Στη Γραμματεία Εσόδων η είσπραξη των ασφαλιστικών εισφορών

Της Μαίρης Λαμπαδίτη

Τέλος από το 2015 το Κέντρο Είσπραξης Ασφαλιστικών Οφειλών (ΚΕΑΟ), το οποίο έχει στελεχωθεί με 450 άτομα προσωπικό προκειμένου να εισπράξει με αναγκαστικά μέτρα ληξιπρόθεσμες εισφορές άνω των 5.000 ευρώ. Τη θέση του θα πάρει το Κεντρικό Μητρώο Πληρωμών / Εισφορών που θα στεγάσει τους ενοποιημένους εισπρακτικούς μηχανισμούς της φορολογικής διοίκησης και των ασφαλιστικών ταμείων, οι οποίοι θα τελούν πλέον υπό την εποπτεία της Γενικής Γραμματείας Δημοσίων Εσόδων. Παράλληλα θα δημιουργηθεί ένα ενιαίο μητρώο καταχώρησης υπόχρεων για την καταβολή εισφορών και φόρων, στο οποίο θα παραδοθούν, στις 30 Σεπτεμβρίου 2014, και τα παλαιά μεταβιβασθέντα χρέη στο ΚΕΑΟ. Αυτό το μητρώο θα αποτελέσει το θεμέλιο για τη μεταρρύθμιση που σχεδιάζεται στα υπουργεία Οικονομικών και Εργασίας. Το επιχειρησιακό σχέδιο του υπουργού Εργασίας κ. Γιάννη Βρούτση έχει στόχο να θεραπεύσει τις ανοιχτές πληγές χρόνων με την ελπίδα ότι θα ενισχυθούν τα έσοδα, τα οποία σε μόνιμη βάση είναι πολύ κάτω από τους στόχους. Παράλληλα, το νέο εισπρακτικό μοντέλο θα περικόψει διοικητικά κόστη για τα Ταμεία και θα περιορίσει τη γραφειοκρατία. Μέσα σε 24 ώρες το πολύ τα στελέχη των Ταμείων, της φορολογικής διοίκησης και των οργανισμών είσπραξης θα έχουν στο εξής την υποχρέωση να ανταλλάσσουν τις πληροφορίες και τα έγγραφα που τους έχουν ζητηθεί.

Ενθαρρύνουν την εισφοροδιαφυγή

Η αδυναμία των εισπρακτικών μηχανισμών των Ταμείων έχει συντελέσει στην κατάρρευση των εσόδων, χωρίς να μειώνουμε τη σημασία του παράγοντα ύφεση που ανάγκασε ακόμα και τους συνεπείς επιχειρηματίες να τα «φεσώσουν». Πρόκειται για μηχανισμούς ανεπαρκείς, διάτρητους και κατακερματισμένους που όχι μόνο δεν απειλούν τους κακοπληρωτές, αλλά τουναντίον ενθαρρύνουν την εισφοροδιαφυγή.  Στο τέλος του 2012 οι συσσωρευμένες οφειλές των επιχειρήσεων και μόνο για το ΙΚΑ-ΕΤΑΜ, τον ΟΑΕΕ και τον ΟΓΑ ανέρχονταν στα 10,6 δισ. ευρώ. Ενδεικτικά αναφέρουμε ότι μόνο το 2013 ο ειδικός έλεγχος του ΙΚΑ ανέδειξε μια τεράστια απόκλιση, που προσεγγίζει το 1 δισ. ευρώ, μεταξύ των δηλωθεισών εισφορών στις Αναλυτικές Περιοδικές Δηλώσεις των επιχειρήσεων και των πραγματικά καταβληθεισών μέσω των τραπεζών.  Στο φως της δημοσιότητας ήρθε πρόσφατα και το αλαλούμ που επικρατούσε στα επικουρικά ταμεία. Στο Ταμείο Εμποροϋπαλλήλων, που είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα, οι επικουρικές συντάξεις υπολογίζονταν χωρίς καταμέτρηση με βάση τις υπεύθυνες δηλώσεις των ασφαλισμένων. Η υλοποίηση του πρώτου σταδίου της μεταρρύθμισης σημείωσε καθυστερήσεις εξαιτίας της άρνησης των φορέων να συνεργαστούν αρμονικά παρά τα αυστηρά χρονοδιαγράμματα που είχε επιβάλει η τρόικα. Είναι γνωστό ότι οι «ΙΚΑτζήδες» τρέφουν αντιπάθεια για τους εφοριακούς και τούμπαλιν, με αποτέλεσμα να μποϊκοτάρουν την ενοποίηση. Δύο εκπρόσωποι του ΔΝΤ εποπτεύουν τη μεταρρύθμιση. Ο Βέλγος εμπειρογνώμονας Πατρίκ ντε Μετς, που είναι εγκατεστημένος εδώ και δύο χρόνια στο ΙΚΑ, και ο τεχνοκράτης του ΔΝΤ Πέτερ Ράτκλιφ της Task Force, ο οποίος «κατέλαβε» πρόσφατα ένα γραφείο στο ΙΚΑ προκειμένου να συντάξει έκθεση για τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας των εισπρακτικών μηχανισμών των Ταμείων όσον αφορά στις τρέχουσες εισφορές, καθώς και  την ενοποίηση με τον εισπρακτικό μηχανισμό των ΔΟΥ.

Δομική αλλαγή

Το δεύτερο και τελικό στάδιο της μεταρρύθμισης είναι η ενοποίηση της διαδικασίας είσπραξης ασφαλιστικών και φορολογικών οφειλών μέσω της φορολογικής διοίκησης (Γενική Γραμματεία Δημοσίων Εσόδων) έως τον Ιούλιο του 2017. Πρόκειται για μια δομική αλλαγή που έχει σκοπό όχι μόνο τη μέγιστη δυνατή αποτελεσματικότητα των εισπρακτικών λειτουργιών, αλλά και την αλλαγή νοοτροπίας των πολιτών, οι οποίοι μέχρι σήμερα αντιμετώπιζαν την υποχρέωση πληρωμής εισφορών με μια «κεκτημένη χαλαρότητα» σε σχέση με τις υποχρεώσεις πληρωμής φόρων. Παράλληλα, η ενοποίηση θα επιτρέψει στους υπαλλήλους των Ταμείων να επικεντρωθούν στη βασική τους εργασία, η οποία είναι να βγάζουν επιτέλους γρήγορα τις συντάξεις και όχι να εισπράττουν εισφορές.  Το χρονοδιάγραμμα και οι βασικοί πυλώνες του δεύτερου σταδίου της μεταρρύθμισης έχει ως εξής:

■ 30/9/2014: Εκθεση Επιχειρησιακής Σκοπιμότητας για την ολοκλήρωση της ενιαίας καταχώρησης, πληρωμής και είσπραξης των εισφορών κοινωνικής ασφάλισης και των φορολογικών εσόδων (ποσοτική και ποιοτική ανάλυση). Σ’ αυτή τη φάση θα σκιαγραφηθεί το προφίλ των οφειλετών, το ποσοστό συμμόρφωσης τους τελευταίους 27 μήνες, ενώ θα καταγραφούν και οι διαφορές μεταξύ πραγματικών εισφορών και πληρωμών.
■ 31/12/2015: Δημιουργία ενός Κεντρικού Μητρώου Υπόχρεων σε καταβολή εισφορών κοινωνικής ασφάλισης και φόρου εισοδήματος φυσικών/νομικών προσώπων.
■ 31/12/2016: Εναρμόνιση και πλήρης παραμετροποίηση της βάσης εισφορών μεταξύ των μεγάλων Ταμείων και των κλιμάκων φόρου εισοδήματος φυσικών προσώπων / ασφαλιστικών κατηγοριών. Δηλαδή θα οριστούν ενιαίοι κανονισμοί για τις ημερομηνίες ειδοποίησης, τον τρόπο πληρωμής, τις προσαυξήσεις και τις εκπτώσεις.
■ 01/07/2017: Πλήρης ενσωμάτωση της είσπραξης ασφαλιστικών εισφορών στη φορολογική διοίκηση και λειτουργία του νέου συστήματος.

Στην Κοινή Ομάδας Εργασίας που θα δημιουργηθεί θα συμμετέχουν εκπρόσωποι του υπουργείου Εργασίας, των ασφαλιστικών ταμείων, της φορολογικής διοίκησης, της Γενικής Γραμματείας Πληροφοριακών Συστημάτων και της ΗΔΙΚΑ Α.Ε. Στην αποτελεσματικότητα της νέας δομής θα συμβάλλουν και τα «εργαλεία» που θέσπισε ο υπουργός Εργασίας με στόχο τη θωράκιση του μηχανισμού συλλογής εισφορών από διαρροές και αστοχίες.  Συγκεκριμένα, μετρήσιμα αποτελέσματα έχει δείξει ήδη η διασταύρωση μεταξύ υποβληθεισών και πραγματικά καταβληθεισών εισφορών στην Αναλυτική Περιοδική Δήλωση, καθώς και η ηλεκτρονική υποβολή της ΑΠΔ, στην οποία συμπεριλαμβάνονται υποχρεωτικά οι εισφορές για κύρια και επικουρική σύνταξη, αλλά και για παροχές εφάπαξ. Επίσης τα Ταμεία έχουν λαμβάνειν από τον συμψηφισμό επιστροφών ΦΠΑ και φόρου εισοδήματος με οφειλές στους φορείς κοινωνικής ασφάλισης, ενώ η μηνιαία καταβολή των ασφαλιστικών εισφορών στον ΟΑΕΕ έδωσε μια ανάσα στο πολύπαθο Ταμείο.