Στα 3,88 δισ. ευρώ ανήλθαν τον Σεπτέμβριο οι ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις του Δημοσίου προς ιδιώτες, σημειώνοντας αύξηση κατά 57 εκατ. ευρώ σε σχέση με τον Αύγουστο.
Ωστόσο μειώθηκαν οι εκκρεμείς επιστροφές φόρων, οι οποίες παραμένουν όμως κοντά στο 1 δισ. ευρώ, φτάνοντας στα 1,023 δισ. ευρώ από 629 εκατ. ευρώ έναν μήνα τον Ιούλιο.
Ο μεγάλος όγκος εκκρεμών πληρωμών οφείλεται κυρίως στη μαζική υποβολή φορολογικών δηλώσεων «της τελευταίας στιγμής», τους μήνες Ιούνιο και Ιούλιο. Η κορύφωση της υποβολής δηλώσεων οδήγησε σε απότομη αύξηση των πιστωτικών εκκαθαριστικών που έπρεπε να ελεγχθούν, να επιστραφούν ή να συμψηφιστούν.
Ωστόσο αυτό δεν σημαίνει κατ’ ανάγκη ότι το σύνολο του ποσού αφορά πραγματικά καθυστερήσεις πληρωμής: μόλις το 1/4 εξ αυτών εκκρεμεί πάνω από 90 ημέρες, ώστε να δικαιολογούν τον χαρακτηρισμό τους ως ληξιπρόθεσμα χρέη. Στην πράξη, το μεγαλύτερο μέρος τους αφορά εκκαθαριστικά που απλώς έχουν εκδοθεί ως πιστωτικά αλλά βρίσκονται ακόμη εντός του προβλεπόμενου χρόνου διεκπεραίωσης.
Πρωταθλητές τα νοσοκομεία
Στην κατανομή των ληξιπρόθεσμων υποχρεώσεων ανά φορέα, τα νοσοκομεία εξακολουθούν να καταγράφουν το μεγαλύτερο βάρος. Τα χρέη τους ανήλθαν τον Σεπτέμβριο στα 1,367 δισ. ευρώ, από 1,331 δισ. τον Αύγουστο, έναντι 1,238 δισ. ευρώ τον Ιούλιο και 1,307 δισ. ευρώ τον Ιούνιο. Μέσα σε έναν μήνα αυξήθηκαν κατά 36 εκατ. ευρώ.
Η εξέλιξη δείχνει ότι οι οφειλές του νοσοκομειακού τομέα παραμένουν ο βασικός παράγοντας πίεσης στις συνολικές υποχρεώσεις της Γενικής Κυβέρνησης. Παρά τις προσπάθειες περιορισμού των καθυστερήσεων, η συσσώρευση χρεών προς προμηθευτές και παρόχους υπηρεσιών εξακολουθεί να επιβαρύνει την πραγματική οικονομία, ιδιαίτερα σε κλάδους που εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τις πληρωμές του Δημοσίου.
Αντιθέτως μειώθηκαν οι ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις Οργανισμών Κοινωνικής Ασφάλισης για εκκρεμείς παροχές συντάξεων και εφάπαξ. Συνολικά υποχώρησαν σε 716 εκατ. ευρώ τον Σεπτέμβριο, από 733 εκατ. ευρώ τον Αύγουστο, αλλά παραμένουν αυξημένες εν σχέσει με τα 681 εκατ. ευρώ που είχαν φτάσει τον Ιούλιο.
Ωστόσο στο ποσό περιλαμβάνονται και ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις του ΕΟΠΥΥ, ύψους περίπου 293 εκατ. ευρώ, αυξημένες κατά 13 εκατ. ευρώ από τα 280 εκατ. ευρώ που ήταν ως τον Αύγουστο.
Διπλάσια χρέη οι ΟΤΑ σε ένα χρόνο
Στους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης, τα ληξιπρόθεσμα χρέη τον Σεπτέμβριο αυξήθηκαν στα 341 εκατ. ευρώ, από 329 εκατ. ευρώ τον Αύγουστο και έναντι 314 εκατ. ευρώ τον Ιούλιο. Η μεταβολή είναι ακόμη πιο έντονη σε ετήσια βάση, καθώς στο τέλος του 2025 οι αντίστοιχες οφειλές δήμων και περιφερειών ανέρχονταν σε περίπου 180 εκατ. ευρώ.
Τα στοιχεία δείχνουν ότι οι υποχρεώσεις των ΟΤΑ έχουν σχεδόν διπλασιαστεί μέσα σε ένα χρόνο, εξέλιξη που συνδέεται με τη συσσώρευση απαιτήσεων από προμηθευτές, έργα, υπηρεσίες και λειτουργικές δαπάνες. Πρόκειται για κατηγορία οφειλών που, αν και μικρότερη από εκείνη των νοσοκομείων και των ασφαλιστικών οργανισμών, παρουσιάζει τη μεγαλύτερη σχετική επιδείνωση.
Σημαντική αύξηση καταγράφηκε και στις οφειλές των λοιπών νομικών προσώπων του Δημοσίου, οι οποίες διαμορφώθηκαν στα 301 εκατ. ευρώ τον Σεπτέμβριο, από 250 εκατ. ευρώ που ήταν τον Αύγουστο από 241 εκατ. ευρώ τον Ιούλιο.
Οι ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις των υπουργείων ανήλθαν σε 169 εκατ. ευρώ τον Σεπτέμβριο, από 150 εκατ. ευρώ τον Αύγουστο. Από το ποσό αυτό, 61 εκατ. ευρώ αφορούν το υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου, ενώ άλλα 44 εκατ. ευρώ αφορούν το υπουργείο Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής.
Τριπλάσιες επιστροφές φόρου
Αντιθέτως οι εκκρεμότητες για επιστροφές φόρου μειώθηκαν στα 979 εκατ. ευρώ τον Σεπτέμβριο. Τον Αύγουστο ανέρχονταν σε 1,023 δισ. ευρώ, έχοντας φαινομενικά τριπλασιαστεί από τα 362 εκατ. ευρώ που ήταν τον Ιούλιο.
Ωστόσο η εξέλιξη αυτή συνδέεται χρονικά με την κορύφωση της υποβολής των φορολογικών δηλώσεων φυσικών προσώπων και επιχειρήσεων κατά τους μήνες Ιούνιο και Ιούλιο. Καθώς ολοκληρώθηκε μαζικά η υποβολή των δηλώσεων, αυξήθηκε αντίστοιχα ο αριθμός των εκκαθαριστικών με πιστωτικό αποτέλεσμα. Οι υποθέσεις αυτές έπρεπε να περάσουν από τα απαιτούμενα στάδια: έλεγχο, επιβεβαίωση στοιχείων, επιστροφή χρημάτων ή συμψηφισμό με άλλες οφειλές των δικαιούχων.
Έτσι, ένα μεγάλο μέρος της αύξησης του Αυγούστου αφορούσε τον όγκο των νέων πιστωτικών εκκαθαρίσεων φόρου που εισήλθαν ταυτόχρονα στο σύστημα, στο φινάλε της υποβολής δηλώσεων Ε1. Ο φόρτος αυτός προκαλεί διοικητική επιβάρυνση καθώς οι επιστροφές δεν διεκπεραιώνονται όλες με τον ίδιο τρόπο. Άλλες καταβάλλονται απευθείας, άλλες συμψηφίζονται με βεβαιωμένες οφειλές και άλλες απαιτούν πρόσθετους ελέγχους ή δικαιολογητικά.
Νέα πλατφόρμα παρακολούθησης
Με εξαίρεση την ΑΑΔΕ και τα ασφαλιστικά ταμεία πάντως, η γενική εικόνα δείχνει ότι παρά τις συστάσεις του οικονομικού επιτελείου για επιτάχυνση των πληρωμών, οι οφειλές του Δημοσίου προς ιδιώτες (προμηθευτές Υγείας κυρίως) εξακολουθούσαν να αυξάνονται και τον Σεπτέμβριο.
Από τον Δεκέμβριο πάντως, όπως έχει εξαγγείλει ο Κυριάκος Πιερρακάκης, αναμένεται να ενεργοποιηθεί η πλατφόρμα «Συνέπεια», μέσω της οποίας θα παρακολουθούνται σε πραγματικό χρόνο το ύψος των ληξιπρόθεσμων οφειλών κάθε φορέα και η πορεία αποπληρωμής τους. Οι φορείς που εμφανίζουν συστηματικές καθυστερήσεις θα καταγράφονται σε ειδική λίστα, με στόχο να ενισχυθεί η λογοδοσία και να περιοριστεί η αναπαραγωγή των κρατικών χρεών.