Της Ελένης Στεργίου
Μπορεί η χρονιά να ξεκίνησε με κλίμα ευφορίας, τα ευρωπαϊκά χρηματιστήρια και ειδικά της Ελλάδας να σημειώνουν κέρδη, αλλά πριν ακόμα το 2014 «σαραντίσει» εμφανίστηκε ξανά ένα σύννεφο αβεβαιότητας, πολιτικού ρίσκου και αστάθειας. Πολύ ο λόγος, τελευταία, ότι η χώρα μπαίνει σε μία περίοδο αστάθειας και οι επενδυτές αρχίζουν να προεξοφλούν εκλογές, ακυβερνησία και αλλαγή πολιτικής πλεύσης.
Χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν υπάρχει βάση, ας αποβάλουμε τον πανικό και να δούμε τα δεδομένα. Από το 2010 έως το 2012 η Ελλάδα πέρασε πολλές αναταραχές. Από ανακοίνωση Μνημονίου 1 και 2, μεσοπρόθεσμα, «κούρεμα» χρέους, απειλές για έξοδο από το ευρώ, αλλαγή ηγεσίας (κυβέρνηση Παπαδήμου, υπηρεσιακή κυβέρνηση, διπλές εκλογές, κυβέρνηση Σαμαρά με οριακή πλειοψηφία, αλλά και ανασχηματισμό (αποχώρηση ΔΗΜΑΡ). Τότε, η αποτίμηση του ρίσκου από τους επενδυτές ήταν γύρω στις 3.400 μονάδες (!), όταν πριν από το Μνημόνιο δεν ξεπερνούσε τις 350 μονάδες.
Τώρα, παρά την εκλογολογία, τη γκρίνια ότι το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης βγαίνει πρώτο στις δημοσκοπήσεις (χωρίς αυτοδυναμία), τα σενάρια για τρίτο μνημόνιο, καθώς υπάρχει «κενό» από 11 δις. έως 20 δις. ευρώ μέχρι το 2016, δεν έχει περάσει το κλίμα αυτό στους επενδυτές. Το ρίσκο τις χώρας είναι γύρω στις 651 μονάδες, δηλαδή στα επίπεδα περίπου του Απριλίου του 2009. Δηλαδή, παρά το πανικό που έχει δημιουργηθεί το τελευταίο καιρό οι επενδυτές δεν φοβούνται (τουλάχιστον ακόμα). Σημειώνεται ότι το 2013, που ήταν μία ήρεμη σχετικά με τις άλλες χρονιά, το ρίσκο της χώρας ήταν 800 με 1.100 μονάδες.
Φυσικά, προκαλεί προβληματισμό η πορεία του ελληνικού χρηματιστηρίου. Το ελληνικό χρηματιστήριο σημείωσε άλμα κερδών, το πρώτο 15νθημερο του Ιανουαρίου (αγγίζοντας τις 1300 μονάδες), πέρασε σε πτώση 10% συνολικά και υπάρχει φόβος να χάσει και τις 1.000 μονάδες. Αξίζει να σημειωθεί ότι οι 1.000 μονάδες είναι σημαντικό σημείο για την ελληνική αγορά, καθώς στις 8 Αυγούστου τους 2011, που ο δείκτης είχε υποχωρήσει ξανά, ήταν η πρώτη φορά από το 1997 και έκανε σχεδόν δύο χρόνια για να ανακτήσει έδαφος.
Παράλληλα, οι αποδόσεις των δεκαετιών ελληνικών ομολόγων αρχίζουν ξανά να αυξάνονται οδεύοντας προς το 9% ξανά. Υπενθυμίζεται ότι μέχρι τον περασμένο Ιούνιο είχε «κολλήσει» στο 11%, ενώ το 2012 ήταν το 11,90%. Το risk premium ήταν σταθερά κάτω από τις 600 μονάδες βάσης, αλλά τις τελευταίες ημέρες παρατηρείται αύξηση.
Τι αναφέρουν, όμως οι αναλυτές και πως αυτός ο μικρός πανικός που έχει δημιουργηθεί τελευταία αποτυπώνεται στο επενδυτικό ρίσκο, άρα και στο ελληνικό χρηματιστήριο; Η Ελλάδα βρίσκεται πλέον ανάμεσα σε δύο κόσμους, εκείνων των ανεπτυγμένων και των αναδυόμενων. Η εισροή κεφαλαίων ήταν σημαντική το 2013, με την ελληνική αγορά να επωφελείται ότι συνδυάζει τα χαρακτηριστικά αναδυόμενης και έχει νόμισμα ισχυρό και σταθερό. Υψηλές αποδόσεις σε χαμηλό ρίσκο, συγκριτικά με τις υπόλοιπες. Οι θετικές ροές κεφαλαίων από το εξωτερικό που ξεπέρασαν τα 2 έδωσαν ζωή και «έσπρωξαν» τις ελληνικές μετοχές, γνωρίζοντας από το καλοκαίρι 60% ράλι, διόρθωση.
Σύμφωνα με μία μερίδα αναλυτών, η πτώση είναι προσωρινή, με αφορμή την αβεβαιότητα που δημιουργεί το ενδεχόμενο εκλογών. Το σενάριο είναι ο Γενικός Δείκτης να κινείται γύρω στις 1200 μονάδες, ίσως και 1.100 μονάδες και αργότερα να σημειωθεί μία θετική αντίδραση που θα τον οδηγήσει στις 1.160μονάδες και αργότερα υψηλότερα.
Άλλοι αναλυτές κλίνουν στην εκτίμηση ότι έκλεισε ο τρίτος ανοδικός κύκλος και πλέον βιώνουμε διόρθωση, η οποία ια διαρκέσει αρκετά και θα βρίσκεται γύρω στις 1.000 μονάδες ή και λίγο χαμηλότερα.
Εξάλλου, και εκλογές να γίνουν, οι επενδυτές έχουν αποκλείσει το ενδεχόμενο εξόδου από το ευρώ, αφού κανέναν κόμμα δεν το έχει αυτό στην ατζέντα, αλλά ούτε και οι εταίροι μας επιθυμούν κάτι τέτοιο. Παράλληλα, η φυγή από τις αναδυόμενες μας ευνοεί αρκετά, καθώς τα funds των emerging markets έρχονται Ελλάδα, τα οποία από την αρχή αναλαμβάνουν το ρίσκο το πολιτικό. Εκτός απροόπτου, οι περισσότεροι αναλυτές δεν βλέπουν μαύρες μέρες στην Ελλάδα και την ελληνική αγορά, ενώ αρκετοί οίκοι προτείνουν μετοχές του ελληνικού χρηματιστηρίου περιμένοντας κέρδη το 2014.
Τι δείχνει η πορεία για το ρίσκο της χώρας
Σύμφωνα με τη μελέτη της πορείας του CRP για την Ελλάδα, παρατηρούμε ότι τον τελευταίο μήνα έχει ξεκινήσει άνοδος του, καθώς γύρω στις 8 Ιανουαρίου ενώ είχε υποχωρήσει για πρώτη φορά κάτω από τις 600 μονάδες, από τις 3.400 μονάδες (!) που ήταν το 2011, ενώ πέρσι διαμορφώθηκε σε εύρος 800-1100 μονάδων περίπου.
Τι είναι το country risk premium; Είναι επενδυτικό «εργαλείο» -παρόμοιο με τα CDS- και αποτυπώνει τον πρόσθετο κίνδυνο επένδυσης σε μια χώρα. Μακροοικονομικοί παράγοντες, όπως η πολιτική αστάθεια, η μεταβλητότητα των συναλλαγματικών ισοτιμιών και η οικονομική αναταραχή κάνει τους επενδυτές να είναι επιφυλακτικοί και έτσι απαιτούν ένα ασφάλιστρο. Το ασφάλιστρο κινδύνου της χώρας (CRP) είναι υψηλότερο στις αναπτυσσόμενες αγορές, από ό, τι στις ανεπτυγμένες χώρες. Παράλληλα, έχει ως βάση το ρίσκο για τη Γερμανία (η οποία θεωρείται η οποία ασφαλής, επενδυτικά, χώρα της ΕΕ), όπως είναι και για τα spreads.
Μελετώντας το ρίσκο που δίνουν οι επενδυτές στην Ελλάδα εξάγεται το συμπέρασμα ότι ο «φόβος» για την Ελλάδα ξεκίνησε στα μέσα το 2010. Τον Ιανουάριο του 2009 το risk premium της χώρας ήταν στις 250 μονάδες. Το Ιανουάριο του 2010 ανήλθε στις 365 μονάδες και τον Απρίλιο του 2010 (21) έκανε ξαφνικό άλμα ξεπερνώντας τις 500 μονάδες. Σημειώνεται ότι στις 21 Απριλίου ο τότε πρωθυπουργός της χώρας ανακοίνωσε τη δανειακή συμφωνία με το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο και Ευρώπη, από το Καστελόριζο.
Από εκείνο το σημείο και μετά ξεκινά η ανηφόρα. Οι επενδυτές βλέπουν την Ελλάδα ως χώρα – εφιάλτη, καθώς δεν ξέρουν αν θα έχει ευρώ ως νόμισμα, αν θα μπορέσει να επιζήσει από την ύφεση και να αποπληρώσει τελικά το χρέος της. Το κλίμα γίνεται βαρύ και το Grexit (έξοδος από τη Ευρωζώνη) συνεχώς αναφέρεται, ακόμα και από αξιωματούχους της ΕΕ. Ο δείκτης γίνεται πράξη. Καταθέσεις φεύγουν από τις τράπεζες, ανεργία υψηλή, οι δανειολήπτες δεν μπορούν να πληρώσουν τα χρέη, οι εταιρείες αλλάζουν έδρα, το χρηματιστήριο καταρρέει, ακυρώσεις τουριστικών πακέτων προς Ελλάδα, διαμαρτυρίες κλπ..
Από τότε που ανακοινώθηκε το Μνημόνιο (500 μονάδες) έως τα τέλη του 2011 είχε εύρος 700 – 1100 μονάδων.
Το 2011 ήταν γενικά ένα έτος πολυτάραχο. Την τότε περίοδο υπήρχαν συζητήσεις για ρύθμιση του ελληνικού δανείου, επίσης ξεκίνησε το κύμα υποβαθμίσεων της Ελλάδας από τους οίκους αξιολόγησης σε κατηγορία «σκουπίδι». Έτσι, στις 12 Μαρτίου 2011 υπήρξε συμφωνία για μείωση του ποσοστού δανεισμού κατά 1 ποσοστιαία μονάδα και επιμήκυνση του χρόνου απόσβεσης στα 7.5 χρόνια, ενώ στις 29 Ιουνίου 2011 ψηφίστηκε από τη Βουλή των Ελλήνων το “Μεσοπρόθεσμο Πλαίσιο Δημοσιονομικής Στρατηγικής 2012-2015”.
Παράλληλα, μην ξεχνάμε ότι την περίοδο Σεπτέμβριο του 2011 με Δεκέμβριο του 2011 στην Ελλάδα υπήρξε πολιτική αναταραχή, αφού υπήρξε η ανάγκη για κυβέρνηση συνεργασίας, αφού πρώτα ήρθαν τα πάνω – κάτω με την πρόταση του Γιώργου Παπανδρέου να διεξαχθεί δημοψήφισμα. Μετά από γύρους συζητήσεων και συναντήσεων στο Μέγαρο Μαξίμου, στις 11 Νοεμβρίου ορκίστηκε η νέα κυβέρνηση του Λουκά Παπαδήμου. Τότε, το risk premium ανήλθε για πρώτη φορά πάνω από τις 1.000 μονάδες.
Όλα τα παραπάνω, λοιπόν, τροφοδοτούν ένα βαρύ κλίμα και εκτοξεύουν το δείκτη τον Δεκέμβριο του 2011 τον δείκτη στις 3.300 μονάδες.
Στη συνέχεια, τον Ιανουάριο του 2012, ο δείκτης άγγιξε τα υψηλά επίπεδα των 3.400 μονάδων (!). Εκείνη την, πέρα από τα διάφορα προβλήματα που προκύπτουν για την Ελλάδα, όπως ότι δεν είναι βιώσιμο το χρέος κλπ, οι αγορές τιμωρούν και άλλες χώρες της ΕΕ. Ο οίκος Standard & Poor’s μειώνει την πιστοληπτική ικανότητα των χωρών της ζώνης του ευρώ. Συγκεκριμένα, υποβαθμίζει την Ισπανία, την Ιταλία, την Κύπρο και την Πορτογαλία κατά 2 βαθμίδες και τις Αυστρία, Γαλλία, Μάλτα, Σλοβακία και Σλοβενία κατά μία βαθμίδα την καθεμιά. Παράλληλα, υπάρχει και το θέμα της εξέγερσης στη Συρία, όπου αρχίζει ο φόβος για διεθνή επέμβαση.
Αφού χτύπησε «κόκκινο», ξεκίνησε η πτώση και το Μάρτιο του 2012 υποχωρεί γύρω στις 2.400 μονάδες. Συγκεκριμένα, το διάστημα Μάρτιος με Νοέμβριο του 2012 είχε εύρος 1900 – 2400 μονάδες περίπου. Από το Νοέμβριο του 2012 μέχρι και τέλη 1050 έως 1.400. Μη ξεχνάμε ότι το 2012 δεν ήταν πιο ήσυχο έτος. Οι εταίροι κατέληξαν σε συμφωνία οι πολυήμερες συζητήσεις των αρχηγών των κομμάτων της συγκυβέρνησης, για το πακέτο μέτρων που απαιτεί η τρόικα, προκειμένου να προχωρήσει το νέο δανειακό πακέτο (Μνημόνιο 2) και το PSI, ενώ το Μάρτιο πραγματοποιείται το «κούρεμα». Τον Μαίο προκηρύσσονται εκλογές, διεξάγονται, δεν προκύπτει κυβέρνηση, σχηματίζεται υπηρεσιακή κυβέρνηση και γίνονται ξανά εκλογές. Γίνεται κυβέρνηση συνασπισμού, αφού δεν προκύπτει αυτοδυναμία τον Ιούνιο, με πρωθυπουργό τον Αντώνη Σαμαρά.
Το 2013 η μείωση αρχίζει να γίνεται αισθητή. Υπάρχει κυβέρνηση –παρά το μικρό διάστημα αναστάτωσης λόγω αποχώρησης της ΔΗΜΑΡ- από την κυβέρνηση συνεργασίας. Το διάστημα Ιανουάριο του 2013 με Μάιο είναι 800 – 1.100 μονάδες, ενώ από Μάιο μέχρι τέλη είναι 750 μονάδες έως 600 μονάδες.
Το 2014 υποχωρεί στις 587 μονάδες, αλλά στη συνέχεια ανέρχεται στις 651 μονάδες.
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.