Η ώρα της αλήθειας για το bank run

Είναι πάρα πολλοί αυτοί που γνωρίζουν την ιστορία με τον δικηγόρο στην Κύπρο που είναι και ο διαχειριστής της εταιρείας που εκπροσωπεί τα συμφέροντα του εν Ελλάδι μετόχου, ο οποίος θέλει να αποφύγει τη φορολογία. Ποιος λοιπόν θα φανταζόταν ακόμα και λίγους μήνες πριν ότι όλα αυτά τα κεφάλαια θα βρίσκονταν στο έλεος του haircut των Γερμανών.

Οι τελευταίοι αιφνιδίασαν για ακόμα μία φορά και έχουν δυσαρεστήσει ακόμα και τους τραπεζίτες τους. Και προκύπτει βέβαια το πολύ μεγάλο ερώτημα πώς κατόρθωσαν να τα τινάξουν όλα στον αέρα την ώρα που οι αγορές ομολόγων σε όλη την Ευρώπη παρουσίαζαν την καλύτερη εικόνα της τελευταίας τριετίας και ετοιμαζόταν επιμήκυνση της αναβαλλόμενης φορολογίας για τις ευρωπαϊκές τράπεζες.

Από την άλλη, παρά την κρίση, χρηματιστήρια και ευρώ δεν δέχθηκαν -τουλάχιστον ακόμα- τα πλήγματα που αναμένονταν από τη στιγμή που μια χώρα-μέλος της ευρωζώνης σπεκουλάρει την έξοδό της από το κοινό νόμισμα. Το μάθημα, όμως, που παίρνουν είναι η ώρα της αλήθειας γι’ αυτό που λέμε bank run. Ο,τι και να γίνει, η Κύπρος και οι τράπεζές της είναι αντιμέτωπες με φυγή κεφαλαίων και για τον λόγο αυτό είτε δεν ανοίγουν είτε ετοιμάζονται να παγώσουν τους λογαριασμούς. Αυτό είναι το πρώτο πέναλτι της αναξιοπιστίας που θεσμοθετείται σε επίπεδο πολιτικών ηγεσιών και αργά ή γρήγορα η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα θα κληθεί να το διορθώσει, όπως έκανε και με το πρόγραμμα απεριόριστης αγοράς ομολόγων.

Είναι προφανές ότι η ΕΚΤ θα πρέπει να μπει στη λογική της εγγύησης των καταθέσεων, κίνηση που θα επαναφέρει την ηρεμία και θα προλάβει άλλες αντιδράσεις, καθώς κανείς δεν μπορεί να αποκλείσει αντίστοιχους αιφνιδιασμούς. Ωστόσο, σε αυτή την κατεύθυνση θα πρέπει οι Κύπριοι να επανακάμψουν στο πλαίσιο που τους ζητά η τρόικα.

Επί της ουσίας αυτή η διεργασία είναι και η δύσκολη πλευρά. Η Κύπρος φαίνεται ότι καταδικάζεται στο να χάσει τα πλεονεκτήματα που είχε μέχρι τώρα με τον έναν ή τον άλλον τρόπο. Παράλληλα είναι βέβαιο ότι θα εισπράξει τη γερμανική εκδικητικότητα αργά ή γρήγορα. Αποτέλεσμα θα είναι να αποϊσχυροποιηθεί η θέση της συνολικά και σε σχέση με τον ορυκτό της πλούτο. Αυτά είναι οι πρώτες παράμετροι που διαγράφονται ζοφερές για μια υπερχρεωμένη οικονομία που δεν θα μπορέσει σε καμία περίπτωση να ανακάμψει εύκολα.

Το πάγωμα των καταθέσεων για μια χώρα της ευρωζώνης δεν είναι λύση ούτε διατηρήσιμη ούτε φίλια προς την αγορά. Είναι αποκύημα ενός ατελούς συστήματος που αιφνιδιάζει τους ορθολογικά σκεπτόμενους πολίτες και προκαλεί αβεβαιότητα. Ο μόνος τρόπος λύσης είναι η εγγύηση με την παρουσία της Κεντρικής Τράπεζας στις εστίες μόλυνσης, όπως έκανε και η ΕΚΤ στο ζήτημα της απεριόριστης αγοράς ομολόγων.

Από την άλλη πλευρά, μια και οι Κύπριοι το πήγαν τόσο μακριά με τη μία, δεν θα ήταν άσχημη ιδέα να βρουν χρόνο ώστε να εξετάσουν και να προγραμματίσουν σοβαρά την ιδέα εξόδου από το ευρώ. Το ευρώ μπορεί να είναι ασφαλές, όμως μακροχρόνια μπορεί να αποδειχθεί μη διατηρήσιμο για οικονομίες αδύναμες και απροσάρμοστες. Η έξοδος, όμως, ή οι έξοδοι θα πρέπει να είναι συντεταγμένες και όχι άτακτες.

Ο κίνδυνος του bank run στην Ευρώπη δεν έχει εκλείψει και οι λύσεις θα πρέπει να δοθούν έγκαιρα.