BBC: Τι είναι τα capital controls

Συρρέουν στα ATM οι Έλληνες από το βράδυ της Παρασκευής μετά την ανακοίνωση για πραγματοποίηση δημοψηφίσματος, με αποτέλεσμα να έχουν μείνει άδεια πολλά από αυτά, όπως αναφέρει το BBC.

Η ελληνική κυβέρνηση βρίσκεται υπό αυξανόμενη πίεση για να επιβάλει ελέγχους στην κίνηση κεφαλαίων μετά την απόφαση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας να διατηρήσει αμετάβλητο το ανώτατο όριο της επείγουσας παροχής ρευστότητας (ELA) στις ελληνικές τράπεζες, όπως αποφάσισε.

Ο οικονομικός συντάκτης του BBC, Robert Peston, υποστηρίζει ότι αυτό θα μπορούσε να σημάνει μια τραπεζική αργία τη Δευτέρα – εν αναμονή της επιβολής αυτών των ελέγχων κεφαλαίου.

«Το χρήμα φεύγει και οι ελληνικές τράπεζες δεν έχουν αρκετά χρήματα στα θησαυροφυλάκιά τους», αναφέρει ο Peston.

Στο ίδιο δημοσίευμα ο συντάκτης του BBC αναπτύσσει τι είναι τα capital controls και τι συνέπειες θα έχουν για την ελληνική οικονομία.

Τι είναι τα capital control

Βασικά, η επιβολή κεφαλαιακών ελέγχων (capital control) είναι όταν η κυβέρνηση ενημερώνει ότι δεν έχουν οι πολίτες πλέον τη δυνατότητα να μεταφέρουν τα χρήματά τους ελεύθερα.

Μια κυβέρνηση μπορεί να χρησιμοποιήσει ελέγχους στην κίνηση κεφαλαίων για να διατάξει τις τράπεζες της να επιβάλουν αυστηρούς περιορισμούς στις καθημερινές αναλήψεις και στις μεταβιβάσεις μετρητών στο εξωτερικό. Μπορεί επίσης να επιβάλει άλλα μέτρα, όπως περιορισμό των συναλλαγών σε ξένο συνάλλαγμα.

Αυτό γίνεται για να αποφευχθούν οι εκροές των ευρώ από τις ελληνικές τράπεζες σε τράπεζες του εξωτερικού, σε διαφορετικό νόμισμα ή να κρύψουν οι πολίτες λεφτά στο σπίτι.

Μέχρι τώρα, η ελληνική κυβέρνηση έχει αναφέρει ότι δεν θέλει να εισαγάγει τέτοιους περιορισμούς.

Ωστόσο, αν ο «αγωγός μετρητών», ELA είναι παγωμένος και οι Έλληνες εξακολουθούν να αποσύρουν τις αποταμιεύσεις τους, η κυβέρνηση δεν θα έχει άλλη επιλογή.

Έχει οποιοδήποτε άλλο έθνος της ευρωζώνης αναγκαστεί να εισαγάγει κεφαλαιακό έλεγχο;

Ναι, η επιβολή κεφαλαιακών ελέγχων επιβλήθηκαν στις κυπριακές τράπεζες το 2013. Η κυβέρνηση εισήγαγε όρια στις συναλλαγές με πιστωτική κάρτα, στις καθημερινές αναλήψεις μετρητών και στις μεταφορές χρημάτων στο εξωτερικό.

Αυστηροί έλεγχοι κεφαλαίων έχουν τεθεί σε εφαρμογή εκεί μετά από μια τραπεζική κρίση και την επακόλουθη συμφωνία διάσωσης με την ΕΕ και το ΔΝΤ.

Πώς θα μπορούσε να λειτουργήσει ο κεφαλαιακός έλεγχος στην Ελλάδα;

Οι περισσότεροι έλεγχοι επιτρέπουν στους ανθρώπους περιορισμένη πρόσβαση στον τραπεζικό τους λογαριασμό, προκειμένου να τους αφήσουν να ανταποκριθούν στις καθημερινές τους ανάγκες και να διατηρούν ένα ελάχιστο επίπεδο της δραστηριότητας στην οικονομία.

Για παράδειγμα, στην Κύπρο οι καθημερινές αναλήψεις περιορίζονταν στα 300 σε μετρητά ανά άτομο ανά ημέρα.

Εκείνοι που ταξιδεύουν στο εξωτερικό δεν μπορούν να πάρουν περισσότερα από 1.000 ευρώ από τη χώρα, ενώ οι πληρωμές και η μεταφορά έξω από την Κύπρο μέσω χρεωστικής ή /και πιστωτικής κάρτας επιτρεπόταν μόνο έως 5.000 ευρώ το μήνα.

Οι επιχειρήσεις μπορούσαν να πραγματοποιούν συναλλαγές μέχρι μόλις 5.000 ευρώ ανά ημέρα, και μια ειδική επιτροπή δημιουργήθηκε για να επανεξετάσει τις εμπορικές συναλλαγές μεταξύ 5.000 και 200.000 ευρώ. Η εν λόγω επιτροπή έπρεπε επίσης να εγκρίνει όλες τις εμπορικές συναλλαγές πάνω από 200.000 ευρώ για κάθε περίπτωση χωριστά.

Και η εξαργύρωση επιταγών είχε απαγορευτεί.

Πόσο μπορεί να διαρκέσουν οι έλεγχοι;

Το γενικό συμπέρασμα με τους ελέγχους στην κίνηση κεφαλαίων είναι ότι μόλις η οικονομική αστάθεια διευθετηθεί, οι αναλήψεις πανικού θα τελειώσουν και οι έλεγχοι μπορεί να αρθούν.

Όσο περισσότερο βρίσκονται σε ισχύ, ωστόσο, έχουν μεγαλύτερη επίδραση σε μια οικονομία – μια σύσφιξη στις επιχειρηματικές συναλλαγές και αναλήψεις των καταθέσεων θα μπορούσε να επηρεάσει με τη σειρά της, τομείς όπως τις λιανικές πωλήσεις και τον τουρισμό, την εμπορική δραστηριότητα και τη βιομηχανία της χώρας στο σύνολό της.

Στην Κύπρο, οι έλεγχοι παρέμειναν στη θέση τους για μεγάλο χρονικό διάστημα και οι τελευταίοι περιορισμοί έληξαν μόλις τον Απρίλιο του 2015, μετά από περισσότερα από δύο χρόνια.

Είναι οι έλεγχοι νόμιμοι;

Όλες αυτές οι κινήσεις έρχονται σε αντίθεση με τις ιδρυτικές συνθήκες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της ευρωζώνης, οι οποίες δηλώνουν ότι τα χρήματα θα πρέπει να είναι ελεύθερα να ρέουν σε όλη την περιοχή του ενιαίου νομίσματος.

Πράγματι, ένας από τους κύριους λόγους για την ευρωπαϊκή νομισματική ένωση ήταν να καταστεί δυνατή η ελεύθερη ροή των χρημάτων.

Ο Robert Peston λέει ότι αν οι εν λόγω εκροές περιοριστούν από την Ελλάδα, θα σπάσει ο πιο πάνω κανονισμός και θα μπορούσε να είναι ένα βήμα για να φύγει η Ελλάδα από την ευρωζώνη.

Στην Κύπρο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επέτρεψε μόνο την εισαγωγή των ελέγχων, διότι είπε ότι υπήρχε σημαντικός κίνδυνος «πλήρους αποσταθεροποίησης» του χρηματοπιστωτικού τομέα.