Το τοπίο στις ρυθμίσεις οφειλών αλλάζει και δημιουργεί ένα καθαρό δίλημμα για χιλιάδες οφειλέτες: ένταξη τώρα στον εξωδικαστικό μηχανισμό ή αναμονή για τη νέα ρύθμιση που προωθείται και δίνει έμφαση στην προστασία της πρώτης κατοικίας. Η επιλογή επηρεάζει άμεσα τη μηνιαία δόση, το ύψος του «κουρέματος» και – κυρίως – το ποια περιουσία θα διατηρηθεί.

Η βασική διαφορά των δύο μοντέλων βρίσκεται στον τρόπο υπολογισμού της ρύθμισης. Στον εξωδικαστικό, λαμβάνεται υπόψη το σύνολο της οικονομικής εικόνας. Στο νέο μοντέλο, η ρύθμιση μπορεί να «χτιστεί» μόνο πάνω στην κύρια κατοικία.

Πώς λειτουργεί σήμερα ο εξωδικαστικός

Με βάση τον οδηγό της διαδικασίας, ο οφειλέτης υποβάλλει αίτηση μέσω της πλατφόρμας και δίνει συναίνεση για άρση τραπεζικού και φορολογικού απορρήτου. Το σύστημα αντλεί αυτόματα στοιχεία από ΑΑΔΕ, ΕΦΚΑ, τράπεζες και servicers και δημιουργεί πλήρη εικόνα οφειλών και περιουσίας.

Στη συνέχεια, ο αλγόριθμος παράγει πρόταση ρύθμισης λαμβάνοντας υπόψη το σύνολο των οφειλών, τα εισοδήματα, τις καταθέσεις και το σύνολο της ακίνητης περιουσίας του οφειλέτη. Με βάση αυτά τα δεδομένα προκύπτει μια ενιαία ρύθμιση, η οποία μπορεί να φτάσει έως 240 δόσεις για οφειλές προς το Δημόσιο και να περιλαμβάνει μακροχρόνια αποπληρωμή για δάνεια, ενώ προβλέπονται και διαγραφές, κυρίως σε προσαυξήσεις αλλά και σε βασική οφειλή, ανάλογα με την οικονομική δυνατότητα.

Το βασικό πλεονέκτημα του εξωδικαστικού είναι ότι ενεργοποιείται άμεσα και δίνει γρήγορη ένταξη σε ρύθμιση, προσφέροντας προστασία από κατασχέσεις και μέτρα, εφόσον τηρείται η συμφωνία. Παράλληλα, επιτρέπει την ενιαία αντιμετώπιση όλων των χρεών, τόσο προς το Δημόσιο όσο και προς τις τράπεζες, με δυνατότητα μεγάλου αριθμού δόσεων. Ωστόσο, το βασικό μειονέκτημα είναι ότι λαμβάνεται υπόψη όλη η περιουσία. Αυτό οδηγεί σε υψηλότερες δόσεις για όσους έχουν ακίνητα, περιορίζει τα «κουρέματα» όταν εμφανίζεται περιουσία και δεν αφήνει περιθώριο επιλογής ως προς το ποια στοιχεία θα διασωθούν.

Πώς αλλάζει η ρύθμιση με το νέο μοντέλο

Η ρύθμιση που προωθείται, στο πλαίσιο των παρεμβάσεων που έχει περιγράψει ο Κυριάκος Πιερρακάκης, εισάγει μια διαφορετική λογική. Ο οφειλέτης θα μπορεί να επιλέξει τη διάσωση της κύριας κατοικίας του, με τον υπολογισμό της ρύθμισης να βασίζεται αποκλειστικά στην αξία της και στα εισοδήματά του, χωρίς να συνυπολογίζονται τα υπόλοιπα ακίνητα.

Η αξία της κατοικίας θα προσδιορίζεται, όπως ήδη ισχύει, με βάση το μεγαλύτερο ποσό μεταξύ εμπορικής αξίας και αξίας ΕΝΦΙΑ. Με αυτά τα δεδομένα, η πρόταση που θα παράγεται θα οδηγεί σε χαμηλότερη μηνιαία δόση και, σε πολλές περιπτώσεις, σε μεγαλύτερα «κουρέματα», ιδιαίτερα όταν υπάρχει σημαντική απόκλιση μεταξύ της αξίας του ακινήτου και του συνολικού χρέους. Η ρύθμιση, όμως, θα συνοδεύεται από υποχρεωτική εκποίηση των υπόλοιπων ακινήτων μέσω ηλεκτρονικού πλειστηριασμού, καθώς αυτά θα ενσωματώνονται ως όρος στη σύμβαση αναδιάρθρωσης.

Το πλεονέκτημα της νέας ρύθμισης είναι ότι οδηγεί σε χαμηλότερη μηνιαία επιβάρυνση, μεγαλύτερα «κουρέματα» σε αρκετές περιπτώσεις και πιο ρεαλιστική αποπληρωμή με βάση το πραγματικό εισόδημα, διασφαλίζοντας την κύρια κατοικία. Από την άλλη πλευρά, το βασικό μειονέκτημα είναι ότι προϋποθέτει την εκποίηση της λοιπής περιουσίας, συνεπάγεται απώλεια δευτερευόντων ακινήτων και ουσιαστικά δεσμεύει τον οφειλέτη σε μια συγκεκριμένη στρατηγική επιλογή: διάσωση ενός βασικού περιουσιακού στοιχείου με αντάλλαγμα την απώλεια των υπολοίπων. Επιπλέον, απαιτείται αναμονή μέχρι την πλήρη εφαρμογή του πλαισίου.

Ποιοι συμφέρει να κινηθούν τώρα

Ο εξωδικαστικός αποτελεί άμεση λύση για οφειλέτες χωρίς σημαντική περιουσία, για όσους διαθέτουν μόνο μία κατοικία ή περιορισμένη ακίνητη βάση, καθώς και για περιπτώσεις όπου υπάρχουν κατασχέσεις ή πλειστηριασμοί σε εξέλιξη και απαιτείται άμεση προστασία. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η ένταξη προσφέρει γρήγορη ρύθμιση και σταθεροποίηση της κατάστασης.

Ενδεικτικά, ένας οφειλέτης με χρέος 60.000 ευρώ και χωρίς ακίνητη περιουσία μπορεί να λάβει ρύθμιση με πολλές δόσεις και διαγραφή προσαυξήσεων, χωρίς ουσιαστικό όφελος από την αναμονή ενός νέου μοντέλου.

Ποιοι συμφέρει να περιμένουν

Η νέα ρύθμιση ευνοεί οφειλέτες με περισσότερα από ένα ακίνητα ή γενικά περιουσία που αυξάνει σημαντικά τη δόση στον εξωδικαστικό χωρίς να αντιστοιχεί σε πραγματική δυνατότητα πληρωμής. Αφορά επίσης περιπτώσεις με χαμηλή ρευστότητα αλλά υψηλή ακίνητη αξία, καθώς και όσους δεν αντιμετωπίζουν άμεσο κίνδυνο μέτρων.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι οφειλέτης με κύρια κατοικία αξίας 100.000 ευρώ και συνολικά χρέη 200.000 ευρώ, ο οποίος διαθέτει και δύο επιπλέον ακίνητα. Στον εξωδικαστικό θα αξιολογηθεί με βάση το σύνολο της περιουσίας και θα λάβει υψηλή δόση. Στο νέο μοντέλο, η ρύθμιση θα βασιστεί μόνο στην κύρια κατοικία, οδηγώντας σε χαμηλότερη δόση και μεγαλύτερο «κούρεμα», με αντάλλαγμα την εκποίηση των άλλων ακινήτων.

Το κρίσιμο σημείο της επιλογής

Κοινός παρονομαστής και των δύο επιλογών είναι ότι απαιτείται πλήρης εικόνα των οικονομικών στοιχείων. Η διαφορά βρίσκεται στο πώς αυτή αξιοποιείται: στον εξωδικαστικό για συνολική αξιολόγηση, στο νέο μοντέλο για στοχευμένη ρύθμιση με βάση την κύρια κατοικία.
Στην πράξη, ο εξωδικαστικός αποτελεί εργαλείο άμεσης ανάγκης, ενώ η νέα ρύθμιση διαμορφώνεται ως εργαλείο καλύτερης προσαρμογής για όσους έχουν περιουσία και περιθώριο αναμονής. Το βασικό ερώτημα που τίθεται πλέον δεν είναι μόνο πώς θα ρυθμιστούν τα χρέη, αλλά ποια περιουσία αξίζει να διασωθεί – και με ποιους όρους.

Διαβάστε ακόμη

Το λεξικό του πετρελαίου: Η γεωγραφία, τα είδη και η αγορά του μαύρου χρυσού

Τι σχεδιάζουν οι τράπεζες για τους αδρανείς λογαριασμούς (πίνακας)

Στις φλόγες η Μέση Ανατολή: Ενίσχυση €200 εκατ. για fuel pass ανακοινώνει η κυβέρνηση

Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα