Eλληνική “bad bank” για τη διαχείριση των κόκκινων δανείων

Του Γιώργου Ι. Δημητρομανωλάκη

Στη δημιουργία ενός ιδιότυπου οργανισμού που θα έχει τη μορφή της περίφημης «bad bank» η οποία θα διαχειρίζεται τα κόκκινα δάνεια -ακόμα και με «κούρεμά» τους κατά περίπτωση- προσανατολίζονται στην Τράπεζα της Ελλάδος και στο Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας οι επικεφαλής των τεσσάρων συστημικών τραπεζών. Η σωστή διαχείριση των δανείων αυτών αποτελεί μείζον ζήτημα για τις τράπεζες, καθώς ήδη η μεγάλη ελεγκτική εταιρεία BlackRock ελέγχει τα χαρτοφυλάκιά τους προκειμένου να πιστοποιήσει το ακριβές ύψος των επισφαλών δανείων. Αμέσως μετά την ολοκλήρωση του πορίσματος της BlackRock, το οποίο θα αναγράφει το ακριβές ύψος των κόκκινων δανείων, οι τράπεζες θα προχωρήσουν στη διαδικασία σχηματισμού κοινού μετώπου, καθώς ήδη επιθυμούν να προλάβουν την περαιτέρω έκρηξη των κόκκινων δανείων. Ο λόγος είναι ότι, εάν δεν γίνει κάτι τέτοιο, πολύ σύντομα θα χρειαστούν νέα κεφάλαια από το Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας. Πρακτικά αυτό σημαίνει ότι οι τραπεζίτες αμέσως μετά την ολοκλήρωση των ελέγχων της BlackRock θα προχωρήσουν στη διαχείριση των προβληματικών δανείων μέσω μιας κοινής βάσης δεδομένων (database).

Με άλλα λόγια, οι τράπεζες θέλουν αρχικά να ασχοληθούν με τους δανειολήπτες που διαθέτουν προβληματικά δάνεια σε περισσότερες από μία τράπεζες.

Ετσι, λοιπόν:

•Οι κοινοί πελάτες θα εντοπίζονται και στη συνέχεια οι εμπλεκόμενες τράπεζες θα ακολουθούν κοινή γραμμή.

•Θα αποφασίζουν από κοινού για τον τρόπο με τον οποίο είτε θα γίνεται προσπάθεια «αναβίωσης» του δανείου με ρυθμίσεις και διευκολύνσεις, είτε εναλλακτικά θα αναζητούνται τρόποι είσπραξης μέρους των κοινών απαιτήσεων.

Επιτόκιο και χρόνος αποπληρωμής

Ετσι, για παράδειγμα, εάν κάποιος πελάτης έχει ένα στεγαστικό δάνειο σε μια συστημική τράπεζα 300.000 ευρώ και σε άλλη συστημική τράπεζα άλλα 100.000 ευρώ και δεν πληρώνει, θα ακολουθείται η εξής διαδικασία: οι άνθρωποι της ιδιότυπης «bad bank» θα τον καλούν και θα προσπαθούν να του ρυθμίσουν το δάνειο: θα μειώνεται το επιτόκιο, θα επεκτείνεται ο χρόνος αποπληρωμής και εάν και πάλι ο δανειολήπτης δεν μπορεί να αντεπεξέλθει, τότε θα αποφασίζεται από κοινού να υπάρχει ένα μικρό «κούρεμα». Τα όποια χρήματα πληρώνονται για το δάνειο θα καταλήγουν σε ένα κοινό ταμείο και θα τα μοιράζονται οι τράπεζες. Εάν τελικά το ακίνητο κατάσχεται, τότε θα γίνεται ιδιοκτησία της «bad bank» και στη συνέχεια θα πωλείται.

Σύμφωνα με κορυφαίο στέλεχος του κλάδου: «Με τη δημιουργία των τεσσάρων τραπεζικών ομίλων, αυτό που συμβαίνει πλέον είναι ότι όλες οι τράπεζες έχουν δανείσει τους ίδιους πελάτες, είτε πρόκειται για ιδιώτες είτε για επιχειρήσεις, με αποτέλεσμα οι πελάτες τους τον έναν μήνα να εξυπηρετούν τη μία τράπεζα, τον άλλο την άλλη κ.ο.κ.».

Ετσι, ο συντονισμός μεταξύ των τραπεζών για τη διαχείριση των καθυστερήσεων καθίσταται επιτακτικός.

Το μείζον ζήτημα αφορά στο κούρεμα των δανείων και σε ποιο ύψος μπορεί να γίνει αυτό έτσι ώστε να καταστεί βιώσιμο. Προς το παρόν, γενικό κούρεμα σε δάνεια τα οποία ναι μεν δεν εξυπηρετούνται κανονικά αλλά ο δανειολήπτης (εταιρεία ή φυσικό πρόσωπο) εκτιμάται ότι μπορεί να αντεπεξέλθει σε μικρότερες δόσεις δεν προβλέπεται, καθώς κάτι τέτοιο θα σήμαινε αυτομάτως ότι τα ίδια κεφάλαια των τραπεζών θα μειώνονταν ισόποσα και ως εκ τούτου το Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας θα έπρεπε να βάλει νέα.

«Δεξαμενή» 13 δισ. ευρώ

Βέβαια το ΤΧΣ διαθέτει μια «δεξαμενή» με 13 δισ. ευρώ από τα 50 δισ. που είχαν δοθεί για την ανακεφαλαιοποίηση των τεσσάρων συστημικών τραπεζών. Τα χρήματα αυτά θα χρησιμοποιηθούν αν υπάρξει ζήτημα νέας ενίσχυσης του τραπεζικού συστήματος. Ωστόσο πρέπει να σημειωθεί ότι αποφάσεις για «κούρεμα» θα αφορούν σε δάνεια που θεωρούνται πλέον «πεθαμένα», έχουν δηλαδή φτάσει στο στάδιο των νομικών ενεργειών και δεν έχουν εξυπηρετηθεί για χρόνια. Κορυφαίο στέλεχος συστημικής τράπεζας τονίζει ότι όποιος και αν είναι ο τρόπος αντιμετώπισης και διαχείρισης των κόκκινων δανείων, τίποτα δεν μπορεί να λειτουργήσει αποτελεσματικά αν η ελληνική οικονομία δεν σταθεροποιηθεί. «Η αλλαγή τάσης στα “κόκκινα” δάνεια θα υστερήσει χρονικά της οικονομικής ανάκαμψης κατά περίπου ένα εξάμηνο. Συνεπώς έχουμε μπροστά μας, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, περίπου έναν χρόνο στον οποίο πρέπει να ενισχυθούν οι προσπάθειες για να περιοριστούν όσο γίνεται οι επιπρόσθετες επισφάλειες», εξηγεί το ίδιο στέλεχος.

Τώρα όσον αφορά στα «κόκκινα» δάνεια των τραπεζών, κορυφαία στελέχη εκτιμούν ότι ο μέσος όρος των μη εξυπηρετούμενων δανείων ανέρχεται στο 30%, δηλαδή σε περίπου 70 δισ. ευρώ. Το μεγάλο πρόβλημα βρίσκεται στα καταναλωτικά δάνεια, όπου πάνω από το 50% αυτών βρίσκεται σε καθυστέρηση, όπως επίσης και στα δάνεια των μικρομεσαίων επιχειρήσεων.

Ζήτημα όμως υπάρχει και με τα μεγάλα επιχειρηματικά δάνεια, καθώς και σε αυτή την περίπτωση οι επισφάλειες αυξάνονται με ανησυχητικούς ρυθμούς. Τραπεζικοί κύκλοι εκτιμούν ότι το επόμενο χρονικό διάστημα οι τράπεζες θα πρέπει να αποφασίσουν ποιες επιχειρήσεις είναι βιώσιμες και ποιες όχι. Δεν αποκλείεται βεβαίως να δημιουργηθούν και θυγατρικές στις οποίες θα μεταβιβαστούν τα προβληματικά δανειακά χαρτοφυλάκια.

Διέξοδος για 350.000 ιδιώτες και επιχειρήσεις

Ανάσα σε πάνω από 350.000 ιδιώτες και επιχειρήσεις που είχαν δάνεια στις «κακές» τράπεζες («bad bank») των οκτώ τραπεζών (Αγροτική, Ταχυδρομικό Ταμιευτήριο, Proton Bank, Τ-Bank, FBB και των συνεταιριστικών Αχαΐας, Λαμίας και Λέσβου) που έσπασαν σε «καλές» και «κακές» αναμένεται να δοθεί από την κυβέρνηση. Πρόκειται για ποσό πέριξ των 9 δισ. ευρώ, μεγάλο μέρος των οποίων είναι αγροτικά και ναυτιλιακά δάνεια. Μόνο τα αγροτικά δάνεια είναι πάνω από 70.000. Οπως αναφέρουν κορυφαία στελέχη της Τραπέζης της Ελλάδος, πρόκειται για ένα νέο πλαίσιο το οποίο δίνει τη δυνατότητα σε χιλιάδες δανειολήπτες που βρίσκονταν μέχρι πρότινος αντιμέτωποι με το ενδεχόμενο εκποίησης περιουσιακών τους στοιχείων να ρυθμίσουν το δάνειό τους.

Στόχος του επικεφαλής της ΤτΕ κ. Γιώργου Προβόπουλου είναι τα κεφάλαια που θα ανακτηθούν να αποδοθούν στο Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (ΤΧΣ) και να ελαφρύνουν ισόποσα το χρέος. Πλέον, θα υπάρχει ειδικός εκκαθαριστής ο οποίος θα μπορεί να προχωρεί σε ρυθμίσεις δανείων, δηλαδή να παρατείνει τον χρόνο αποπληρωμής του δανείου ή να μειώσει το επιτόκιό του -ή και τα δύο- για ποσά ως 250.000 ευρώ. Σε ρύθμιση μπορούν να ενταχθούν και δάνεια που έχουν καταγγελθεί.

Ο εκκαθαριστής μπορεί να βγάζει σε πλειστηριασμό ακίνητα αντικειμενικής αξίας κάτω των 150.000 ευρώ και να εκποιεί άλλα περιουσιακά στοιχεία λογιστικής αξίας μέχρι 150.000 ευρώ.

Συμβιβασμοί, ρυθμίσεις και εκποιήσεις ακινήτων και περιουσιακών στοιχείων μπορούν να γίνονται και για μεγαλύτερα ποσά, των 150.000 ευρώ και 250.000 ευρώ. Ομως, σε αυτή την περίπτωση αυτή απαιτείται η σύμφωνη γνώμη πενταμελούς επιτροπής.