από το 2ο 3μηνο του 2013. Ειδικότερα, οι εξαγωγές αγαθών ανέκαμψαν τον Απρίλιο του 2013 με αύξησή τους κατά 13,6% (εξαγωγές αγαθών χωρίς καύσιμα: +7,4%). Σημειώνονται, επίσης, σημαντικές εισροές κεφαλαίων για την ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών, χωρίς δυσμενείς συνέπειες από την κρίση στην Κύπρο. Το σπουδαιότερο, ωστόσο, είναι η εντυπωσιακή ανάκαμψη των αφίξεων ξένων τουριστών στην Ελλάδα κατά 18,4% τον Μάιο 2013 και κατά 9,9% σε ετήσια βάση στο 2μηνο Απρ.-Μαϊου 2013, έναντι της πτώσης τους κατά -6,0% σε ετήσια βάση στο 1ο 3μηνο του 2013. Επιπλέον, από το 2ο 3μηνο του 2013 έχουν ήδη τεθεί σε ισχύ παράγοντες που μπορούν να οδηγήσουν στην έγκαιρη ανάκαμψη της οικονομίας και στην αντιστροφή της τάσης μείωσης των επενδύσεων και της απασχόλησης. Ήδη από τον Απρίλιο του 2013 έχουν εγκατασταθεί τα συνεργεία για την επανέναρξη των εργασιών στους μεγάλους αυτοκινητόδρομους της χώρας, ενώ προωθείται και η ενεργοποίηση της επενδυτικής δραστηριότητας και στον ιδιωτικό τομέα με επιδοτούμενα προγράμματα στον τομέα των ΜΜΕ, με εντατικοποίηση της εφαρμογής του ΕΣΠΑ 2007-2013, με σημαντική ενίσχυση της συμβολής της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων στη χρηματοδότηση επενδύσεων στην Ελλάδα και με την ενεργοποίηση του νέου επενδυτικού νόμου, με υποβολή αιτήσεων έως την 28η Ιουλίου 2013. Τέλος, η απολύτως αναγκαία εντατικοποίηση των προσπαθειών για είσπραξη των εσόδων από την έμμεση φορολογία και για ενσωμάτωση ενός μεγαλύτερου μέρους της παράλληλής οικονομίας στην επίσημη οικονομία μπορεί να συμβάλλει στη σημαντική επιβράδυνση της πτωτικής πορείας της ιδιωτικής κατανάλωσης στα επόμενα 3μηνα.
Με αυτά τα δεδομένα, διατηρούμε την εκτίμησή μας για περιορισμό της αναμενόμενης πτώσης του ΑΕΠ το 2013 στο -3,7%, ενώ αυτή η ίδια η μεγάλη πτώση του ΑΕΠ στο 1ο 3μηνο του 2013 ενισχύει τις προοπτικές για επίτευξη θετικής αύξησης του ΑΕΠ σε ετήσια βάση από το 1ο 3μηνο του 2014.
Οι ανωτέρω εκτιμήσεις ενισχύονται και από την ουσιαστική σταθεροποίηση της παραγωγής της μεταποιητικής βιομηχανίας στους τελευταίους 7-μήνες, παρά τη μικρή αρνητική επίπτωση που υπέστη από την κρίση στην Κύπρο σε ορισμένους κλάδους τον Μάρτιο και τον Απρίλιο του 2013. Ειδικότερα, η πτώση της παραγωγής της μεταποίησης περιορίστηκε στο -0,7% στο 1ο 4μηνο του 2013, μετά την αύξησή της κατά 1,7% στο 4ο 3μηνο του 2012 και έναντι της πτώσης της κατά -8% στο 1ο 5μηνο του 20012. Επίσης, τον Απρ.’13 η παραγωγή της μεταποιητικής βιομηχανίας σημείωσε μικρή πτώση κατά -0,6%, έναντι του σχετικά υψηλού επιπέδου της τον Μάρτ.’2012, όπου είχε σημειωθεί αύξηση της παραγωγής παραγώγων πετρελαίου και άνθρακα κατά 59,5% και αύξηση της παραγωγής μηχανοκίνητων οχημάτων κατά 145,6%. Γενικά, στο 1ο 4μηνο του 2013 σημειώνεται η αύξηση της παραγωγής στα μη μεταλλικά ορυκτά κατά 10,5%, στα ποτά κατά 4,1%, στον καπνό κατά 3,8%, στα φαρμακευτικά προϊόντα κατά 9,4%, στο χαρτί και στα προϊόντα από χαρτί κατά 2,8% και στα παράγωγα πετρελαίου και άνθρακα κατά 7,3% (κυρίως για εξαγωγές). Από την άλλη πλευρά, σημειώνεται η μικρή πτώση στην παραγωγή του σημαντικού κλάδου των τροφίμων κατά -1,9% στο 1ο 4μηνο.’2013, μετά την πτώση της κατά -9,3% στο 1ο 4μηνο.’12, καθώς και η ελάχιστη πτώση της παραγωγής στον κλάδο της ένδυσης κατά -0,1% στο 1ο 4μηνο.’13, μετά την πτώση της κατά -15,9% στο 1ο 4μηνο.’12. Επίσης, μικρή ήταν η πτώση της παραγωγής στους κλάδους των βασικών μετάλλων (1ο 4μηνο.’2013: -6,6%, Απρ.’2013: +16,9%) και των χημικών προϊόντων (1ο 4μηνο.’2013: -2,3%, Απρ.’2013: -3,4%). Σε κάθε περίπτωση, η μικρή πτώση της βιομηχανικής παραγωγής στο 1ο 4μμηνο του 2013 αναμένεται να αντιστραφεί στους επόμενους μήνες με κινητήριο μοχλό τις εξαγωγές, αλλά και την σημαντική επιβράδυνση της πτώσης της εγχώριας ζήτησης στους επόμενους μήνες του τρέχοντος έτους. Για το έτος 2013 ως σύνολο αναμένεται τώρα μικρή αύξηση της βιομηχανικής παραγωγής κατά περίπου 0,5%.
Στον τομέα της δημοσιονομικής προσαρμογής, στο 5μηνο Ιαν.-Μαϊου 2013 εξακολουθεί να καταγράφεται σημαντική υπερκάλυψη των στόχων υλοποίησης του Π2013, με τον δραστικό περιορισμό του πρωτογενούς ελλείμματος της Κεντρικής Κυβέρνησης (ΚΚ) στα € 984,0 εκατ., έναντι ελλείμματος € 2,35 δις στο αντίστοιχο 5μηνο του 2012, και έναντι του στόχου για πρωτογενές έλλειμμα € 4,17 δις. Δημιουργείται επομένως θετική διαφορά από τον στόχο για το πρωτογενές ισοζύγιο της ΚΚ ύψους € 3,18 δις. από το 1ο 5μηνο του έτους. Η διαφορά αυτή κατά ένα μέρος οφείλεται στις μειωμένες σε σχέση με το στόχο επιστροφές φόρων (κατά € 593 εκατ.) και στο μειωμένο σε σχέση με το στόχο έλλειμμα του ΠΔΕ (το οποίο ήταν πλεονασματικό στα € 577 εκατ., έναντι στόχου για έλλειμμα € 890 εκατ.).
Ωστόσο, κατά το μεγαλύτερο μέρος της, η θετική διαφορά στο 1ο 5μηνο του 2013 οφείλεται και πάλι στη μεγάλη μείωση των πρωτογενών δαπανών του τακτικού προϋπολογισμού (Τ.Π.) κατά € 2,32 δις έναντι του 1ου 5μήνου του 2012 και κατά € 1,54 δις έναντι του στόχου που είχε τεθεί για το 1ο 5μηνο του 2013. Ειδικότερα, οι πρωτογενείς δαπάνες του Τ.Π. έχουν προγραμματιστεί να μειωθούν κατά -4,4% το 2013, μετά την πτώση τους κατά -8,6% το 2012. Ωστόσο, στο 1ο 5μηνο του 2013 οι δαπάνες αυτές ήταν σημαντικά μειωμένες κατά -11,3%, μετά τη μικρότερη μείωσή τους κατά -3,8% στο 1ο 5μηνο του 2012.
Από την άλλη πλευρά, συνεχίζεται η ταχεία πτωτική πορεία των καθαρών εσόδων του Τ.Π. κατά -4,1% στο 1ο 5μηνο του 2013, έναντι του προγραμματισμού για πτώση τους κατά -3,3% το 2013 ως σύνολο. Το αποτέλεσμα αυτό προέκυψε από την πτώση των εσόδων προ των επιστροφών κατά 8,0% ή κατά € 582 εκατ. κάτω από τον στόχο και από τη σημαντική πτώση των επιστροφών φόρων κατά -60,8%, ή κατά € 593 εκατ. κάτω από τον στόχο.
Και βέβαια το πολύ θετικό αποτέλεσμα, όσον αφορά την εκτέλεση του Π2013 στο 1ο 5μηνο του έτους, επιτεύχθηκε παρά τα μεγάλα προβλήματα που ακόμη αντιμετωπίζονται στον τομέα της είσπραξης των φορολογικών εσόδων και των εσόδων από εισφορές στα ασφαλιστικά ταμεία. Η μη ικανοποιητική πορεία των εσόδων οφείλεται ασφαλώς κατά ένα μέρος στην πολύ μεγαλύτερη του αναμενομένου μείωση τόσο των πρωτογενών δαπανών του Τ.Π., όσο και των δαπανών για συντάξεις και των δαπανών του ΠΔΕ. Από την άλλη πλευρά τα προβλήματα στην είσπραξη των εσόδων από τον ΦΠΑ και από άλλους ειδικούς φόρους, καθώς και από τον ΦΕΦΠ, τον ΦΕΝΠ και από τις ληξιπρόθεσμες απαιτήσεις του δημοσίου από βεβαιωμένες οφειλές φόρων και εισφορών φαίνεται ότι έχουν διογκωθεί σημαντικά τους τελευταίους μήνες και ιδιαίτερα στο 1ο 5μηνο του 2013, παρά τις προσπάθειες για τον περιορισμό τους. Ωστόσο, η αντιμετώπισή τους και η ουσιαστική βελτίωση της ροής των φορολογικών εσόδων απαιτείται τόσο για την εξασφάλιση της καλής εκτέλεσης του Π2013 και των επόμενων προϋπολογισμών, όσο, και το σπουδαιότερο, για λόγους στοιχειώδους φορολογικής δικαιοσύνης. Οι προσπάθειες που έχουν αρχίσει προς αυτή την κατεύθυνση πρέπει να ενταθούν περαιτέρω για να αποδώσουν έγκαιρα αποτελέσματα και να επαναφέρουν την ομαλότητα στην είσπραξη των φορολογικών εσόδων, το ταχύτερο δυνατό.
Όσον αφορά τις επιστροφές φόρων αυτές ήταν φυσιολογικά σημαντικά μειωμένες σε ετήσια βάση στο 1ο 5μηνο του 2013 (ο στόχος για αυξημένες επιστροφές στο 1ο 5μηνο.’13 ήταν προφανώς λάθος) και θα πρέπει να είναι σημαντικά μειωμένες και κατά το 2013 ως σύνολο για τους ακόλουθους λόγους: Πρώτον, τα εκκαθαριστικά του φόρου εισοδήματος φυσικών προσώπων (ΦΕΦΠ) που εκδόθηκαν στο 2ο 6μηνο του 2012 περιείχαν ελάχιστες επιστροφές φόρων, αντίθετα με τα μεγάλα ποσά επιστροφών που καταλόγιζαν τα εκκαθαριστικά που είχαν εκδοθεί στο 2ο 6μηνο του 2011 και οι οποίες πληρώθηκαν σε μεγάλο βαθμό και στο 1ο 5μηνο.’12. Δεύτερον τι επιστροφές φόρων μπορεί να αναμένει κανείς όταν οι εισπράξεις από τον ΦΠΑ στο τελευταίο 4μηνο του 2012 ήταν μειωμένες κατά -12,5% και στο 1ο 4μηνο του 2013 ήταν επίσης μειωμένες κατά -14,8%; Ο ΦΠΑ επιστρέφεται όταν εισπράττεται. Παρά τα ανωτέρω, στο 2μηνο Νοεμ.-Δεκ.2012 πληρώθηκαν επιστροφές φόρων ύψους € 538 εκατ. Ένα μεγάλο μέρος από αυτές τις επιστροφές θα γινόταν κανονικά στο 1ο 5μηνο του 2013 αλλά καταχωρήθηκαν το 2012. Επίσης, οι εισπράξεις εσόδων στο ΠΔΕ κατά € 358 εκατ. πάνω από τον στόχο στο 1ο 5μηνο του 2013 οφείλονται στη μη είσπραξη αυτών των εσόδων το 2012. Αποτέλεσμα των ανωτέρω ήταν η αντίστοιχη αύξηση του πρωτογενούς ελλείμματος της ΓΚ στο προηγούμενο έτος, όπου υπήρχαν τα σχετικά περιθώρια. Υπενθυμίζεται ότι το έλλειμμα διαμορφώθηκε, παρά τις ανωτέρω επιβαρύνσεις του, στο -1,0% του ΑΕΠ το 2012, από 1;5% του ΑΕΠ που είχε προϋπολογιστεί.
Συμπερασματικά, η ανωτέρω εντυπωσιακή μείωση των πρωτογενών δαπανών του Τ.Π., τόσο το 2012 όσο και το 2013, πραγματοποιείται σε ένα νέο οικονομικό περιβάλλον το οποίο έτσι κι αλλιώς απαιτεί σημαντικά μειωμένες πρωτογενείς δαπάνες στο δημόσιο τομέα. Αυτό προκύπτει κυρίως από το γεγονός της σημαντικής μείωσης των εσόδων του κράτους από φόρους και εισφορές, παρά τη σημαντική αύξηση των φορολογικών συντελεστών σε πολλές περιπτώσεις και την υπέρμετρα μεγάλη επιβάρυνση των συνεπών φορολογουμένων. Είναι γεγονός ότι η μείωση αυτή των εσόδων κατά ένα μέρος μπορεί να αποδοθεί σε αυτή την ίδια τη μείωση των πρωτογενών δαπανών του Τ.Π. και του Π.Δ.Ε, καθώς και στη μείωση των εισοδημάτων στον ιδιωτικό τομέα. Οφείλεται, ωστόσο, και στην εμφανή αδυναμία αποτελεσματικής είσπραξής των εσόδων από φόρους και εισφορές από τον ίδιο το δημόσιο τομέα.
Σε αυτό το νέο περιβάλλον, η ανάγκη για μια εκ βάθρων αναδιάρθρωση των κρατικών υπηρεσιών και για εξορθολογισμό του θεσμικού πλαισίου που διέπει τη διαχείριση του ανθρώπινου δυναμικού και γενικά των οικονομικών των Οργανισμών που χρηματοδοτούνται από τα έσοδα του κράτους, αποτελεί ανάγκη επιβίωσης για τον ίδιο το δημόσιο τομέα και για τη χώρα ως σύνολο. Η αναδιάρθρωση θα μπορούσε, για παράδειγμα, να αποβλέπει στην ορθολογικοποίηση της οργανωτικής δομής για αύξηση της αποδοτικότητας με ελαχιστοποίηση του κόστους λειτουργίας των δημοσίων υπηρεσιών, αλλά και στον εξορθολογισμό της λειτουργίας των οργανισμών και των μηχανισμών είσπραξης των φόρων και των εισφορών και στην ενίσχυση της επιχειρηματικότητας των κρατικών οργανισμών για ανταποδοτική αύξηση των ιδίων εσόδων τους.
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.