Βαθαίνει το χάσμα εργολάβων – κυβέρνησης για τα σκουπίδια

Της Μαριάννας Τζάννε

Έτοιμη να «βουλιάξει» τις ΣΔΙΤ απορριμμάτων εμφανίζεται η κυβέρνηση, αλλάζοντας ριζικά το μοντέλο διαχείρισης των σκουπιδιών που στο εξής από τις περιφέρειες περνάει στους δήμους, με έμφαση στην πρόληψη, την ανακύκλωση και την ανάκτηση των υλικών.

Σήμερα, το υπουργείο Παραγωγικής Ανασυγκρότησης, Ενέργειας και Περιβάλλοντος προγραμματίζει να δώσει σε δημόσια διαβούλευση το εθνικό σχέδιο διαχείρισης, που θα αποτελέσει τον οδικό χάρτη της χώρας για την αντιμετώπιση των σκουπιδιών, την ίδια μέρα που συμπτωματικά η Ελλάδα καλείται να καταβάλλει την πρώτη δόση της καταδικαστικής απόφασης που της επιβλήθηκε πέρσι για την λειτουργία των παράνομων χωματερών. Οι περισσότερες εξ αυτών είναι στην περιοχή της Πελοποννήσου!

Το εθνικό σχέδιο, το οποίο αποτελεί αιρεσιμότητα για να εκταμιευτούν πόροι από την επόμενη προγραμματική περίοδο για τα απορρίμματα θα δοθεί σε δημόσια διαβούλευση για δέκα μέρες, αφού ο χρόνος είναι πολύ περιορισμένος. Στην συνέχεια θα ακολουθήσει διαβούλευση με όλες τις περιφέρειες της χώρας προκειμένου να έχουν προσαρμοστεί στο εθνικό σχεδιασμό όλα τα περιφερειακά σχέδια μέχρι τα τέλη Σεπτεμβρίου, στόχος που χαρακτηρίζεται εξαιρετικά φιλόδοξος.

Η επεισοδιακή επίσκεψη στην Πελοπόννησο του αναπληρωτή υπουργού Περιβάλλοντος κ. Γιάννη Τσιρώνη την περασμένη εβδομάδα και ο δημόσιος καυγάς που ακολούθησε με τον Περιεφεριειάρχη κ. Πέτρο Τατούλη για την ΣΔΙΤ της Πελοποννήσου, που έχει αναλάβει η Τέρνα Ενεργειακή, αποδεικνύουν την αλλαγή γραμμής και κουλτούρας που θα ακολουθήσει η κυβέρνηση στο θέμα των απορριμμάτων. Θέτει όμως συγχρόνως σε σοβαρή αμφισβήτηση τα σχεδιαζόμενα έργα της προηγούμενης διακυβέρνησης, σε μια περίοδο που οι μονάδες απορριμμάτων βρίσκονται προ των τελικών υπογραφών με τους αναδόχους και ενώ οι ιδιώτες έχουν δαπανήσει εκατομμύρια ευρώ σε συμβούλους και μελέτες. «Στην Περιφέρεια Αττικής η Περιφερειάρχης ενταφίασε από την αρχή τις ΣΔΙΤ. Στα υπόλοιπα έργα η υπόθεση σέρνεται με τους αναδόχους να καταβάλλουν εξωφρενικά ποσά σε αμοιβές», υποστηρίζουν οι εργολάβοι που εμπλέκονται με τις συμπράξεις στα σκουπίδια.

Γιατί αντιδρά ο Τσιρώνης

Ο κ. Τσιρώνης επανέλαβε τις προηγούμενες μέρες την αντίθεσή του ως προς το θέμα της εγγυημένης ποσότητας για τα απορρίμματα της Πελοποννήσου, επισημαίνοντας ότι οι 150.000 τόνοι είναι ένα υπερβολικό νούμερο, για το οποίο η κυβέρνηση δεν πρέπει να δεσμεύσει τους δημότες για τα επόμενα 25 χρόνια που είναι η διάρκεια της σύμβασης. Τη χαριστική βολή έδωσε όμως ο υπουργός Εσωτερικών κ. Νίκος Βούτσης ο οποίος δήλωσε ότι ο διαγωνισμός θα ακυρωθεί. Στη θέση αυτή εναντιώνεται σφόδρα η περιφέρεια, η οποία δια στόματος Τατούλη στυλώνει τα πόδια, εκτιμώντας ότι η κυβέρνηση πρέπει να σεβαστεί το σχεδιασμό και τη μελέτη που έχει γίνει. «Εμείς προβλέπουμε 70% ανακύκλωση κι εσείς μιλάτε θεωρητικά!» κατηγόρησε τον κ. Τσιρώνη ο Περιφερειάρχης, στην πρόσφατη δημόσια αλλά οξύτατη αντιπαράθεση προσθέτοντας: «Μη λέτε πράγματα που δεν μπορείτε να κάνετε. Μην λέτε πολιτικολογίες. Σε αυτά είμαστε απέναντι. Θα υπάρξουν τεράστια πολιτικά ζητήματα αν γίνει προσπάθεια να σταματήσει το έργο μας». Ο αναπληρωτής υπουργός έχει υποστηρίξει ότι τα σκουπίδια έχουν μειωθεί λόγω κρίσης και ότι με την ανακύκλωση θα μειωθούν περεταίρω. Επομένως, ισχυρίζεται ότι το μοντέλο της εγγυημένης ποσότητας υπονομεύει τον στόχο αυτό (σ.σ της μείωσης των απορριμμάτων) που είναι ο πρωταρχικός του νέου σχεδιασμού και θα είναι σε βάρος των δήμων και των δημοτών που θα τα πληρώνουν.

Δυστυχώς αποτύχαμε

Η ιστορία πάντως που εκτυλίσσεται με τα σκουπίδια αναδεικνύει κάτι που μέχρι σήμερα ουδείς τολμούσε να ομολογήσει. Αυτό που λένε όσοι εμπλέκονται με την διαχείριση των στερεών αποβλήτων είναι ότι οι ΣΔΙΤ στην Ελλάδα απέτυχαν και ο λόγος είναι οι τεράστιες αδυναμίες λόγω κρίσης του τραπεζικού συστήματος αλλά και το μέγεθος των έργων.
Για παράδειγμα, μόνο στην Ηλεία για τις εγκαταστάσεις αστικών αποβλήτων που έχουν κοστολογηθεί σε 29 εκ. ευρώ οι τράπεζες για ένα δάνειο 10 εκ. ευρώ ζητούν επιτόκιο 8,5% και εγγυήσεις 22 εκ. ευρώ! Την ίδια ώρα η πρόσληψη στρατιάς συμβούλων (μόνο στην Ηλεία είναι εννέα) που απαιτούνται για τα έργα αλλά και άλλα πρόσθετα χρηματοοικονομικά βάρη εκτινάσσουν το κόστος της σύμβασης επιπλέον στα 5 εκ. ευρώ. Ο κυριότερος λόγος που ιδιώτες θεωρούν ότι οι ΣΔΙΤ δεν μπορούν να περπατήσουν είναι ότι η χώρα μας προσπάθησε να αντιγράψει το βρετανικό μοντέλο των συμπράξεων που βασίστηκε όμως σε μεγάλα έργα. «Στην Ελλάδα τα έργα των ΣΔΙΤ ήταν πολύ μικρά και η κρίση που μεσολάβησε γονάτισε τόσο πολύ το χρηματοπιστωτικό σύστημα, με αποτέλεσμα να γίνει δυσεύρετο και ακριβό το κόστος χρήματος, μετακυλύοντας τα κόστη στους δημότες» σημειώνουν.

Σε ό,τι αφορά την εγγυημένη ποσότητα τονίζουν ότι είναι αδύνατο να γίνουν αλλαγές γιατί αυτομάτως αυτό θα σήμαινε αλλαγή των όρων της σύμβασης και αύξηση στο gate fee (τιμή εισόδου στην εγκατάσταση). Στην Πελοπόννησο, το gate fee μέχρι τις 150.000 τόνους είναι 80 ευρώ ανά τόνο, το οποίο πέφτει στο μισό εφόσον οι ποσότητες ξεπερνούν τα προαναφερόμενα νούμερα. Από την εταιρεία υποστηρίζουν μάλιστα ότι οι ποσότητες αυτές είναι οι μισές από εκείνες που έχει θεσπίσει ανά κάτοικο η ΕΕ για τις χώρες του Νότου.

«Εάν στην Ηλεία μειωθεί η εγγυημένη ποσότητα το gate fee μπορεί να φτάσει τα 70 και 80 ευρώ τον τόνο από 65 ευρώ που είναι σήμερα» λέει πηγή κοντά στο έργο, που υποστηρίζει ότι όλο το οικοδόμημα των ΣΔΙΤ στηρίζεται στην εγγυημένη ποσότητα. «Εάν αλλάξει τότε αλλάζουν και οι υπολογισμοί των τραπεζών για την αποπληρωμή των δανείων τους, σε μια εποχή που οι τράπεζες είναι με το ένα πόδι στον τάφο». Στα έξι έργα ΣΔΙΤ που έχουν προχωρήσει περιλαμβάνονται πέντε διαγωνισμοί στους οποίους υπάρχει ανάδοχος και ο διαγωνισμός για τη μονάδα της Αλεξανδρούπολης που βρίσκεται σε εξέλιξη. Εκτός από τη Πελοπόννησο, ανάδοχοι υπάρχουν στην Δυτική Μακεδονία (Ακτωρ-Ηλέκτωρ), Ηλεία (J&P ΑΒΑΞ – Μεσόγειος – ΑΑΓΗΣ) Ηπείρου και Σέρρες (Archirodon – Intrakat – Envitec).