O γενικός γραμματέας Καταναλωτή μιλά για την εποπτεία της αγοράς, την προστασία του καταναλωτή αλλά και τις αποζημιώσεις από τα καρτέλ

Στον Δημήτρη Μαρκόπουλο

O γενικός γραμματέας Καταναλωτή μιλά στο «business stories» για την εποπτεία της αγοράς σε καιρούς δύσκολους, την προστασία του καταναλωτή αλλά και τις αποζημιώσεις από τα καρτέλ

– Ηδη έχετε συμπληρώσει ένα κρίσιμο διάστημα στη θέση του γενικού γραμματέα Καταναλωτή και με θέματα πιεστικά να τρέχουν, όπως οι αλλαγές στον Νόμο 3869/2010, άρση των πλειστηριασμών που προέκυψε και συζητείται αλλά και η συνολική πίεση που τα ελληνικά νοικοκυριά υφίστανται εξαιτίας της κρίσης και μιας σειράς στρεβλών επιχειρηματικών πρακτικών. Ποια είναι η αρχική εικόνα που έχετε σχηματίσει στον
τομέα ευθύνης σας και ποιες παρεμβάσεις έχετε κάνει μέσα στο διάστημα αυτό για την καλυτέρευση της ζωής των Ελλήνων;

Σε μία εξαιρετικά σύνθετη οικονομική συγκυρία, η προστασία του καταναλωτή δεν μπορεί παρά να αποτελεί προτεραιότητα για τη συντεταγμένη Πολιτεία. Το υπουργείο Ανάπτυξης, και πιο συγκεκριμένα η Γενική Γραμματεία Καταναλωτή, έχει αναλάβει εδώ και περίπου έναν χρόνο πρωτοβουλίες σε τρεις βασικές κατευθύνσεις:

■ Ενίσχυση του θεσμικού πλαισίου προστασίας του καταναλωτή.

Με τον Νόμο 4161/2013 που ψηφίστηκε από το Ελληνικό Κοινοβούλιο δημιουργούμε ένα ολοκληρωμένο δίχτυ προστασίας για υπερχρεωμένα φυσικά πρόσωπα και παράλληλα εισάγουμε ένα μοναδικό πρόγραμμα διευκόλυνσης ενήμερων οφειλετών προκειμένου να περιοριστεί ο αριθμός των συμπολιτών μας που αδυνατεί να ικανοποιήσει τις υποχρεώσεις του.

Υιοθετούμε εντός των επόμενων ημερών, 6 μήνες νωρίτερα από την προβλεπόμενη καταληκτική ημερομηνία, την Ευρωπαϊκή Οδηγία 2011/83/ΕΕ για τα δικαιώματα του καταναλωτή σχετικά με τις συμβάσεις εκτός εμπορικού καταστήματος και τις εξ αποστάσεως συμβάσεις. Οι συγκεκριμένες ρυθμίσεις αφορούν κυρίως τον ταχύτατα αναπτυσσόμενο τομέα των ηλεκτρονικών πωλήσεων.

Εχει ξεκινήσει η διαβούλευση προκειμένου να εισαχθούν στο Ελληνικό Δίκαιο διατάξεις που αξιοποιούν τις προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, όπως διατυπώνονται στη Λευκή Βίβλο, σχετικά με τις αγωγές αποζημίωσης για παραβίαση της αντιμονοπωλιακής νομοθεσίας. Πριν από λίγες μάλιστα ημέρες μέρος της δημόσιας συζήτησης αποτελεί σχετικό σχέδιο οδηγίας της Ευρωπαϊκής Ενωσης.

■ Δημιουργία ενός αποτελεσματικού μηχανισμού ελέγχου παραβατικών συμπεριφορών.

Ηδη από τον Αύγουστο του 2012 η Υπηρεσία Εποπτείας Αγοράς λειτουργεί στο πλαίσιο της Γενικής Γραμματείας Καταναλωτή. Με τη δημιουργία ενός ενιαίου κέντρου ελέγχων αντιμετωπίζονται δραστικά χρόνιες παθογένειες, όπως η έλλειψη συνολικής στρατηγικής για την εποπτεία της αγοράς, η επικάλυψη αρμοδιοτήτων, το αυξημένο διοικητικό κόστος των ελεγχόμενων επιχειρήσεων από τους επαναλαμβανόμενους και χωρίς κεντρικό σχεδιασμό ελέγχους, η προβληματική αξιοποίηση του ανθρώπινου δυναμικού και των περιορισμένων οικονομικών πόρων του κράτους. 

■ Αξιοποίηση της τεχνολογίας για την ενημέρωση των καταναλωτών.

Με τη λειτουργία τριών παρατηρητηρίων τιμών (καταναλωτικών προϊόντων, καυσίμων και διδάκτρων) και την παρουσία της Γραμματείας στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, παρέχουμε την αναγκαία πληροφόρηση στον καταναλωτή έτσι ώστε να παίρνει ορθολογικές αποφάσεις χωρίς να πέφτει θύμα παραπλάνησης.

-Εκτιμάτε πως η κρίση έχει ανακόψει ή ενισχύσει τις στρεβλές επιχειρηματικές πρακτικές;

Είναι γεγονός πως η παρούσα κρίση έχει κάνει τους καταναλωτές περισσότερο ευαισθητοποιημένους και προσεκτικούς. Οι καταναλωτές πλέον κάνουν έρευνα αγοράς, καταλήγουν σε συμφέρουσες επιλογές, ενώ ταυτόχρονα καταγγέλλουν συνειδητά πιθανές παραπλανητικές και παράνομες συμπεριφορές από μέρους των επιχειρήσεων.

Περισσότερες από 15.000 καταγγελίες εξετάζονται ετησίως από τη Γενική Γραμματεία Καταναλωτή.  Από την άλλη οι επιχειρήσεις, βιώνοντας αφενός την ίδια οικονομική κατάσταση με αισθητή την πτώση του τζίρου τους, προσπαθούν μέσα από διάφορες πρακτικές να γίνουν πιο προσιτές και ελκυστικές στο ευρύ καταναλωτικό κοινό. Σε κάποιες περιπτώσεις, στην προσπάθειά τους αυτή ακολουθούν πρακτικές που δεν είναι σύμφωνες με την ελληνική νομοθεσία. Η Γενική Γραμματεία Καταναλωτή, όταν εντοπίσει φαινόμενα πιθανών αθέμιτων ή παραπλανητικών πρακτικών, επεμβαίνει επιβάλλοντας κυρώσεις. Ενδεικτικά αναφέρουμε ότι τους τελευταίους δώδεκα μήνες έχουν επιβληθεί πρόστιμα σε πιστωτικά ιδρύματα, ασφαλιστικές εταιρείες, εταιρείες ενημέρωσης οφειλετών, εταιρείες τηλεπικοινωνιών, επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στο ηλεκτρονικό εμπόριο κ.λπ. συνολικής αξίας 2.612.000 ευρώ.

– Πολλοί Ελληνες προσδοκούν περαιτέρω βοήθεια σε ό,τι αφορά την αποπληρωμή των δανείων τους, ενώ γνωρίζετε καλά πως υπάρχει μια μεγάλη μερίδα πολιτών που δεν δύναται καν να πληρώσει, με αποτέλεσμα να συσσωρεύονται κόκκινα δάνεια. Θα υπάρξει περαιτέρω παρέμβαση για να βοηθηθούν αυτές οι ομάδες;

Η βασικότερη ίσως παράμετρος επιτυχίας οποιασδήποτε προσπάθειας διευθέτησης οφειλών είναι ο χρόνος που απαιτείται για την επίτευξή της. Ατελέσφορες διαδικασίες που απαιτούν τέσσερα, πέντε ή ακόμη και περισσότερα χρόνια δεν δίνουν λύση σε όλους εκείνους που έχουν πραγματική ανάγκη και ταυτόχρονα αποδυναμώνουν ένα θεσμικό πλαίσιο εφάμιλλο με πολλών άλλων ευρωπαϊκών χωρών.

Οι πρόσφατες νομοθετικές παρεμβάσεις της κυβέρνησης (Νόμος 4161/2013) στοχεύουν από τη μία στη μείωση του αριθμού των συμπολιτών μας που αδυνατούν να αποπληρώσουν τις υποχρεώσεις τους και από την άλλη στη βελτίωση της υφιστάμενης διαδικασίας διευθέτησης οφειλών μέσα από τον Νόμο 3869/2010 για όλους εκείνους όπου τελικά διαπιστώνεται μόνιμη αδυναμία εξυπηρέτησης οφειλών.

Ο πρώτος στόχος επιτυγχάνεται με τη θέσπιση ενός μοναδικού για τα ευρωπαϊκά δεδομένα προγράμματος διευκόλυνσης όλων εκείνων που πασχίζουν να αντεπεξέλθουν στις υποχρεώσεις τους παρά τις εισοδηματικές ή εργασιακές αλλαγές που έχουν υποστεί.  Ακόμη και κάτω από αυτές τις αντίξοες συνθήκες, αυτοί οι συμπολίτες μας αποτελούν τη συντριπτική πλειοψηφία (οκτώ στους δέκα) των δανειοληπτών. 

Με το πρόγραμμα διευκόλυνσης για πρώτη φορά θεσμοθετείται ένας συγκεκριμένος τρόπος (είναι δηλαδή υποχρεωτικός για τα πιστωτικά ιδρύματα) αποπληρωμής δανειακών υποχρεώσεων, βάσει του οποίου η μηνιαία καταβολή θα προσαρμόζεται στην τρέχουσα οικονομική δυνατότητα του κάθε νοικοκυριού. Με το όριο του 30% επί του καθαρού οικογενειακού εισοδήματος, απαλλαγμένου από φόρο, έκτακτη εισφορά και ασφαλιστικές εισφορές, αναπόφευκτα δημιουργείται  ένα σημείο αναφοράς για τον τρόπο με τον οποίο τα πιστωτικά ιδρύματα θα αντιμετωπίζουν στο εξής όλους τους οφειλέτες που έχουν υποστεί αιφνίδια μεταβολή των εισοδημάτων τους.

Στο πλαίσιο του προγράμματος διευκόλυνσης προβλέπονται ακόμη πιο ευνοϊκές ρυθμίσεις για χαμηλά εισοδήματα και ευαίσθητες κοινωνικές ομάδες και πλήρη απαλλαγή πληρωμών για έξι μήνες των ανέργων. Υψώνεται, λοιπόν, ένα τείχος προστασίας. Ο δεύτερος στόχος επιτυγχάνεται με την ενίσχυση του υφιστάμενου πλαισίου έτσι ώστε ένας αριθμός υποθέσεων να διευθετείται πριν από την εκδίκασή τους στο δικαστήριο.

Αντικαθίσταται η φάση του εξωδικαστικού συμβιβασμού με αυτή του προδικαστικού όπου απαιτείται πλέον μόνο η συναίνεση των πιστωτών που κατέχουν το 50%+1 της οφειλής αντί της ομοφωνίας που προβλεπόταν με το παλαιό καθεστώς και συμπιέζεται η χρονική διάρκεια αυτής της διαδικασίας στους δύο μήνες με ταυτόχρονη προστασία για αυτό το χρονικό διάστημα του οφειλέτη από οποιαδήποτε εναντίον του μέτρα.

Ο οφειλέτης, επίσης, εφόσον έχει αυτή τη δυνατότητα, ξεκινάει να αποπληρώνει ένα τμήμα των οφειλών του από την ημέρα υποβολής της αίτησης υπαγωγής στον Νόμο 3869/2010 έτσι ώστε εάν δικαιωθεί από το δικαστήριο να μειώνει ή ακόμη και να εκμηδενίζει τον χρόνο που απαιτείται για να επιστρέψει στην οικονομική δραστηριότητα χωρίς βάρη για μια νέα αρχή.