Η νέα πρωτοβουλία της κυβέρνησης για την προστασία της πρώτης κατοικίας έρχεται να συμπληρώσει μια σειρά άλλων πρωτοβουλιών προς την ίδια κατεύθυνση, επιχειρώντας να βάλει τίτλους τέλους σε σοβαρά προβλήματα που επί σειρά ετών -από το 2010 και μετά- αποδόμησαν τον κοινωνικό ιστό.

Τα κόκκινα δάνεια που έφυγαν από τους ισολογισμούς των τραπεζών συνεχίζουν να αποτελούν βραχνά για χιλιάδες οικογένειες που βρέθηκαν εκτός κανονικότητας και βιώνουν μια σκληρή πραγματικότητα από το 2010 μέχρι σήμερα. Δύο γενιές -σε ορισμένες περιπτώσεις και τρεις- κλήθηκαν να αντιμετωπίσουν ένα δυσβάσταχτο χρέος με φοβερές κοινωνικές επιπτώσεις γι’ αυτές. Οι πρωτοβουλίες της κυβέρνησης προς αυτή την κατεύθυνση ήταν πολλές με στόχο να δοθούν δίκαιες λύσεις. Δηλαδή λύσεις που θα αντιμετώπιζαν με δικαιοσύνη τους έχοντες και θα βοηθούσαν τους μικρομεσαίους και τους ευάλωτους να κάνουν μια νέα αρχή.

Η διαγραφή οφειλών δεν αποτελεί πλέον ταμπού, αρκεί να καταστεί σαφές πως ο δανειολήπτης δεν μπορεί να καλύψει το χρέος του. Η ρύθμιση που επεξεργάζεται το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και αφορά την πρώτη κατοικία αποτελεί άλλη μια απόδειξη για το παραπάνω. Η ρύθμιση αυτή, που ανακοινώθηκε διά στόματος του υπουργού Κυριάκου Πιερρακάκη, επιτρέπει ο οφειλέτης να δηλώνει ότι θέλει να προστατεύσει αποκλειστικά την πρώτη κατοικία του ακόμη και αν επιλέξει να ρευστοποιήσει τα υπόλοιπα περιουσιακά του στοιχεία προκειμένου να ρυθμίσει τα χρέη του ταχύτερα και με πιο βιώσιμους όρους.

Ετσι, η δόση και το κούρεμα θα ανταποκρίνονται ουσιαστικά στην αξία του ακινήτου και στα εισοδήματα του οφειλέτη. Η κυβέρνηση, δε, έχει λάβει μια σειρά πρωτοβουλιών προς αυτή την κατεύθυνση, ενισχύοντας το Πτωχευτικό Δίκαιο και δίνοντας πολλαπλές ευκαιρίες στους οφειλέτες

1) Σε εξέλιξη βρίσκεται το πρόγραμμα μετατροπής των δανείων από ελβετικό φράγκο σε ευρώ με κούρεμα που προκύπτει από την επιδότηση ισοτιμίας

Το πρόγραμμα που θεσπίστηκε στο πλαίσιο του νέου νόμου 5264/2025 προβλέπει τη μετατροπή της οφειλής σε ευρώ με ευνοϊκό υπολογισμό της τρέχουσας ισοτιμίας (έως και 50% βελτιωμένη), ανάλογα με τα εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια. Προβλέπει ακόμη σταθερό επιτόκιο από 2,30% έως 2,90% για όλη την υπολειπόμενη διάρκεια του δανείου και παράταση της διάρκειάς του έως 5 έτη για περαιτέρω μείωση της δόσης (εφόσον ο χρόνος αποπληρωμής δεν υπερβαίνει το 80ό έτος της ηλικίας του δανειολήπτη). Και όλα αυτά, με κατάργηση των εκκρεμών δικαστικών διαδικασιών.

2) Ενδιάμεσο Πρόγραμμα Κρατικής Στήριξης

Το πρόγραμμα αυτό αποτελεί το βασικό εργαλείο προστασίας μέχρι την πλήρη λειτουργία του μόνιμου Φορέα Απόκτησης και Επαναμίσθωσης.

Μέσα από το πρόγραμμα αυτό προβλέπεται:

■ Κρατική Επιδότηση: Παρέχεται μηνιαία ενίσχυση από 70 έως 210 ευρώ στη δόση του στεγαστικού δανείου για διάστημα 15 μηνών.
■ Αναστολή Πλειστηριασμών: Για όσο διάστημα ο οφειλέτης είναι ενταγμένος στο πρόγραμμα αναστέλλονται τα μέτρα αναγκαστικής εκτέλεσης (κατασχέσεις, πλειστηριασμοί, εξώσεις) επί της κύριας κατοικίας. Προϋπόθεση: Απαιτείται η έκδοση Βεβαίωσης Ευάλωτου Οφειλέτη μέσω της πλατφόρμας gov.gr.

3) Φορέας Απόκτησης και Επαναμίσθωσης Ακινήτων

Πρόκειται για το μόνιμο σχήμα που στοχεύει στην αποτροπή εξώσεων για περίπου 20.000 ευάλωτα νοικοκυριά. H δεύτερη φάση του διαγωνισμού έχει ξεκινήσει και αναμένονται οι δεσμευτικές προσφορές μέχρι τις 2 Απριλίου.

4) Σημαντικές βελτιώσεις στον Εξωδικαστικό Μηχανισμό Ρύθμισης Οφειλών

Πρόσφατες νομοθετικές αλλαγές (Ν. 5193/2025) βελτίωσαν τους όρους για τους ευάλωτους:

■ Η πρόταση αναδιάρθρωσης που παράγει ο αλγόριθμος του μηχανισμού είναι πλέον υποχρεωτικά αποδεκτή από τους πιστωτές (τράπεζες και funds) για τους ευάλωτους οφειλέτες.
■ Τα όρια περιουσίας για την ένταξη στον υποχρεωτικό εξωδικαστικό μηχανισμό έχουν διπλασιαστεί (π.χ. από 120.000 σε 240.000 ευρώ για μονοπρόσωπο νοικοκυριό).
■ Η ρύθμιση μπορεί να περιλαμβάνει διαγραφή μέρους του χρέους ανάλογα με την οικονομική δυνατότητα του οφειλέτη.

5) Κώδικας Δεοντολογίας Τραπεζών και Εταιρειών Διαχείρισης Χρέους

Οι δανειολήπτες μπορούν να ζητήσουν διμερή ρύθμιση με τον χρηματοδοτικό τους φορέα μέσω της ηλεκτρονικής πλατφόρμας του Κώδικα Δεοντολογίας. Οι τράπεζες υποχρεούνται να προτείνουν λύσεις που λαμβάνουν υπόψη τις εύλογες δαπάνες διαβίωσης.

6) Ψηφιακή Ενημέρωση & Προστασία από Καταχρηστικές Πρακτικές

■ Οι servicers υποχρεούνται πλέον να διαθέτουν ψηφιακές πλατφόρμες για την άμεση και λεπτομερή ενημέρωση των δανειοληπτών σχετικά με τις οφειλές τους.
■ Επιβάλλονται αυστηροί κανόνες ώστε η επικοινωνία να μη συνιστά παρενόχληση ή αθέμιτη επιρροή.

+1 Νωρίτερα θεσπίστηκε ο θεσμός της Δεύτερης Ευκαιρίας με τον Νόμο 4738/2020, ο οποίος τέθηκε σε πλήρη ισχύ την 1η Ιανουαρίου 2021. Πρόκειται για μια ριζική μεταρρύθμιση του Πτωχευτικού Δικαίου που εισάγει για πρώτη φορά στην Ελλάδα την πλήρη απαλλαγή από τα χρέη για φυσικά και νομικά πρόσωπα. Η βασική φιλοσοφία του νόμου είναι η οριστική διαγραφή των οφειλών (προς τράπεζες, Δημόσιο, ασφαλιστικά ταμεία και ιδιώτες) ώστε ο οφειλέτης να μπορέσει να επανεκκινήσει την οικονομική του δραστηριότητα χωρίς το βάρος του παρελθόντος

Μετά την κήρυξη της πτώχευσης και τη ρευστοποίηση της περιουσίας, ο οφειλέτης απαλλάσσεται από το σύνολο των χρεών του και είναι έτοιμος για μια νέα αρχή. Εννοείται πως για τους ευάλωτους οφειλέτες προβλέπεται η δυνατότητα μεταβίβασης της κατοικίας στον Φορέα Απόκτησης και Επαναμίσθωσης ώστε να παραμείνουν στο σπίτι τους με μίσθωμα για 12 έτη και δικαίωμα επαναγοράς.

Η ολοκλήρωση της διαδικασίας οδηγεί συχνά και στην παύση ποινικών διώξεων που σχετίζονται με τις οφειλές (π.χ. χρέη προς το Δημόσιο) υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Η δεύτερη ευκαιρία αφορά φυσικά πρόσωπα, δηλαδή μισθωτούς, συνταξιούχους και ανέργους που βρίσκονται σε μόνιμη αδυναμία πληρωμών, αλλά και επιχειρήσεις, ελεύθερους επαγγελματίες και νομικά πρόσωπα.

Διαβάστε ακόμη

Γιώργος Μποροβάς: «Γιατί η πυρηνική ενέργεια είναι προς όφελος της Ελλάδας»

Ελβετικό φράγκο: Κοστίζει η καθυστέρηση ένταξης στη ρύθμιση

Πάσχα: 7 προορισμοί στην Ελλάδα για μια εμπειρία που μένει στη μνήμη

Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα