ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

Συμπληρωματικές οδηγίες σχετικά με τη χορήγηση του ΕΚΑΣ

Γενικό έγγραφο ΙΚΑ-ΕΤΑΜ: Σ48/68/15.9.2014

Σχετ.: α) Οι υπ’ αριθ. 38/2014 και 55/2002 εγκύκλιοι. β) Τα υπ’ αριθ. Σ48/39/7.7.2008 και Σ48/18/9.3.2009 γενικά έγγραφα.

Μετά τη υποβολή στην υπηρεσία μας ερωτημάτων σχετικά με τη χορήγηση του ΕΚΑΣ για το έτος 2014, σας παρέχουμε τις ακόλουθες οδηγίες:

Α. ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΕΚΑΣ ΣΕ ΔΙΚΑΙΟΔΟΧΑ ΜΕΛΗ ΘΑΝΟΝΤΟΣ
1. Έλεγχος εισοδήματος που προέρχεται από σύνταξη που καταβάλλεται σε δικαιοδόχα μέλη οικογένειας θανόντος
Όπως είναι γνωστό, η σύνταξη λόγω θανάτου ασφαλισμένου ή συνταξιούχου του ΙΚΑ-ΕΤΑΜ αποτελεί μία παροχή, ενιαία, ανεξάρτητα από τον αριθμό των δικαιοδόχων μελών (πολλαπλότητες).
Συγκεκριμένα, κατά τον έλεγχο της υπέρβασης του συνολικού ακαθάριστου ποσού κύριων και επικουρικών συντάξεων, το οποίο δεν πρέπει να υπερβαίνει τα 850,00 ευρώ τον κρίσιμο μήνα ελέγχου, θα πρέπει να εξετάζεται το συνολικό καταβαλλόμενο ποσό σύνταξης λόγω θανάτου και όχι το ποσό που τυχόν έχει επιμεριστεί σε δικαιοδόχα μέλη οικογένειας.
2. Ποσό ΕΚΑΣ που χορηγείται σε μέλη οικογένειας θανόντος
Στις περιπτώσεις που περισσότερα του ενός δικαιοδόχα μέλη λαμβάνουν σύνταξη λόγω θανάτου, αλλά δικαίωμα στην καταβολή του επιδόματος έχει μόνο το ένα μέλος, στο μέλος αυτό θα χορηγηθεί ολόκληρο το ποσό του ΕΚΑΣ (ανάλογα με την κλίμακα των εισοδημάτων του).
Αν υπάρχει δικαίωμα στο ΕΚΑΣ σε όλα τα δικαιοδόχα μέλη, τότε το ποσό του ΕΚΑΣ επιμερίζεται ανάλογα με το ποσοστό τους.

Παραδείγματα
α) Στην περίπτωση χήρας και ενός τέκνου, εάν τους καταβάλλονται οργανικά ποσά, το ποσό του επιδόματος θα επιμεριστεί κατά 70% στη χήρα και κατά 20% στο τέκνο, ενώ εάν λαμβάνουν κατώτατο όριο, θα λάβουν τα 7/9 αυτού η χήρα και τα 2/9 το τέκνο.
β) Στην περίπτωση δύο τέκνων, εάν τους καταβάλλονται οργανικά ποσά, το ποσό του ΕΚΑΣ θα επιμεριστεί ανάλογα με τα ποσοστά τους, ενώ εάν λαμβάνουν κατώτατο όριο θα μοιραστούν το ποσό του επιδόματος που δικαιούνται.

Β. ΚΑΤΑΒΟΛΗ ΣΥΝΤΑΞΗΣ ΣΕ ΔΙΚΑΙΟΥΧΟ ΚΑΙ ΕΞΩΙΔΡΥΜΑΤΙΚΟΥ ΕΠΙΔΟΜΑΤΟΣ ΣΕ ΜΕΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΤΟΥ
Κατά τον έλεγχο των εισοδηματικών κριτηρίων, το εξωιδρυματικό επίδομα που λαμβάνει συνταξιούχος για λογαριασμό έμμεσα ασφαλισμένου μέλους της οικογένειάς του δεν αθροίζεται με το ποσό της σύνταξης που καταβάλλεται στον συνταξιούχο, δεδομένου ότι πρόκειται για δύο ξεχωριστές παροχές που καταβάλλονται σε διαφορετικά πρόσωπα. Η μηχανογραφική διευθέτηση αυτών των περιπτώσεων θα πρέπει να γίνει με τις οδηγίες της Διεύθυνσης Εκμετάλλευσης.
Ομοίως δεν αθροίζονται τυχόν άλλα εισοδήματα που λαμβάνει ο επιζών σύζυγος με το εισόδημα των τέκνων όταν αυτά υποβάλλουν ξεχωριστή φορολογική δήλωση, προκειμένου να καθοριστεί η κλίμακα του χορηγούμενου ποσού ΕΚΑΣ.

Γ. ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΓΓΡΑΦΕΣ
α) Τόκοι καταθέσεων
Οι τόκοι καταθέσεων που απεικονίζονται στα αυτοτελώς φορολογούμενα ποσά του εκκαθαριστικού σημειώματος της εφορίας (νυν Πράξης Διοικητικού Προσδιορισμού φόρου), (ατομικό ή οικογενειακό), σύμφωνα με τις γενικές οδηγίες που ισχύουν για τα αυτοτελώς φορολογούμενα ποσά, συνυπολογίζονται στο φορολογητέο εισόδημα.
β) Προνοιακά βοηθήματα
Κατά τον έλεγχο των εισοδηματικών κριτηρίων, προϋπόθεση για τον συνυπολογισμό των επιδομάτων – βοηθημάτων που χορηγούνται σε συνταξιούχο είναι αυτά να φέρουν τα απαραίτητα γενικά εννοιολογικά χαρακτηριστικά του εισοδήματος, δηλαδή να δίδονται ως αντάλλαγμα παροχής εργασίας (π.χ. παραπληγικό επίδομα, επίδομα ανεργίας, τα οποία προστίθενται στις μισθωτές υπηρεσίες) ή να αποτελούν καρπό περιουσιακών στοιχείων (π.χ. εισόδημα από ακίνητα, το οποίο συμπεριλαμβάνεται στο φορολογητέο εισόδημα από την εφορία).
Αντίθετα, όσα επιδόματα αποτελούν κοινωνική παροχή και χορηγούνται από τις κατά τόπο υπηρεσίες Κοινωνικής Μέριμνας ή τους ασφαλιστικούς φορείς, για την αντιμετώπιση και κάλυψη συγκεκριμένων ειδικών δαπανών, στις οποίες υποβάλλονται ευπαθείς ομάδες πληθυσμού, δίδονται χωρίς αντάλλαγμα παροχής εργασίας και δεν αποτελούν καρπό περιουσιακών στοιχείων (π.χ. διατροφικό επίδομα, επίδομα λουτροθεραπείας, αεροθεραπείας, έξοδα κίνησης νεφροπαθών κ.ά.) εφόσον δεν αποτελούν «εισόδημα», κατά την παραπάνω έννοια, δεν θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη κατά τον έλεγχο των εισοδηματικών κριτηρίων.

Δ. ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΑ ΠΟΥ ΕΛΕΓΧΟΝΤΑΙ ΓΙΑ ΤΗ ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΑΣ ΤΟ ΕΤΟΣ 2014
Σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 34 παρ. 1δ’ εδάφιο β’ του Ν.3996/2011, κατά τον έλεγχο των εισοδηματικών κριτηρίων προκειμένου να διαπιστωθεί το δικαίωμα στη χορήγηση του ΕΚΑΣ, λαμβάνονται υπόψη τα εισοδήματα που δηλώθηκαν με τη δήλωση φορολογίας εισοδήματος του προηγούμενου οικονομικού έτους.
Επομένως, για τη χορήγηση του ΕΚΑΣ το έτος 2014 λαμβάνεται υπόψη το εκκαθαριστικό σημείωμα της εφορίας οικονομικού έτους 2013, στο οποίο συμπεριλαμβάνονται τα εισοδήματα που αποκτήθηκαν από 1.1.2012 μέχρι 31.12.2012.

Ε. ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΑΣ ΣΕ ΚΛΗΡΟΝΟΜΟΥΣ ΘΑΝΟΝΤΟΣ ΣΥΝΤΑΞΙΟΥΧΟΥ
Σύμφωνα με οδηγίες της Γενικής Γραμματείας Κοινωνικών Ασφαλίσεων, στις περιπτώσεις συνταξιούχων οι οποίοι είτε είχαν υποβάλει αίτηση για να λάβουν το επίδομα είτε όχι και απεβίωσαν χωρίς να εισπράξουν κανένα ποσό ΕΚΑΣ που δικαιούντο, οι νόμιμοι κληρονόμοι τους δικαιούνται κατά το κληρονομικό δικαίωμα ενός εκάστου, σύμφωνα με τον Αστικό Κώδικα, να εισπράξουν τα οφειλόμενα στο θανόντα ποσά του επιδόματος.
Εξάλλου, όπως έχει διευκρινιστεί στην υπ’ αριθ. 55/2002 εγκύκλιο, η αξίωση για τη χορήγηση του ΕΚΑΣ, που αφορά επίδομα το οποίο προσαυξάνει υπό προϋποθέσεις το ποσό μιας σύνταξης, διαφέρει από την αξίωση για τη χορήγηση της ίδιας της σύνταξης, η οποία είναι μια συνεχιζόμενη περιοδική παροχή. Για τον λόγο αυτό, έγινε δεκτό ότι κάθε απαίτηση κατά του ΙΚΑ-ΕΤΑΜ για τη χορήγηση του ΕΚΑΣ παραγράφεται μετά την παρέλευση πενταετίας από τότε που κατέστη απαιτητή, δεδομένου ότι σύμφωνα με το άρθρο 40 παρ. 6 του Α.Ν.1846/1951, όπως αντικαταστάθηκε με το άρθρο 7 παρ. 1 του Ν.825/1978, η ετήσια παραγραφή καταλαμβάνει την αξίωση για τη χορήγηση απαιτητών δόσεων συντάξεων, ενώ κάθε άλλη απαίτηση υπόκειται σε πενταετή παραγραφή.
Εξάλλου, τα ανωτέρω ισχύουν σύμφωνα και με τη διάταξη της παρ. 4 του άρθρου 34 του Ν.3996/2011, που εφαρμόζεται στο ΙΚΑ-ΕΤΑΜ, ειδικά, με βάση την παρ. 6 του άρθρου 40 του Α.Ν.1846/1951, δεδομένου ότι σύμφωνα με το τελευταίο εδάφιο του άρθρου 137 του Ν.3655/2008 από τις διατάξεις του άρθρου αυτού εξαιρούνται το ΙΚΑ-ΕΤΑΜ και το ΕΤΕΑΜ, για τα οποία, όσον αφορά τις παραγραφές, ισχύει η νομοθεσία τους.
Υπενθυμίζεται ότι, σύμφωνα με το άρθρο 1710 (κληρονομική διαδοχή) του Α.Κ., χρόνος της επαγωγής είναι ο χρόνος του θανάτου του κληρονομούμενου, ενώ σύμφωνα με το άρθρο 1847 (αποποίηση κληρονομιάς), στην επαγωγή από διαθήκη, η προθεσμία για αποποίηση δεν αρχίζει πριν από τη δημοσίευση της διαθήκης. Ως εκ τούτου στην περίπτωση κληρονόμου εκ διαθήκης θεωρείται ότι αυτός δεν θα μπορούσε να αξιώσει τη χορήγηση του ΕΚΑΣ που οφείλετο σε θανόντα συνταξιούχο πριν από τη δημοσίευση της διαθήκης του, με την οποία επάγεται σε αυτόν η κληρονομία του. Για τον λόγο αυτό θα πρέπει να γίνει δεκτό ότι οι κληρονόμοι εκ διαθήκης θα πρέπει να υποβάλλουν τη σχετική αίτηση για την καταβολή του ΕΚΑΣ μέσα σε ένα (1) έτος από τη δημοσίευση της διαθήκης και όχι από την ημερομηνία θανάτου.
Η περίπτωση του ΕΚΑΣ δεν θα πρέπει να συγχέεται με τις αξιώσεις κληρονόμων θανόντος συνταξιούχου για ποσά συντάξεων που δεν εισπράχθηκαν από τον δικαιούχο μέχρι την ημερομηνία θανάτου του και οι οποίες παραγράφονται μετά την παρέλευση έτους από τον θάνατο (Κωδ. συντ. 6642), σύμφωνα με τις διατάξεις της παρ. 6 του άρθρου 40 του Α.Ν.1846/19*51, όπως ισχύουν και ορίζουν ότι οι συντάξεις που δεν εισπράχθηκαν για οποιονδήποτε λόγο μέσα σε ένα (1) έτος από την ημέρα που κατέστησαν απαιτητές παραγράφονται. Η ετήσια παραγραφή προϋποθέτει ότι τα αντίστοιχα ποσά έχουν τεθεί στη διάθεση του δικαιούχου, διαφορετικά η παραγραφή είναι πενταετής. Σε περίπτωση αμφισβήτησης το βάρος της απόδειξης φέρει το ΙΚΑ-ΕΤΑΜ.(Νομ. Δ/νση, Α.Π.: 10049/23.1.1995), ενώ υπενθυμίζουμε και τις σχετικές οδηγίες του υπ’ αριθ. Σ84/6/3.4.2008 γενικού εγγράφου.

ΣΤ. ΜΕΙΩΣΗ ΠΟΣΟΥ ΕΚΑΣ
Διευκρινίζεται ότι όσον αφορά το ποσό ΕΚΑΣ που χορηγείται σε συντάξεις σύμφωνα με τις διατάξεις που ισχύουν για τις νέες ασφαλιστικές περιοχές και επαγγελματικές κατηγορίες καθώς και για το κατ’ οίκον απασχολούμενο προσωπικό, δεν καταβάλλεται μειωμένο, όπως επισημαίνεται στο υπ’ αριθ. Σ48/119/20.11.2013 γενικό έγγραφο και επομένως δεν ισχύει η αντίθετη οδηγία που είχε δοθεί με το υπ’ αριθ. Σ48/57/21.5.2012 γενικό έγγραφο.

Ζ. ΕΛΕΓΧΟΣ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΩΝ ΠΟΥ ΚΑΤΑΒΛΗΘΗΚΑΝ ΣΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ
Υπενθυμίζουμε την υποχρέωσή σας να ζητήσετε από τους συνταξιούχους που λαμβάνουν σύνταξη από το εξωτερικό βεβαίωση του ξένου φορέα σχετικά με τα ποσά συντάξεων που τους έχουν καταβληθεί το εκάστοτε κρίσιμο οικονομικό έτος ή βεβαίωση σχετικά με τα ποσά αυτά από την τράπεζα όπου κατατίθεται η σύνταξη του εξωτερικού, καθώς και βεβαίωση της αντίστοιχης με την αρμόδια υπηρεσία του Υπουργείου Οικονομικών της Ελλάδας δημόσιας αρχής του ξένου κράτους σχετικά με τα εισοδήματα που αποκτήθηκαν στην αλλοδαπή κατά το ίδιο έτος (Γενικά έγγραφα Σ48/39/7.7.2008 και Σ48/18/9.3.2009).

Η. ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΤΟΥ ΕΠΙΔΟΜΑΤΟΣ ΣΕ ΣΥΝΤΑΞΙΟΥΧΟΥΣ ΠΟΥ ΕΧΟΥΝ ΠΟΣΟΣΤΟ ΑΝΑΠΗΡΙΑΣ ΤΟΥΛΑΧΙΣΤΟΝ 80%
Όπως είναι γνωστό, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 8 παρ. 1 του Ν.4237/2014, από 1.1.2014 το ΕΚΑΣ καταβάλλεται υπό την προϋπόθεση της συμπλήρωσης του 65ου έτους της ηλικίας των συνταξιούχων που πληρούν τα εισοδηματικά κριτήρια χορήγησής του, καθώς και ανεξαρτήτως ορίου ηλικίας σε τέκνα που λαμβάνουν σύνταξη λόγω θανάτου του ασφαλισμένου ή συνταξιούχου γονέα τους και σε συνταξιούχους ανεξαρτήτως αιτίας συνταξιοδότησης οι οποίοι φέρουν ποσοστό αναπηρίας 80% και άνω (εγκύκλιος 38/14.5.2014), εφόσον, βεβαίως, πληρούν τα εισοδηματικά κριτήρια.
Προκειμένου, λοιπόν, να ενημερώνεται σωστά το μηχανογραφικό σύστημα για το ποσοστό αναπηρίας των συνταξιούχων μας και να χορηγείται ορθά το ΕΚΑΣ, θα πρέπει να συμπληρώνετε στα μηχανογραφικά δελτία το ακριβές ποσοστό αναπηρίας που φέρουν οι συνταξιούχοι μας, ανεξαρτήτως αιτίας συνταξιοδότησης, ώστε να αποφευχθεί το ενδεχόμενο να χορηγηθεί αχρεωστήτως το επίδομα σε συνταξιούχο που δεν έχει συμπληρώσει το 65ο έτος της ηλικίας του, δεν φέρει ποσοστό αναπηρίας 80% και άνω, αλλά του χορηγείται πλήρες ποσό σύνταξης, σύμφωνα με ειδικές διατάξεις που ισχύουν.
Με το παρόν απαντώνται τα υπ’ αριθ. 1271/11.3.2014, 4512/13.5.2014, 7248/2.7.2014, 7165/1.8.2014 και 10220/6.8.2014 έγγραφα των Τοπικών Υποκαταστημάτων Ζακύνθου, Ερμούπολης, Γιαννιτσών, Έδεσσας και Νίκαιας αντίστοιχα.

Πηγή: Publica