Μάκης Προβατάς: Κρατά κερδοφόρα επι 31 χρόνια την ΒΙΒΕΧΡΩΜ

Του ΔΗΜΗΤΡΗ ΜΑΡΚΟΠΟΥΛΟΥ

Υπάρχουν κάτι προσωπικότητες στην επιχειρηματική πιάτσα που τις καταλαβαίνεις αμέσως. Είναι οι μπαρουτοκαπνισμένοι εκείνοι μάνατζερ που δεν μεγάλωσαν στο Κολωνάκι ή την Εκάλη (αν και εισοδηματικά, κατέληξαν εκεί), αλλά που, ενθυμούμενοι τις ρίζες τους, ξέρουν από πρώτο χέρι πώς είναι να ενεργείς με τόλμη και τσαμπουκά σε μια δύσκολη αγορά. Σε αυτή την κατηγορία ανήκει και ο εκ καταγωγής Πειραιώτης διευθύνων σύμβουλος της βιομηχανίας χρωμάτων Μάκης Προβατάς. Εκ πρώτης όψεως δεν καταλαβαίνεις πως μιλάς με έναν άνθρωπο που μεγάλωσε στη Δραπετσώνα τη δεκαετία του ’60. Σύντομα όμως με την τόλμη των επιχειρημάτων του αλλά και τις ιστορίες που έχει να σου αφηγηθεί από την αγορά κατανοείς πως πρόκειται για έναν άνθρωπο με μπέσα πειραιώτικη, που δεν φοβάται τη δουλειά -μάλλον εκείνη αυτόν-, γεννήθηκε στα δύσκολα κι έμαθε να τα διαχειρίζεται αντί να συμβαίνει το αντίστροφο.

Πώς θα μπορούσε εξάλλου να είναι διαφορετικά για έναν άνθρωπο ο οποίος για να αποδράσει από τη φτώχεια της παλιάς του γειτονιάς έφτασε να δουλεύει σε φροντιστήρια 18 ώρες την ημέρα, επτά ημέρες την εβδομάδα; «Ηταν χρόνια δύσκολα κι εμείς ως εφόδιο είχαμε τότε τις σπουδές και την όρεξή μας για δουλειά», θυμάται. Σπούδασε Μαθηματικά μέχρι το 1978 στην Ελλάδα. Θα είναι από τους πρώτους που θα χρησιμοποιήσει ο Ελληνικός Στρατός για να μηχανογραφήσει τις υπηρεσίες του. Σύντομα όμως ο φιλομαθής και… φιλοπερίεργoς, κατά Αριστοτέλη, χαρακτήρας του θα τον οδηγήσουν στο Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο της Φλόριντα από όπου θα πάρει μεταπτυχιακό στο Computer Science. Κι ενώ θα περίμενε κάποιος να λειτουργήσει περισσότερο ως επιστήμονας, η έμφυτη τάση του Πειραιώτη προς το εμπόριο τον οδηγεί σε άλλα μονοπάτια. Αν και για χρόνια θα εργαστεί ως IT manager σε επιχειρήσεις όπως η Tasty Foods και η Pepsico, σύντομα θα αναλάβει κι άλλες ευθύνες.

Το 1996 γίνεται περιφερειακός διευθυντής της παγκόσμιας εταιρείας αναψυκτικών, ενώ το 2001 θα αναλαμβάνει τα ηνία της Cadbury στη χώρα μας. Κατόπιν θα περάσει από τη Vodafone, τη Nutriart και τη Vivartia, για να καταλήξει στον μεγάλο όμιλο της ΒΙΒΕΧΡΩΜ που ανήκει στην ολλανδική πολυεθνική AkzoNobel.

Ωστόσo η ανάληψη της ευθύνης για τις τύχες της Ελλάδας θα γίνει μέσα στη σκληρότερη συγκυρία κι ενώ την αγορά τη σκιάζει η φοβέρα της κρίσης. Η ΒΙΒΕΧΡΩΜ, ευρισκόμενη με τη σειρά της στη δίνη των εξελίξεων και λόγω της κάθετης πτώσης της οικονομικής δραστηριότητας, αν και παρέμενε η μεγαλύτερη βιομηχανία χρωμάτων της ελληνικής αγοράς, από το 2008 και σε διάστημα τεσσάρων χρόνων απώλεσε περίπου το 45% των πωλήσεών της. -Ποσοστό μεγάλο ακόμα και για μια τόσο ισχυρή πολυεθνική με ελληνικό βραχίονα. Παρ’ όλα αυτά, υπήρχε ένα βάθος που επέτρεπε αισιοδοξία στο γκρουπ. Παρά τα προβλήματα, η ΒΙΒΕΧΡΩΜ παρέμενε κερδοφόρα. Για την ακρίβεια, από το 1982 η εταιρεία δεν έχει καταγράψει ζημίες – πρωτόγνωρο ελληνικό ρεκόρ. «Για όλα αυτά και για άλλα η ΒΙΒΕΧΡΩΜ εξακολουθεί να παραμένει το διαμάντι του πολυεθνικού ομίλου AkzoNobel, του μεγαλύτερου ομίλου της διεθνούς αγοράς χρωμάτων και χημικών», μας λέει ο κ. Προβατάς, ο οποίος δεν δυσκολεύτηκε καθόλου να πάρει την απόφαση να πάει στη βιομηχανία όταν τον Δεκέμβριο του 2012, μια ημέρα που βρισκόταν στη Βουλιαγμένη, χτύπησε ξαφνικά το τηλέφωνό του.

Το αποτύπωμα της κρίσης

Ως αποτέλεσμα πάντως της κρίσης, ο κύκλος εργασιών του ομίλου από 78 εκατ. ευρώ το 2008 υποχώρησε το 2012 στα 43 εκατ. ευρώ, ενώ τα κέρδη προ φόρων από 17 εκατ. ευρώ κατήλθαν στο τέλος του 2012 στα 3,8 εκατ. ευρώ. Και πάλι όμως η ΒΙΒΕΧΡΩΜ ήταν πρώτη σε μερίδια αγοράς, και φυσικά σε κέρδη. «Η όλη κατάσταση δεν θα μπορούσε να είναι καλύτερη εάν αναλογιστούμε πως οι οικοδομικές άδειες δεν θα ξεπεράσουν φέτος τις 5.000 από τις 35.000 το 2008, ενώ σε όγκο η οικοδομική δραστηριότητα έχει υποχωρήσει κατά 82% και σε αξία κατά 78%», τονίζει ο κ. Προβατάς. Παρ’ όλα αυτά, εκτιμά πως το 2013 τα κέρδη σε ό,τι αφορά τη ΒΙΒΕΧΡΩΜ θα αυξηθούν σε σχέση με το 2012, αφού εκτιμάται ότι θα διαμορφωθούν στα 5,5 εκατ. ευρώ, σε έναν πρώτο θετικό οιωνό. Σε αυτή την προοπτική θα πρέπει να προσθέσουμε και την αναμενόμενη αύξηση των πωλήσεων, η οποία θα βοηθηθεί από το ότι η ΒΙΒΕΧΡΩΜ ύστερα από ένα μικρό διάστημα ανακτά τον έλεγχο της κυπριακής αγοράς, αλλά και τον στόχο για την εξασφάλιση 5 εκατ. ευρώ σε πωλήσεις την επόμενη τριετία.

Επίσης, ρόλο στην αναμενόμενη θετική πορεία παίζει και το ότι διπλασιάστηκαν οι πωλήσεις στην Αλβανία, ενώ στα πλάνα του κ. Προβατά και της ομάδας του είναι και οι αγορές της Σερβίας και της Βουλγαρίας. Επίσης, στόχευση της εταιρείας είναι η διεύρυνση της παρουσίας της και σε άλλα σημεία πώλησης όπου μέχρι σήμερα δεν είχε παραδοσιακή παρουσία, ενώ κύρια προϊόντα της είναι τα Sikkens, Dulux, eka, Hammerite, International κ.ά.

Η ελληνική αγορά χρωμάτων έχει ετήσιο τζίρο 130 εκατ. ευρώ και η ΒΙΒΕΧΡΩΜ, με μερίδιο 32%, είναι ο leader σε μία αγορά, όπου δραστηριοποιούνται 15 μεγάλοι όμιλοι. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι η αγορά χρωμάτων είναι από τους ελάχιστους κλάδους όπου οι εισαγωγές είναι αμελητέες, καθώς τα ελληνικά προϊόντα είναι φθηνότερα κατά 20% σε σχέση με τα ξένα. «Να σημειωθεί πως σήμερα η εταιρεία παράγει πέντε βασικές κατηγορίες χρωμάτων (πλαστικά, ακρυλικά, βερνίκια, βερνικοχρώματα, pre deco) με περισσότερες από 1.500 αποχρώσεις», αναφέρει ο κ. Προβατάς, ενώ το μερίδιο αγοράς της προσδιορίζεται στο 32%.

«Γι’ αυτό όμως που πραγματικά είμαστε υπερήφανοι είναι για την πολιτική διανομής κερδών σε όλους τους εργαζομένους και για τη διατήρηση αμείωτου του αριθμού τους τα τελευταία χρόνια, ενάντια στις παρούσες οικονομικές συνθήκες της χώρας, πιστοποιώντας την προτίμησή τους μέσω πολλαπλών διακρίσεων», λέει ο διευθύνων τη ΒΙΒΕΧΡΩΜ. Συγκεκριμένα, οι βραβεύσεις είναι οι εξής: Best Workplaces Award από το Great Place to Work Hellas για τις χρονιές 2009 & 2011, ICAP: κατάταξη ως μία από τις πιο ισχυρές εταιρείες στην Ελλάδα για το 2010, AkzoNobel TakeCare Safety Recognition Award για το 2013, χρυσή διάκριση στα βραβεία του Ευρωπαϊκού Δικτύου Επιχειρηματικής Ηθικής στην Ελλάδα (EBEN GR) το 2013 κ.ά.

Η ιστορία της εταιρείας που έβαλε χρώμα στη ζωή μας

Η ΒΙΒΕΧΡΩΜ ιδρύθηκε το 1932 από τον εφοπλιστή Στέφανο Πατέρα. Το 1964 αγοράστηκε έκταση 100 στρεμμάτων στην Ελευσίνα, όπου και στήθηκε το νέο εργοστάσιο. Σήμερα, στην ίδια έκταση στεγάζονται, εκτός από την παραγωγή, οι αποθήκες, η κεντρική διοίκηση και το τμήμα έρευνας. Το 1990 πέρασε στον έλεγχο της σουηδικής Nobel Industries (51%) και Ελλήνων κεφαλαιούχων από το εξωτερικό (49%). Το 1994 η πολυεθνική AkzoNobel απέκτησε τον έλεγχο της εταιρείας και σήμερα κατέχει το 79% του μετοχικού κεφαλαίου.

Σημαντικό ρόλο στην πορεία της εταιρείας έπαιξε και μια ομάδα Ελλήνων επιχειρηματιών από το Σουδάν, η οποία τοποθετήθηκε στη δεκαετία του ’80 από τον κ. Σικινά. Η AkzoNobel είναι από τις μεγαλύτερες εταιρείες στον κλάδο των χρωμάτων και κορυφαίος παραγωγός ειδικών χημικών προϊόντων με παρουσία σε 80 χώρες και 50.000 εργαζομένους.

Γνωστή για τη ναυτική της παράδοση, η μεγάλη οικογένεια Πατέρα θέλησε τότε να δημιουργήσει μια μονάδα με σκοπό τη βιομηχανική παραγωγή, επεξεργασία, εισαγωγή, εξαγωγή και εμπορία κάθε είδους βερνικιών, χρωμάτων και πλαστικών υλών. Αρχικά επρόκειτο για βερνίκια πλοίων, καθώς οι Οινουσσιώτες εφοπλιστές διέθεταν έναν πολύ σοβαρό για την εποχή στόλο.

Αυτό όμως που δεν γνωρίζει ο πολύς κόσμος είναι η μεγάλη αγάπη που έτρεφαν για την επιστήμη. Από τους καλύτερους χημικούς της εποχής του Μεσοπολέμου, ο Στέφανος Πατέρας βάλθηκε να δημιουργήσει την εταιρεία των ονείρων του. Δεν είναι τυχαίο μάλιστα πως ακόμα και σήμερα η προτομή του κοσμεί τον περίβολο των εγκαταστάσεων της ΒΙΒΕΧΡΩΜ. Η πορεία της εταιρείας από εκεί και πέρα θα είναι διαρκώς ανοδική. Στη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου πωλούσε χρώματα για καμουφλάζ από τις αεροπορικές επιθέσεις είτε των Γερμανών και Ιταλών, είτε των Συμμάχων. Με το γνωστό σήμα της, το περίφημο εργοστασιακό ουράνιο τόξο, κερδίζει την εμπιστοσύνη των καταναλωτών και σύντομα η εταιρεία, παρά τον αξιόλογο ανταγωνισμό, βρίσκεται στην πρώτη θέση. Είναι η περίοδος του ’60, όταν μετακόμισε στη σημερινή της έδρα, την περιοχή στη Μάνδρα Ελευσίνας. Πάγια πολιτική της εταιρείας είναι να στέκεται κοντά στους εργαζομένους. Εξάλλου και η οικογένεια Πατέρα από τα χρόνια μετά τον Εμφύλιο είχε καθιερώσει να δίνει υποτροφίες στο Πολυτεχνείο. «Δεν πρέπει το χρήμα να μας κάνει κρύους, απόμακρους και κυνικούς. Εχουμε τη χαρά στη ΒΙΒΕΧΡΩΜ να διαθέτουμε τρεις γενιές ανθρώπων. Ο πατέρας έφερε τον γιο, ενώ διαθέτουμε ακόμα κι εργάτες που είδαν τα παιδιά τους να εργάζονται ως ειδικοί επιστήμονες – χημικοί εδώ», μας λέει ο κ. Προβατάς