Το σχέδιο της Γερμανίας για “στύψιμο” της περιφέρειας και το plan B για ευρώ του Βορρά

του Γιώργου Χ. Παπαγεωργίου

Τον ασκό του Αιόλου σχετικά με το μέλλον του ευρώ άνοιξε η βάναυση μεταχείριση που επιφυλάχθηκε στην Κύπρο από τους Γερμανούς. Το ζήτημα που πλέον συζητείται στο ευρωπαϊκό παρασκήνιο είναι «πού το πάει η Γερμανία», καθώς φουντώνουν οι υποψίες ότι η ισχυρότερη οικονομία της Ευρώπης έχει πάντα στο πίσω μέρος του μυαλού της το ενδεχόμενο να τραβήξει τον δικό της δρόμο, με ένα ευρώ που δεν θα έχει πλέον τα 17 σημερινά μέλη.

Όπως φαίνεται από τις τελευταίες εξελίξεις, η Γερμανία κρατά ανοιχτά και τα δύο σενάρια:

■  Στο πρώτο σενάριο θα «στύψει» πρώτα τις περιφερειακές οικονομίες, έως ότου ολοκληρωθεί η τραπεζική ένωση στα μέσα του 2014, για να δεχτεί στη συνέχεια το ευρωομόλογο (κοινή εγγύηση των χρεών) και να προχωρήσει με δικούς της όρους στην περαιτέρω ενοποίηση.

■  Στο δεύτερο σενάριο -αν αποτύχει το πρώτο- θα προχωρήσει σε κάποιου είδους διάσπαση του ευρώ, με τις ισχυρές οικονομίες να συσπειρώνονται γύρω από τη Γερμανία σε μια πιο σφιχτή και ομοιογενή νομισματική ένωση και τις χώρες του Νότου να τραβούν τον δικό τους δρόμο.

Το πρώτο σχέδιο βασίζεται στη συμπίεση των περιφερειακών οικονομιών μέσα από την εκκαθάριση των τραπεζών (πλειστηριασμοί, πτωχεύσεις). Ετσι, οι ισχυρές χώρες -και κατά βάση η Γερμανία- θα αποκτήσουν σε χαμηλές τιμές τον πλούτο των περιφερειακών κρατών και θα τα έχουν θέσει υπό οικονομικό έλεγχο με τη βαθύτερη οικονομική ενοποίηση (οι Προϋπολογισμοί θα ελέγχονται από τις Βρυξέλλες).

Αν το πρώτο σχέδιο δεν επιτύχει, η Γερμανία και οι άλλες πλεονασματικές χώρες θα έχουν αποφύγει να εγγυηθούν τα χρέη (κρατικά και τραπεζικά) των υπολοίπων και θα μπορούν να αποχωρήσουν από το ευρώ.

Στο μεσοδιάστημα, με δεδομένο ότι το «κούρεμα» των καταθέσεων έσπειρε την αμφιβολία για τα τραπεζικά συστήματα και των άλλων χωρών, η Γερμανία θα διατηρήσει το φτηνό κόστος χρηματοδότησης της οικονομίας της (χαμηλά επιτόκια), ενώ εξυπηρετείται και το σχέδιό της να καταστήσει τη Φρανκφούρτη διεθνές χρηματοοικονομικό κέντρο και να ξεπεράσει έτσι την παραδοσιακή υστέρησή της έναντι των ΗΠΑ και της Βρετανίας στον τομέα αυτό.
 
Παραδειγματική τιμωρία

Η Γερμανία επιμένει στη χρήση των καταθέσεων για να αποκλείσει τον λεγόμενο «ηθικό κίνδυνο», δηλαδή την πιθανότητα όλοι να αυξάνουν τα χρέη τους και να ανοίγουν μαύρες τρύπες, επαναπαυόμενοι ότι αυτά θα καλυφθούν με χρήματα των φορολογουμένων, και συγκεκριμένα των Γερμανών. Στην ουσία, η ισχυρότερη οικονομία της ευρωζώνης επέμεινε στην παραδειγματική τιμωρία της Κύπρου ώστε να καταστεί σαφές σε όλους ότι δεν πρόκειται να υπάρξει καμία παρέκκλιση από τη γραμμή που χαράσσει ο «πυρήνας» για την ευρωζώνη.

Κάποιοι χαρακτήρισαν την Κύπρο «Δίστομο του οικονομικού πολέμου που διεξάγεται στην ευρωζώνη».

Ωστόσο, η αυστηρότητα απέναντι στην Κύπρο προκάλεσε την κριτική ακόμα και παραδοσιακών θεσμών που δεν χαρακτηρίζονται από αντιγερμανικά αισθήματα, όπως το Κέντρο Ευρωπαϊκών Μελετών Bruegel. Σε ανάλυση που δημοσίευσε το αξιοσέβαστο think tank στις Βρυξέλλες, υπογραμμίζεται ότι η αντιμετώπιση της Κύπρου ήταν υπερβολικά αυστηρή, αλλά και ότι η χρήση των καταθέσεων για την κάλυψη των ανοιγμάτων μπορεί να έχει καταστροφικές συνέπειες για την οικονομία της ευρωζώνης.

Ολες οι αναλύσεις προβλέπουν στροφή της ροής του χρήματος προς το κέντρο της Ευρώπης, αλλά και φυγή καταθέσεων σε τρίτες χώρες εκτός ευρωζώνης.

Το «στύψιμο» της περιφέρειας

Με το «κούρεμα» των κυπριακών καταθέσεων κατέστη πλέον βέβαιο στην ευρωζώνη ότι τα χρήματα που θα χρειαστούν στο μέλλον για την εξυγίανση των τραπεζών σε κάποια χώρα της (για να κλείσουν ανοίγματα και να καλυφθούν επισφαλή δάνεια) θα προέλθουν από «κούρεμα» των τραπεζικών ομολόγων και των ανασφάλιστων (άνω των 100.000 ευρώ) καταθέσεων που κατέχουν οι πελάτες τους και όχι από κρατικές ενισχύσεις που βαρύνουν τους φορολογουμένους όπως έγινε στην Ελλάδα. Η μέθοδος αυτή λέγεται «απομόχλευση» και σημαίνει στην ουσία το ξεκαθάρισμα όλων των ανοιγμάτων και των μη βιώσιμων δανείων και άλλων πιστώσεων.

Με τον τρόπο αυτό, στις χώρες με προβληματικά τραπεζικά συστήματα θα υποχωρήσουν δραστικά οι αξίες των ακινήτων, των επιχειρήσεων, αλλά και οι αμοιβές της εργασίας, καθώς γίνεται εκκαθάριση (πλειστηριασμοί, πτωχεύσεις κ.λπ.) των περιουσιακών στοιχείων των τραπεζών. Ετσι, οι ισχυρές οικονομίες θα μπορούν να αποκτήσουν σε χαμηλή τιμή τα αντίστοιχα περιουσιακά στοιχεία (ακίνητα, γη, επιχειρήσεις).

Ολοι αυτοί οι σχεδιασμοί, βέβαια, έχουν ένα βασικό ελάττωμα: Μπορεί να γυρίσουν μπούμερανγκ και για την ίδια τη Γερμανία.

ΤΟ ΣΕΝΑΡΙΟ ΤΗΣ ΔΙΑΣΠΑΣΗΣ

Ο «πειρασμός» της Ιταλίας

Μετά το κυπριακό «κούρεμα» οι αμφιβολίες για τη διατήρηση του ευρώ όπως είναι σήμερα πολλαπλασιάστηκαν. Πολλοί αναλυτές επισήμαναν ότι το κλείσιμο των τραπεζών και οι περιορισμοί στην κίνηση κεφαλαίων αποτελούν de facto ένα πρώτο βήμα στη διάσπαση της ευρωζώνης. Μια κατάθεση στην Κύπρο, για παράδειγμα, δεν έχει την ίδια αξία με μια ισόποση σε άλλη χώρα, καθώς ο κάτοχος της πρώτης δεν μπορεί να κάνει αναλήψεις ελεύθερα. Τα σενάρια διάσπασης είναι πολλά. Ο «πειρασμός» για την Ιταλία, προκειμένου να αποχωρήσει από το ευρώ, να υποτιμήσει το νόμισμά της και να τονώσει έτσι τη βιομηχανία της είναι μεγάλος. Ιδιαίτερα καθώς το πολιτικό σκηνικό στη Ρώμη είναι ρευστό και το αντιευρωπαϊκό αίσθημα διαρκώς αυξάνεται.Στα παρασκήνια των ευρωπαϊκών πρωτευουσών, πάντως, τα σχέδια επί χάρτου οργιάζουν, είτε πρόκειται για ένα νέο χαλαρό και υποτιμημένο ευρώ του Νότου, είτε για αποχώρηση των Βορείων.

*Αναδημοσίευση από το “Πρώτο Θέμα της Κυριακής”