Αποκλίσεις στα μερίδια εργασίας της ΕΕ “βλέπει” η Goldman Sachs

Την εκτίμηση ότι τα μερίδια εργασίας στις χώρες της Ευρώπης θα παρουσιάσουν αποκλίσεις, εκφράζει ο οικονομολόγος της Goldman Sachs, Andrew Benito, σε έκθεσή του που δημοσιεύθηκε στις 2 Ιανουαρίου.

Όπως σημειώνεται στην έκθεση, η εξέλιξη του μεριδίου εργασίας (δηλ. του μεριδίου εθνικού εισοδήματος που αποκομίζεται από τον τομέα της εργασίας), μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να καταδειχθεί το πώς οι διάφορες προβλέψεις (βλ.προοπτικές ανάπτυξης και πληθωρισμού, καθώς και οι απόπειρες της περιφέρειας να ανακτήσει την ανταγωνιστικότητά της) αλληλεπιδρούν μεταξύ τους.

Αύξηση του μεριδίου εργασίας στον “πυρήνα” – Πτώση στην περιφέρεια

Σύμφωνα με τον κ. Benito, το μερίδιο εργασίας αναμένεται να αυξηθεί σε οικονομίες του πυρήνα, όπως η Γερμανία, αλλά να μειωθεί στην περιφέρεια της Ευρωζώνης, αντανακλώντας πάνω απ’ όλα το γεγονός ότι απαιτείται υψηλός πληθωρισμός στον πυρήνα, ώστε να αποκατασταθούν τα συσσωρευμένα προβλήματα ανταγωνιστικότητας που παρουσιάζει η περιφέρεια.

Τίθεται επίσης το ερώτημα, εάν στην οικονομία της Ευρωζώνης επαναλαμβάνεται η εικόνα της δεκαετίας του ’70: μια παρατεταμένη δηλαδή περίοδος στασιμότητας και χρόνιου πληθωρισμού ή εναλλακτικά, εάν πρόκειται για μια δεκαετία σημαντικής αύξησης των βιοτικών προτύπων  που υποστηρίζονται από δομικές αλλαγές και αυξανόμενη ανταγωνιστικότητα.

Η στασιμότητα και η βιομηχανική σύγκρουση της δεκαετίας του ’70 οδήγησαν σε μια αύξηση του μεριδίου εργασίας. Η “διελκυστίνδα” μεταξύ της κατανομής των εργαζομένων και των εργοδοτών επηρέασε την οικονομική απόδοση.

Το ’70 αυτή η “διελκυστίνδα” φάνηκε να ευνοεί την “εργασία”, καθώς αυξανόταν το “μερίδιο εργασίας”, από την άλλη όμως είχε ως αποτέλεσμα την αύξηση της ανεργίας στην Ευρώπη και τη στασιμότητα. Συνολικά, η άρνηση αποδοχής χαμηλότερων πραγματικών μισθών το ’70, μπροστά σε μια σειρά δυσμενών σοκ, όπως η αύξηση στις τιμές του πετρελαίου και η χαμηλή ανάπτυξη στην παραγωγή, σήμαναν την αύξηση του “μεριδίου εργασίας”. Ωστόσο, αυτό οδήγησε σε υψηλότερη ανεργία, καθώς ήταν μη βιώσιμο. Τη δεκαετία του ’80, η ανεργία παρέμεινε υψηλή, ενώ το “μερίδιο εργασίας” μειώθηκε.  

Οι γενικεύσεις για την εξέλιξη του μεριδίου εργασίας από χώρα σε χώρα, έγιναν δυσκολότερες από τις αρχές του ’80. Μετά την επανένωση, η δεκαετία του ’90 ήταν μια περίοδος βαθιάς προσαρμογης για τη Γερμανία, με πτώση του μεριδίου εργασίας. Στη Γαλλία, μετά από μια σημαντική πτώση τη δεκαετία του ’80, σημειώθηκε ανάκαμψη στις αρχές του ’90. Στη Μ. Βρετανία, το μερίδιο εργασίας παρέμενε αμετάβλητο, τουλάχιστον μέχρι τα μέσα του ’80. Αλλά στα τέλη του ’80 και στα τέλη του ’90, άρχισε να ανεβαίνει μαζί με τις εσωτερικές πληθωριστικές πιέσεις. (γράφημα 1)

Σύμφωνα με την έκθεσή της, η Goldman Sachs αποδίδει την πτωτική πορεία του εργατικού μεριδίου της Γερμανίας στην προσπάθειά της να ανακτήσει την ανταγωνιστικότητά της, μέσω της συγκράτησης των μισθών σε σχέση με την αύξηση της παραγωγής. Η αυξητικές τάσεις στη Γαλλία επίσης φαίνεται να σχετίζονται με τη σταθερή αύξηση της ανταγωνιστικότητάς της.

Σήμερα, το εργατικό μερίδιο της Γερμανίας έχει αυξηθεί, καθώς η εργασιακή πολιτική έχει ενθαρρύνει τους εργοδότες να διατηρήσουν το δυναμικό που σε άλλη περίπτωση θα ήθελαν να απολύσουν.

H νομισματική ένωση έφερε αύξηση των μεριδίων εργασίας στις οικονομίες της ευρω-περιφέρειας.

Αυτό φάνηκε καθαρά στην Ελλάδα, την Ιρλανδία, την Πορτογαλία και την Ιταλία. Στην Ισπανία, το μερίδιο εργασίας ήταν αρκετά σταθερό την πρώτη δεκαετία της νομισματικής ένωσης. Μετά το ξέσπασμα της κρίσης, υπήρξαν κάποιες διορθώσεις, κυρίως στην Ιρλανδία, αλλά και σε Ελλάδα και Ισπανία, με το μερίδιο εργασίας να επανέρχεται στα επίπεδα των μέσων της δεκαετίας του 2000. (γράφημα 2)

Πιο πρόσφατα, το μερίδιο εργασίας στη Μ. Βρετανία εμφανίζει μεγαλύτερη σταθερότητα. Πάντως, οι τιμές εισαγωγής ανέβηκαν πάνω από 35% την περίοδο 2005 – 2011, σε συνάρτηση με την άνοδο των τιμών και την υποτίμηση της στερλίνας.

Η μεγαλύτερη ευελιξία του μεριδίου εργασίας στο Η.Β. σε σχέση με αυτό της υπόλοιπης Ευρώπης οφείλεται στο ότι οι Βρετανοί εργαζόμενοι δέχτηκαν μείωση των πραγματικών τους μισθών, κάτι που περιόρισε την αύξηση της ανεργίας στη Βρετανία.

Η ευρωζώνη και ιδιαίτερα οι χώρες της περιφέρειας δεν έχουν αυτή την ευελιξία. Η επιβράδυνση των μεριδίων εργασίας οφείλεται περισσότερο στην αδυναμία απασχόλησης, παρά στις χαμηλές απαιτήσεις των πραγματικών μισθών.

Η επιστροφή της Ευρωζώνης στην ισορροπία θα απαιτήσει περαιτέρω μείωση των μεριδίων εργασίας στην περιφέρεια και αύξησή τους στις χώρες του πυρήνα, κυρίως στη Γερμανία. Κι όπως επισημαίνει η έκθεση, η οικονομική αναδιάρθρωση μπορεί να βοηθήσει προς αυτή την κατεύθυνση. Για παράδειγμα, τα μερίδια εργασίας τείνουν να είναι μεγαλύτερα στη δημόσια διοίκηση και τον κατασκευαστικό κλάδο. Έτσι, με τη συρρίκνωση αυτών των τομέων σε χώρες της περιφέρειας, μια μείωση του μεριδίου εργασίας θα ήταν αναμενόμενη.

“Γνώμη μας είναι”, αναφέρει η έκθεση, “ότι η ευρωζώνη ως σύνολο αντιμετωπίζει μια προσωρινή περίοδο στασιμότητας και αυξανόμενων αποκλίσεων στο εσωτερικό της. Ο πληθωρισμός θα συνεχίσει να μετριάζεται και το επόμενο έτος, αλλά οι διαφορές πληθωρισμού μεταξύ των χωρών της ευρωζώνης αναμένεται να οξυνθούν”.