Business Insider: Ποιες είναι οι καλύτερες επιλογές της Ελλάδας

Τις μεταρρυθμίσεις που πραγματικά χρειάζεται η Ελλάδα, καταγράφει ο Dani Rodrik*, σε άρθρο του που δημοσιεύει το Business Insider.

Όπως σημειώνει «σε όλες τις διαπραγματεύσεις μεταξύ πιστωτών και δανειζομένων υπάρχουν μπλόφες και λεονταρισμοί. Όμως ο αντικομφορμιστής Γ. Βαρουφάκης, ο Έλληνας υπουργός Οικονομικών, έχει καταστήσει σαφές προς όλες τις κατευθύνσεις – και μέσω των ΜΜΕ – ότι είναι αποφασισμένος να παίξει σκληρά».

Σύμφωνα με τον κ. Rodrik όσα έχουν διαδραματιστεί έως τώρα αφορούν λιγότερο την οικονομία και μάλλον αποτελούν περισσότερο ένα σκληρό παζάρι. Σαφώς ένα από τα ισχυρά όπλα του κ. Βαρουφάκη είναι η απειλή ότι η Ελλάδα θα εγκαταλείψει το ευρώ και αυτό παρά το γεγονός ότι δεν το επιθυμούν οι Έλληνες πολίτες, ούτε ο ίδιος αλλά ούτε και ο Έλληνας πρωθυπουργός, Αλ. Τσίπρας.

Όμως, συνεχίζει ο κ. Rodrik, χωρίς αυτή την απειλή, οι εκκλήσεις του κ. Βαρουφάκη για δημοκρατικά δικαιώματα δεν θα ακούγονταν από κανέναν και η ελληνική κυβέρνηση θα αναγκάζονταν να εφαρμόσει ένα πρόγραμμα το οποίο έχει απορρίψει και μάλιστα αυτή η απόρριψη τη βοήθησε να κερδίσει τις εκλογές.

Η αποτελεσματικότητα της απειλής του Grexit εξαρτάται από δύο παράγοντες:

α. Η Γερμανία και οι άλλες χώρες της Ευρωζώνης θα πρέπει να θεωρούν την Ελλάδα κίνδυνο και
β. Η επιστροφή στην δραχμή θα πρέπει να συνοδεύεται από την προοπτική ότι η οικονομία της χώρας θα είναι σε καλύτερη κατάσταση από αυτή που βρίσκεται ενώ η Ελλάδα είναι στην Ευρωζώνη.

Εάν δεν ισχύει ο πρώτος παράγοντας, τότε απλά η Ευρωζώνη θα πει στην Ελλάδα: «Στο καλό, φύγε», ενώ εάν δεν ισχύει ο δεύτερος η ελληνική απειλή είναι άνευ ουσίας.

Ο κ. Rodrik τονίζει ότι ορισμένοι παρατηρητές υποστηρίζουν ότι οι συνέπειες από ένα Grexit είναι διαχειρίσιμες. Η Ελλάδα είναι μία μικρή χώρα, που βρίσκεται σε απελπιστική κατάσταση. Ως εκ τούτου οι άλλες χώρες με αδύναμη οικονομία – Ισπανία, Πορτογαλία και Ιταλία – θα κατορθώσουν να αντέξουν το Grexit.

Όμως οι συνέπειες είναι τόσο απρόβλεπτες και το κόστος ενός ντόμινο μπορεί να καταστεί τόσο υψηλό, ώστε η Γερμανία αλλά και οι υπόλοιποι πιστωτές της Ελλάδας θα πρέπει να είναι πολύ προσεκτικοί. Το ενδεχόμενο διάλυσης της Ευρωζώνης θα πρέπει να είναι ένας από τους χειρότερους εφιάλτες της Άνγκελα Μέρκελ. Εάν, δεν είναι, μάλλον θα πρέπει να το ξανασκεφθεί.

Η επίπτωση ενός Grexit στην ελληνική οικονομία είναι πολύ δύσκολο να μετρηθεί. Και σε αυτήν την περίπτωση υπάρχουν αρκετά καταστροφικά σενάρια. Το Grexit συνεπάγεται επιλογή ελέγχου στη διακίνηση κεφαλαίων και οικονομική απομόνωση. Η αβεβαιότητα σχετικά με τις ασκούμενες πολιτικές αλλά και τις τιμές, μπορεί να προκαλέσει πραγματικό σοκ στην οικονομία και να στείλει ακόμη υψηλότερα την ανεργία.

Όμως υπάρχουν και κάποια παραδείγματα που δείχνουν και τα θετικά στοιχεία της αποχώρησης από μία νομισματική ένωση. Η Βρετανία εγκατέλειψε το Gold Standard το 1931 και έτσι μπορούσε να εφαρμόσει πιο ήπια νομισματική πολιτική και τα κατάφερε καλύτερα από τις χώρες που το εγκατέλειψαν μετά από αυτήν.

Η Αργεντινή εγκατέλειψε τη σταθερή σύνδεση του νομίσματός της με το δολάριο το 2001 και τελικώς μετά από δύο άσχημα τρίμηνα, η οικονομία της κατόρθωσε να αναπτυχθεί και μάλιστα με ταχύτητα.

Και στις δύο περιπτώσεις η ύπαρξη εθνικού νομίσματος βοηθά ώστε να ενισχυθεί η ανταγωνιστικότητα, η οποία οδηγεί σε αύξηση των εξαγωγών και ακολούθως σε οικονομική ανάπτυξη.

Εάν φύγει από την Ευρωζώνη, η μεγαλύτερη ελπίδα της Ελλάδας είναι να της συμβεί κάτι ανάλογο: μία έκρηξη στην ανταγωνιστικότητά της. Άλλωστε η κυβέρνηση δεν έχει περιθώρια να στηρίξει την οικονομία και η χώρα είναι αποκλεισμένη από τις αγορές. Κατ’ αρχήν ένα φθηνότερο νόμισμα θα μπορούσε να έχει τα αντίθετα αποτελέσματα από την λιτότητα.

Η υποτίμηση ενός νομίσματος «δουλεύει» καθώς υπάρχει μείωση του κόστους στο εσωτερικό μίας χώρας. Όμως αυτό το κόστος έχει υποχωρήσει, ήδη, σημαντικά στην Ελλάδα. Οι μισθοί έχουν μειωθεί πάνω από 15%, όμως η πορεία των εξαγωγών είναι απογοητευτική. Το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών της χώρας έχει υποχωρήσει εξαιτίας της κατάρρευση των εισαγωγών και όχι της αύξησης των εισαγωγών.

Ως εκ τούτου η επιστροφή στη δραχμή δεν θα έχει αποτέλεσμα. Σε μέσο-μακροχρόνιο διάστημα για να αυξηθεί η ανταγωνιστικότητα της Ελλάδας θα πρέπει να αρθούν όλα τα εμπόδια που αντιμετωπίζουν οι εξαγωγικές επιχειρήσεις της χώρας.

Ένα πρόγραμμα με αυτόν τον προσανατολισμό θα είναι πολύ καλύτερο από την τυφλή λιτότητα που προτείνει η τρόικα. Επίσης αποτελεί μία καλύτερη εναλλακτική πρόταση για παραμονή στην Ευρωζώνη.

*Ο κ. Dani Rodrik είναι καθηγητής Κοινωνικών Επιστημών στο Institute for Advanced Study, Princeton