Η χαμένη ευκαιρία για την πώληση της Finansbank στους Καταριανούς

Toυ Αλέξανδρου Κασιμάτη

Tον περασμένο Φεβρουάριο έφτασε στη διοίκηση της Εθνικής Τράπεζας πρόταση εξαγοράς της Finansbank από το Κατάρ. Η πρόταση εξαγοράς διατυπώθηκε γραπτώς και οι Καταριανοί πρόσφεραν τότε στην Εθνική Τράπεζα 5,8 δισ. μετρητά, για να αποκτήσουν όμως το 100% της Finansbank. Ηταν μια εξαιρετικά δελεαστική προσφορά, καθώς το τίμημα αντιπροσώπευε το 1,9 της λογιστικής αξίας της τουρκικής τράπεζας.

Η διοίκηση της Εθνικής δεν αποδέχθηκε την πρόταση και έκλεισε την πόρτα στους Καταριανούς. Ο διευθύνων σύμβουλος της Εθνικής κ. Αλέξανδρος Τουρκολιάς και ο αναπληρωτής του κ. Πέτρος Χριστοδούλου δεν επιθυμούν να αποχωριστεί η Εθνική Τράπεζα τη θυγατρική της στην Τουρκία, η οποία αποτελεί πλέον τον βασικό τροφοδότη της κερδοφορίας της.

Σήμερα τα πράγματα στην Τουρκία έχουν αλλάξει θεαματικά και τα προβλήματα έχουν παρασύρει και την αξία της Finansbank. Η πρόταση του Κατάρ έξι μήνες μετά φαντάζει εξωπραγματική, καθώς η αξία της Finansbank έχει υποχωρήσει σε σχέση με το τίμημα των Καταριανών ίσως και περισσότερο από 3 δισ. Η πρόταση εξαγοράς φαίνεται πως περιήλθε σε γνώση της τρόικας και προκάλεσε μεγάλη απογοήτευση, καθώς η τρόικα είδε στην προσφορά του Κατάρ μια μεγάλη ευκαιρία να ανακτηθεί ένα σημαντικό ποσό από τα περίπου 9 δισ. ευρώ που απορρόφησε η ανακεφαλαιοποίηση της Εθνικής.

Πιθανόν στην άρνηση του ηγετικού διδύμου της Εθνικής να πουλήσει τη Finansbank οφείλεται και η κρίση που φημολογείται ότι περνούν τους τελευταίους μήνες οι σχέσεις της τρόικας με την ηγεσία της Εθνικής. Η τρόικα απείλησε ευθέως την ελληνική πλευρά προκειμένου να σταματήσει τα σχέδια της κυβέρνησης να περάσει στoν έλεγχο της ΕΤΕ το Ταχυδρομικό Ταμιευτήριο. Η DG Comp πίεσε δραματικά το ΤΧΣ και σε σχετική επιστολή προς το Ταμείο χρειάστηκε να αναφέρει ότι φυσικά είναι ανεξάρτητοι και μπορούν να αποφασίσουν για το μέλλον του Ταχυδρομικού Ταμιευτηρίου, αλλά αν δεν καταλήξει στη Eurobank τότε η ευρωπαϊκή αρχή από την πλευρά της διατηρεί το δικαίωμα να μην εγκρίνει το επιχειρηματικό πλάνο της Εurobank. Με αυτόν τον τρόπο η DG Comp πέρασε το μήνυμα ότι ή το Ταμιευτήριο θα πήγαινε στη Εurobank (όπως και έγινε τελικά) ή η Eurobank θα έσπαγε σε καλή και κακή τράπεζα, γεγονός που θα προκαλούσε μεγάλη ανησυχία.

Πάντως, ο κ. Χριστοδούλου σε ενημέρωση που έκανε στους δημοσιογράφους την περασμένη εβδομάδα είπε για τη Finansbank ότι η τρόικα κατανοεί πως δεν μπορεί η τράπεζα να ξεπουλήσει τα ασημικά της, ότι αυτή τη στιγμή δεν θα έπιανε την κατάλληλη τιμή καθώς η περιοχή φλέγεται και κατέληξε ότι η πώληση της Finansbank μπορεί να γίνει αργότερα – και πάντοτε ο λόγος γίνεται για την πώληση μειοψηφικού ποσοστού.

Βέβαια, με τις συνθήκες που έχουν δημιουργηθεί στην ευρύτερη περιοχή, η πώληση της Finansbank συναντά μεγάλες δυσκολίες και η πρόταση των 5,8 δισ. του Κατάρ μπορεί να αποδειχθεί στο μέλλον ότι ήταν μια μοναδική ευκαιρία για την Εθνική. Μετά τις δηλώσεις του επικεφαλής της Fed κ. Μπεν Μπερνάνκε για ενδεχόμενη σταδιακή μείωση του προγράμματος ποσοτικής χαλάρωσης, το οικονομικό κλίμα στην Τουρκία επιδεινώθηκε ραγδαία. Υπάρχουν σημαντικές εκροές ισλαμικών κεφαλαίων, η λίρα υποτιμήθηκε και τα επιτόκια δανεισμού από 1,5% με 2,5% εκτοξεύτηκαν μέσα σε ελάχιστο χρόνο στο 9,5%. Αν παραταθούν οι συνθήκες αβεβαιότητας στην Τουρκία, η χρηματοδότηση της Finansbank μπορεί να εξελιχθεί σε αγκάθι για την Εθνική Τράπεζα.

Στον τραπεζικό τομέα έχουν συμβεί δραματικά γεγονότα. Η Εθνική Τράπεζα διέγραψε μια ιστορία 180 ετών και από τη μεγαλύτερη τράπεζα της χώρας υποχώρησε στην τρίτη θέση, μετά την Πειραιώς και την Αlpha Bank. H EΤΕ υποχρεώνεται να διαχειριστεί τα περιουσιακά της στοιχεία. Στο πλαίσιο αυτό η συμφωνία της Εθνικής με ξένο fund για την εταιρεία ακινήτων της, την Πανγαία, προχωρεί με πολλές ελπίδες να ολοκληρωθεί.

Οταν κρατικοποιήθηκε η Λαϊκή από την κυπριακή κυβέρνηση το 2012, η νέα ηγεσία της υπό τον κ. Μιχάλη Σαρρή αποφάσισε να κατηγορήσει την προηγούμενη διοίκηση Βγενόπουλου ότι ευθυνόταν για την κακή κατάσταση της τράπεζας. Εκείνη την εποχή γράφτηκε στον Τύπο ότι αγοράστηκαν πολλά ομόλογα του Ελληνικού Δημοσίου και για δάνεια που δόθηκαν χωρίς εγγυήσεις. Ωστόσο, η πραγματικότητα ήρθε για να διαψεύσει την τότε διοίκηση της Λαϊκής, καθώς τον Μάρτιο του 2013 η κυπριακή κυβέρνηση ύστερα από δραματικούς χειρισμούς αποφάσισε να κουρέψει τις καταθέσεις των δύο μεγαλύτερων τραπεζών της Μεγαλονήσου. Η Κύπρου και η Λαϊκή συγχωνεύθηκαν σε έναν οργανισμό, με αποτέλεσμα να χαθούν περίπου 12 δισ. ευρώ.

Επί της ουσίας, δηλαδή, εξαφανίστηκε μια τράπεζα η οποία είχε ιδρυθεί σχεδόν 100 χρόνια πριν. Εκ των πραγμάτων, αποδείχτηκε ότι η απόφαση για την κρατικοποίηση της Λαϊκής ήταν λανθασμένη, καθώς το πρόβλημα ήταν κυρίως συστημικό και δεν αντιμετωπίστηκε όπως έπρεπε. Καθ’ όλη τη διάρκεια της κυπριακής διοίκησης από το 2012 έως το 2013 έγιναν -όπως αποδεικνύεται τώρα- λανθασμένοι χειρισμοί που οδήγησαν την τράπεζα στη χρεοκοπία. Λίγες ώρες πριν μπει λουκέτο η Λαϊκή είχε μόλις 200 εκατ. ευρώ στα ταμεία της. Οι λανθασμένες αποφάσεις της Κυπριακής Δημοκρατίας και της κρατικής διοίκησης αναγκάζουν τώρα είκοσι από τους μεγαλύτερους επιχειρηματίες και εφοπλιστές της χώρας που θεωρούν ότι ζημιώθηκαν από την απόφαση κρατικοποίησης της Λαϊκής Τράπεζας Κύπρου και ότι απαξιώθηκε η περιουσίας τους να κινηθούν δικαστικά και να διεκδικήσουν τα χρήματα που έχασαν.

Ετσι μετά τον κ. Ανδρέα Βγενόπουλο της MIG, που διεκδικεί σε Διεθνές Διαιτητικό Δικαστήριο 824 εκατ. ευρώ για ζημίες που έχει υποστεί από αποφάσεις που «χαντάκωσαν» τη Λαϊκή στην Κύπρο, υπάρχουν είκοσι ακόμα ιδιώτες που διεκδικούν άλλα 229 εκατ. ευρώ.

Μεταξύ αυτών, συμπεριλαμβάνονται οι επιχειρηματίες κύριοι Βασίλης Θεοχαράκης και Αλέξανδρος Μπακατσέλος, ενώ οι υπόλοιποι είναι κυρίως Ελληνες εφοπλιστές, όπως η κυρία Αγγελική Φράγκου και οι κύριοι Μιχάλης Ζολώτας, Νίκος Τσάκος και Θεόδωρος Βενιάμης.

Επί της ουσίας, η Κυπριακή Δημοκρατία βρίσκεται υπό πίεση καθώς το συνολικό ποσό που θα πρέπει να επιστρέψει, εφόσον δικαιωθούν οι ενάγοντες, ξεπερνάει το 1 δισ. ευρώ, όταν η τρόικα έχει εγκρίνει δάνεια προς τη Λευκωσία ύψους πέριξ των 12 δισ. ευρώ.

Με δεδομένο ότι η προσφυγή της MIG έγινε εδώ και πολλούς μήνες, αποφασίστηκε σε πρώτη φάση να συγκροτηθεί το Διαιτητικό Δικαστήριο εντός των επόμενων 90 ημερών. Θα αποτελείται από τρεις δικαστές, εκ των οποίων από έναν θα διορίσει η MIG και η Κυπριακή Δημοκρατία, ενώ ο τρίτος, που θα οριστεί πρόεδρος, θα γίνει με κοινή συμφωνία και των δυο πλευρών. Ηδη η MIG έχει καταλήξει στην πρότασή της και αναμένεται η πρόταση της άλλης πλευράς ώστε να αρχίσουν οι διασκέψεις στο αρμόδιο Διεθνές Διαιτητικό Δικαστήριο που λειτουργεί με την αιγίδα της Διεθνούς Τράπεζας στην Ουάσινγκτον ή σε άλλη ευρωπαϊκή πρωτεύουσα, εφόσον συμφωνηθεί.
  
Υπενθυμίζεται ότι πριν από λίγους μήνες ο κ. Βγενόπουλος όταν κατέθεσε την προσφυγή εναντίον του Κυπριακού Δημοσίου είχε ζητήσει την αποκατάσταση του ιδιωτικού χαρακτήρα της Λαϊκής Τράπεζας και την επανόρθωση όλων των αυθαιρεσιών, παρανομιών και διακρίσεων που οδήγησαν στην κρατικοποίησή της. Τότε ο πρόεδρος της MIG είχε εξιστορήσει όλα τα γεγονότα των τελευταίων ετών που οδήγησαν στην απώλεια ελέγχου του ομίλου, με αποτέλεσμα τον εκμηδενισμό της επένδυσής της στον κυπριακό τραπεζικό κλάδο, ύψους 823,86 εκατ. ευρώ.

Σύμφωνα με τον κ. Βγενόπουλο, τα στελέχη της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου και του υπουργείου Οικονομίας της χώρας με σειρά πράξεών τους δεν έδωσαν τη δυνατότητα στους μετόχους της τράπεζας να την ενισχύσουν κεφαλαιακά.

«Ο στόχος τους ήταν η πλήρη απαξίωσή της στα μάτια της επενδυτικής κοινότητας, των μετόχων και των πελατών της», είχε υπογραμμίσει τότε ο πρόεδρος της MIG.

Την ίδια ώρα, κίνημα διεκδίκησης αποζημιώσεων από το Κυπριακό Δημόσιο συγκροτούν Κύπριοι, Ελλαδίτες και ξένοι επενδυτές που είδαν τις επενδύσεις τους να εξανεμίζονται.

Στην Αθήνα ήδη η δικηγορική εταιρεία Kyros Law Group, σε συνεργασία με τον αντίστοιχο ειδικευμένο αμερικανικό οίκο Grant & Eisenhofer, συγκεντρώνει ενδιαφερόμενους επενδυτές που θα κινηθούν νομικά με σκοπό να προσφύγουν ομαδικά στο Διεθνές Διαιτητικό Δικαστήριο και να διεκδικήσουν αποζημιώσεις για μετοχές, ομόλογα, αξιόγραφα μετατρέψιμα σε μετοχές και καταθέσεις που χάθηκαν στις δύο κυπριακές τράπεζες Cyprus Popular Bank (Λαϊκή Τράπεζα) και Τράπεζα Κύπρου. Μάλιστα ο κ. Τζέι Αϊζενχόφερ, εκπρόσωπος της αμερικανικής εταιρείας, θα συναντηθεί στις 18 του μήνα στην Αθήνα με ενδιαφερόμενους επενδυτές. Πρόκειται για ειδικευμένο δικηγορικό οίκο που τα πέντε τελευταία χρόνια έχει εξασφαλίσει υπέρ των πελατών του αποζημιώσεις πάνω από 13 δισ. δολάρια. Μία από τις σημαντικές δουλειές που έχει αναλάβει και σχετίζεται με αυτή της Κύπρου αφορά σε υπόθεση στο Βέλγιο, που κατέληξε με αποζημίωση των επενδυτών.  Οι διεκδικήσεις αποζημιώσεων στηρίζονται στην ύπαρξη των διμερών συμβάσεων για την προστασία των επενδυτών μεταξύ Κύπρου και άλλων χωρών, με συνέπεια ξένοι επενδυτές να μπορούν να ενάγουν την Κυπριακή Δημοκρατία για παράνομη διακριτική μεταχείριση κατά αυτών, αφού η συμφωνία διάσωσης των τραπεζών αντιμετωπίζει προνομιακά τις επενδύσεις κατοίκων της Κύπρου σε βάρος των ξένων.

Οι οικονομικές συνέπειες που έχουν υποστεί οι καταθέτες και οι ομολογιούχοι των κυπριακών τραπεζών χαρακτηρίζονται πλέον καταστροφικές. Οι μη Κύπριοι -ξένοι επενδυτές- άρα και οι Ελλαδίτες, μπορούν να επικαλεστούν άνιση και διακριτική μεταχείριση, αφού οι αποφάσεις που έχουν ληφθεί ευνοούν ιδιαίτερα τους Κύπριους επενδυτές έναντι των αλλοδαπών.

Τα προβλήματα με την πώληση του «Αστέρα»

Σε εκκρεμότητα είναι ακόμη ο διαγωνισμός για τον «Αστέρα» Βουλιαγμένης. Οπως δήλωσε ο κ. Χριστοδούλου κατά την πρόσφατη συνάντηση που είχε με τους δημοσιογράφους, φέτος η ξενοδοχειακή μονάδα θα παρουσιάσει ισοσκελισμένες πωλήσεις και έσοδα, καθώς έγιναν για πρώτη χρονιά εποχικές συμβάσεις, ενώ καταργήθηκαν προκλητικά επιδόματα του προσωπικού, π.χ. το επίδομα πλύστη των Ι.Χ., όπως ανέφερε χαρακτηριστικά.

Ο κ. Χριστοδούλου προέβλεψε ότι στις 21 Οκτωβρίου θα υποβληθούν οι δεσμευτικές προσφορές, θα ακολουθήσει η έγκριση από το Συμβούλιο της Επικρατείας και τον Μάρτιο θα ολοκληρωθεί η πώληση. Ωστόσο, πηγές από τους συμβούλους δεν συμμερίζονται τον ενθουσιασμό του κ. Χριστοδούλου. Είναι μάλιστα ιδιαίτερα επιφυλακτικές στο κατά πόσο μπορεί να ξεπεραστεί το πρόβλημα από την Αρχαιολογική Υπηρεσία (στον χώρο υπάρχουν ερείπια αρχαίου ναού) σε σχέση με τις χρήσεις γης. Οι υποψήφιοι επενδυτές προς το παρόν δεν γνωρίζουν αν αγοράζουν ξενοδοχειακή μονάδα ή έκταση οικιστικής ανάπτυξης. Από την απάντηση που θα δοθεί για συντελεστές δόμησης, χρήσεις γης κ.λπ. θα εξαρτηθεί και το ενδιαφέρον που θα εκδηλωθεί για την ιδιωτικοποίηση.