5 «ανέντιμοι» νέοι φόροι

του Κωστή Χ. Πλάντζου

■ Χωρίς αφορολόγητο όσοι βγάζουν 1.000 € τον μήνα
■ 9.000 € εισόδημα κανένας φόρος, 9.001 € πληρώνεις φόρο 2.100 €
■ Με τον ανώτατο συντελεστή η φορολόγηση όλου του εισοδήματος
■ Η «έκτακτη εισφορά» γίνεται μόνιμη και ενσωματώνεται
■ ΦΠΑ 23% τα ιδιωτικά σχολεία ή τα φροντιστήρια θα την «πληρώσουν»

Προς κατάργηση του αφορολογήτου ορίου για όσους βγάζουν από μόλις 1.000 ευρώ τον μήνα προσανατολίζεται η κυβέρνηση. Στο πλαίσιο του τρίτου μνημονίου, το νέο οικονομικό επιτελείο ψάχνει να βρει τι θα αλλάξει στη φορολογία εισοδήματος, φέρνοντας νέα κλίμακα αλλά και κατάργηση φοροαπαλλαγών και εκπτώσεων που κοστίζουν 300 εκατ. ευρώ στο κράτος.

Στο υπουργείο Οικονομικών θέλουν να επαναφέρουν το αφορολόγητο για μισθωτούς και συνταξιούχους στις 12.000 ευρώ -όπως υποσχόταν προεκλογικά τον Ιανουάριο ο ΣΥΡΙΖΑ- ή τουλάχιστον στα 9.000 ευρώ που ισχύει πρακτικά σήμερα. Το εγχείρημα, όμως, αποδεικνύεται δύσκολο και επικίνδυνο αφού υπάρχει ο κίνδυνος να μείνουν αφορολόγητοι σχεδόν οι μισοί φορολογούμενοι!

Γι’ αυτό κερδίζει έδαφος η εισήγηση να μην ισχύει κανένα αφορολόγητο για όσους βγάζουν πάνω από το αφορολόγητο όριο εισοδήματος. Στην περίπτωση αυτή, εκατομμύρια μισθοσυντήρητοι θα κληθούν να πληρώσουν φόρο από το πρώτο ευρώ, χωρίς αφορολόγητο! Η επιβάρυνση μπορεί να ξεπερνά τα 2.100 ευρώ τον χρόνο, τα οποία σήμερα ο απλός μισθοσυντήρητος τα γλιτώνει ως έκπτωση φόρου. Ακόμα χειρότερα, όμως, προτείνεται ο ανώτερος συντελεστής φόρου που πιάνει τον κάθε φορολογούμενο να ισχύει μεν από το πρώτο ευρώ, αλλά και για ολόκληρο το ποσό του εισοδήματος, αντί να ισχύει ένας για κάθε κλιμάκιο του εισοδήματος στο οποίο αφορά!

Σε τέτοια περίπτωση, ουσιαστικά καταργούνται τα κλιμάκια εισοδήματος και ο φόρος δεν θα επιβάλλεται κλιμακωτά αλλά ενιαία με βάση τον υψηλότερο συντελεστή για το σύνολο του φορολογητέου εισοδήματος!

Τι σημαίνουν πρακτικά όλα αυτά; Οτι σχεδόν 3 εκατομμύρια φορολογούμενοι που πλέον δηλώνουν ατομικό εισόδημα κάτω από 12.000 ευρώ δεν θα πληρώσουν το 2016 ούτε ένα ευρώ, ενώ οι υπόλοιποι 3,5 εκατομμύρια θα επωμιστούν τα κάτι παραπάνω από 20 δισ. ευρώ συνολικά που ζητά ο προϋπολογισμός (πάνω από 5.000 ευρώ το κεφάλι).

«Μεσαίο εισόδημα» τα 12.000!

Από την πρώτη μέρα τους στο υπουργείο οι κύριοι Ευκλείδης Τσακαλώτος και Γιώργος Χουλιαράκης ανακοίνωσαν ότι ήδη εργάζονται για τις αλλαγές που έρχονται, αφού πρέπει μέχρι τα μέσα Οκτωβρίου να έχουν καταλήξει σε μια ολοκληρωμένη πρόταση για τη φορολογία εισοδήματος που θα την παρουσιάσουν στην τρόικα. Το σχέδιο, όμως, για να κοπεί το αφορολόγητο σε όσους βγάζουν έστω και ένα ευρώ παραπάνω από το όριο, πλήττει και όσους ζουν κάτω και από το όριο της φτώχειας. Ωστόσο μπαίνει και αυτό στο ζύγι του τρίτου μνημονίου και στηρίζεται στα εξής δεδομένα:
■ Πρέπει να οριστεί ένα αφορολόγητο ύψους τουλάχιστον 9.000 ευρώ, για να μη βρεθούν ξαφνικά να πληρώνουν φόρο όσοι βγάζουν τον μήνα περίπου 1.000 ευρώ μεικτά (750 καθαρά) και ως τώρα απαλλάσσονταν. Το βασικό επιχείρημα προς την τρόικα είναι ότι το Δημόσιο δεν μπορεί να περιμένει φόρους από πολίτες που δεν έχουν καν τα προς το ζην. Προϋποθέτει όμως και ότι το 2016 θα πληρώνουν όλοι οι υπόλοιποι περισσότερους φόρους ώστε να μη χάσει έσοδα το κράτος.
■ Το αφορολόγητο θα μπορούσε να τεθεί και στα 12.000 ευρώ (ή 1.000 ευρώ καθαρά τον μήνα) αλλά με πολύ μεγάλη επιβάρυνση στα εισοδήματα από 30.000 ευρώ και άνω.
■ Ωστόσο, η αύξηση της ανεργίας, τα λουκέτα και οι μειώσεις μισθών στην αγορά τον τελευταίο χρόνο έχουν οδηγήσει τους περισσότερους να ζουν με πολύ λιγότερα χρήματα απ’ ό,τι πέρυσι ή πρόπερσι. Ετσι, περιορίζονται δραστικά πλέον εκείνοι που βγάζουν πάνω από 30.000 ευρώ τον χρόνο και τους οποίους ο πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας είχε στοχοποιήσει προ τριμήνου μιλώντας στη Βουλή, χαρακτηρίζοντάς τους «προνομιούχους» που θα πρέπει να φορολογηθούν περισσότερο (επιβάλλοντας και αύξηση στην έκτακτη εισφορά που τους αναλογούσε). Η τρόικα αμφισβητεί όμως και το αν μπορούν πράγματι να εισπραχθούν άμεσα επιπλέον έσοδα με την επιβολή υψηλών φόρων στα μεγάλα εισοδήματα (π.χ. με συντελεστές 50% ή 60%), θεωρώντας ότι οι προβλέψεις για τις εισπράξεις αυτές κινδυνεύουν να μείνουν τελικά στα χαρτιά.
■ Στην κυβέρνηση αναγκάζονται έτσι να μελετήσουν πώς θα μπορούσαν να αγγίξουν και πιο χαμηλά εισοδήματα, βαφτίζοντας μεσαία τα εισοδήματα που είναι πάνω από 9.000-12.000 ευρώ τον χρόνο! Για να μη μειωθεί (ή και για να αυξηθεί) το συνολικό ποσό των εισπράξεων φόρων, έχει προταθεί να χάνουν το αφορολόγητο όλοι όσοι το υπερβαίνουν! Ενώ δηλαδή σήμερα ένας μισθοσυντήρητος απολαμβάνει έκπτωση φόρου 2.100 ευρώ που ισοδυναμεί με αφορολόγητο 9.000 ευρώ (που μειώνεται όμως όσο τα εισοδήματά του αυξάνονται και το χάνει πλήρως αν δηλώνει πάνω από 42.000 ευρώ), στο εξής κινδυνεύει να πληρώνει φόρο και για τα πρώτα 9.000 ευρώ που γλίτωνε έως σήμερα.
■ Για όσους δηλώνουν μεγαλύτερα εισοδήματα, θα ισχύσουν πολλά κλιμάκια. Από ένα ευρώ και έως 1.000 ή 2.000 ευρώ πάνω από το αφορολόγητο όριο που θα επιλεγεί, προτείνεται να μπει πρώτα ένας χαμηλός-«εισαγωγικός» συντελεστής της τάξης του 5% ή 6%. Οι συντελεστές φόρου θα αυξάνονται όσο ανεβαίνει κάποιος σε υψηλότερο κλιμάκιο εισοδήματος.
■ Με βάση το τρίτο μνημόνιο, οι νέοι συντελεστές θα πρέπει να ενσωματώνουν και την επιβάρυνση από την έκτακτη εισφορά αλληλεγγύης, που πλέον μονιμοποιείται. Επειδή, όμως, η έκτακτη εισφορά 1%-8% επιβάλλεται από το πρώτο ευρώ, οι αυξήσεις στους συντελεστές θα πρέπει να είναι μεγαλύτερες από το άθροισμα του συντελεστή που ίσχυε και του αντίστοιχου της έκτακτης εισφοράς – γιατί τότε τα υψηλά εισοδήματα θα πλήρωναν ίσως και λιγότερα από όσα πληρώνουν σήμερα. Ετσι, ο ανώτατος συντελεστής για το 2016 θα πρέπει να ξεπερνά και το 50%, το οποίο είναι απλώς το άθροισμα του 42% και του 8% που είναι οι ανώτατοι συντελεστές φόρου εισοδήματος και έκτακτης εισφοράς που ισχύουν σήμερα. Με τη μετακύλιση όλων των βαρών από την κατάργηση του αφορολογήτου προς τα πάνω, ο ανώτατος συντελεστής θα πλησιάσει ή θα φτάσει στο 60%!

Αυτό δεν θα χρειαστεί να συμβεί, όμως, αν ισχύσει το πιο ακραίο σενάριο, που προβλέπει ότι, μια και θα ενσωματωθεί και η έκτακτη εισφορά που ισχύει από το πρώτο ευρώ, θα επιβάλλεται ο ανώτερος φορολογικός συντελεστής για το σύνολο του εισοδήματος, αντί να αθροίζονται οι φόροι που αναλογούν σε κάθε κλιμάκιο.

Πέραν τούτων πάντως, προβλέπονται ακόμη και περικοπές των φοροαπαλλαγών που γλίτωσαν από τα δύο προηγούμενα μνημόνια, ενώ οι ελεύθεροι επαγγελματίες και οι αγρότες θα συνεχίσουν να φορολογούνται πιθανότατα με διαφορετική κλίμακα. Επίσης, για τα εισοδήματα από ακίνητα, αν και το 3ο μνημόνιο προβλέπει την αύξηση των συντελεστών (από το 11% στο 15% για έως 12.000 ευρώ τον χρόνο και από το 33% στο 35% για το υπερβάλλον ποσό), εξετάζεται να φορολογηθούν με ενιαία κλίμακα.