Με αυξημένες ασφαλιστικές εισφορές, υψηλότερο ελάχιστο τεκμαρτό εισόδημα, αλλά και σημαντικές φορολογικές ελαφρύνσεις θα βρεθούν αντιμέτωποι το 2027 περισσότεροι από ένα εκατομμύριο ελεύθεροι επαγγελματίες και αυτοαπασχολούμενοι. Οι αλλαγές δεν θα έχουν το ίδιο αποτέλεσμα για όλους, καθώς οι οικονομικές επιπτώσεις θα εξαρτηθούν από το ύψος των δηλωθέντων κερδών, την οικογενειακή κατάσταση, την ασφαλιστική κατηγορία και την περιοχή δραστηριοποίησης.
Το νέο πλαίσιο διαμορφώνει δύο διαφορετικές κατηγορίες επαγγελματιών. Στην πρώτη βρίσκονται όσοι δηλώνουν εισοδήματα υψηλότερα από το ελάχιστο τεκμαρτό, ιδιαίτερα όσοι έχουν εξαρτώμενα παιδιά, καθώς οι μειωμένοι φορολογικοί συντελεστές μπορούν να υπερκαλύψουν την αύξηση των εισφορών.
Στη δεύτερη κατηγορία εντάσσονται κυρίως όσοι φορολογούνται με βάση το τεκμαρτό εισόδημα, χωρίς να διαθέτουν προσωπικό ή να εμφανίζουν υψηλό κύκλο εργασιών. Για αυτούς, η αύξηση του κατώτατου μισθού ανεβάζει το φορολογητέο ποσό, ενώ οι αλλαγές στη φορολογική κλίμακα δεν αρκούν πάντοτε για να εξουδετερώσουν τις πρόσθετες επιβαρύνσεις.
Οι παρεμβάσεις συνδέονται τόσο με τη φορολογική μεταρρύθμιση του νόμου 5246/2025 όσο και με το νέο νομοσχέδιο που περιλαμβάνει τις εξαγγελίες της Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης.
Ωστόσο, δεν ενεργοποιούνται όλες την ίδια χρονική στιγμή. Ορισμένες αφορούν ήδη τα εισοδήματα του 2026 και θα εμφανιστούν στις φορολογικές δηλώσεις του 2027, ενώ άλλες θα εφαρμοστούν από το φορολογικό έτος 2027, επηρεάζοντας τα εκκαθαριστικά του 2028.
Ποιοι κερδίζουν και ποιοι πληρώνουν περισσότερα
Η νέα φορολογική κλίμακα δημιουργεί σημαντικά οφέλη για τους επαγγελματίες με υψηλότερα δηλωθέντα εισοδήματα, ιδιαίτερα όταν υπάρχουν εξαρτώμενα παιδιά.
Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα επαγγελματία με φορολογητέα κέρδη 30.000 ευρώ και δύο παιδιά, ο οποίος θα καταβάλει περίπου 1.200 ευρώ λιγότερο φόρο.
Εφόσον βρίσκεται στην πρώτη ασφαλιστική κατηγορία, η αναμενόμενη αύξηση των εισφορών του θα περιοριστεί περίπου στα 120 ευρώ ετησίως. Επομένως, το συνολικό οικονομικό του όφελος θα ξεπεράσει τα 1.000 ευρώ τον χρόνο.
Για επαγγελματία με το ίδιο εισόδημα, αλλά χωρίς παιδιά, το καθαρό όφελος εκτιμάται κοντά στα 280 ευρώ.
Η εικόνα αντιστρέφεται στα χαμηλότερα εισοδήματα. Κάτω από τις 16.000 ευρώ φορολογητέων κερδών, η μείωση του φόρου δεν επαρκεί πάντοτε για να αντισταθμίσει την αύξηση των ασφαλιστικών εισφορών.
Μεγαλύτερες επιβαρύνσεις ενδέχεται επίσης να αντιμετωπίσουν όσοι έχουν επιλέξει υψηλότερες ασφαλιστικές κατηγορίες χωρίς να εμφανίζουν αντίστοιχα υψηλά κέρδη.
Για έναν επαγγελματία που φορολογείται με το ελάχιστο τεκμαρτό εισόδημα, δεν έχει παιδιά, προσωπικό ή μεγάλο τζίρο, η συνολική πρόσθετη επιβάρυνση μπορεί να φτάσει περίπου τα 150 έως 225 ευρώ ετησίως, εφόσον ασφαλίζεται στην πρώτη κατηγορία.
Αυξήσεις ασφαλιστικών εισφορών από τον Ιανουάριο
Η πρώτη οικονομική μεταβολή θα αποτυπωθεί στα ειδοποιητήρια του e-ΕΦΚΑ για τον Ιανουάριο του 2027.
Οι ασφαλιστικές εισφορές των μη μισθωτών εξακολουθούν να αναπροσαρμόζονται με βάση τον μέσο πληθωρισμό του προηγούμενου έτους, καθώς η εφαρμογή του νέου δείκτη μεταβολής μισθών έχει μετατεθεί για το 2028.
Με τις μέχρι στιγμής εκτιμήσεις να τοποθετούν την αύξηση κοντά στο 4%, οι μηνιαίες εισφορές αναμένεται να επιβαρυνθούν κατά περίπου 10 έως 27 ευρώ, ανάλογα με την ασφαλιστική κατηγορία.
Στην πρώτη κατηγορία, το ποσό εκτιμάται ότι θα διαμορφωθεί από 250,77 ευρώ σε περίπου 260,80 ευρώ τον μήνα.
Αυτό συνεπάγεται ετήσια αύξηση περίπου 120 ευρώ, ενώ για όσους έχουν επιλέξει την έκτη ασφαλιστική κατηγορία η πρόσθετη επιβάρυνση μπορεί να φτάσει τα 324 ευρώ τον χρόνο.
Στα συγκεκριμένα ποσά προστίθεται η μηνιαία εισφορά των 10 ευρώ υπέρ ανεργίας.
Η τελική αναπροσαρμογή θα εξαρτηθεί από τα επίσημα στοιχεία του πληθωρισμού και θα οριστικοποιηθεί με εγκύκλιο του e-ΕΦΚΑ στις αρχές του 2027.
Οι ασφαλισμένοι θα έχουν τη δυνατότητα να επιλέξουν ή να αλλάξουν ασφαλιστική κατηγορία έως τις 31 Ιανουαρίου 2027.
Σημειώνεται ότι οι καταβληθείσες ασφαλιστικές εισφορές εκπίπτουν από τα φορολογητέα κέρδη, περιορίζοντας σε έναν βαθμό την πραγματική επιβάρυνση.
Η νέα φορολογική κλίμακα και οι ελαφρύνσεις για οικογένειες
Η δεύτερη μεγάλη αλλαγή θα γίνει ορατή στα εκκαθαριστικά των φορολογικών δηλώσεων του 2027, τα οποία θα αφορούν στα εισοδήματα που αποκτήθηκαν το 2026.
Με τη μεταρρύθμιση του ν. 5246/2025, διατηρείται ο εισαγωγικός συντελεστής 9% για εισοδήματα έως 10.000 ευρώ, ενώ μειώνονται οι συντελεστές των επόμενων κλιμακίων.
Συγκεκριμένα, ο συντελεστής για εισοδήματα από 10.000 έως 20.000 ευρώ μειώνεται από 22% σε 20%, για το τμήμα από 20.000 έως 30.000 ευρώ από 28% σε 26% και για τα εισοδήματα από 30.000 έως 40.000 ευρώ από 36% σε 34%.
Παράλληλα, καθιερώνεται νέος συντελεστής 39% για το κλιμάκιο από 40.000 έως 60.000 ευρώ, ενώ ο ανώτατος συντελεστής 44% εφαρμόζεται πλέον στο εισόδημα που υπερβαίνει τις 60.000 ευρώ.
Οι μεγαλύτερες παρεμβάσεις αφορούν στους φορολογουμένους με παιδιά.
Στο δεύτερο εισοδηματικό κλιμάκιο, ο φορολογικός συντελεστής μειώνεται στο 18% για όσους έχουν ένα παιδί, στο 16% για δύο παιδιά και στο 9% για τρία παιδιά.
Αντίστοιχες μειώσεις προβλέπονται και στο τρίτο κλιμάκιο, όπου οι συντελεστές διαμορφώνονται σε 24%, 22%, 20% και 18% για οικογένειες με ένα έως τέσσερα παιδιά.
Για οικογένειες με τέσσερα ή περισσότερα εξαρτώμενα παιδιά, προβλέπεται μηδενικός φόρος για τα πρώτα 20.000 ευρώ εισοδήματος.
Ειδικές ελαφρύνσεις θεσπίζονται και για τους νέους επαγγελματίες. Έως την ηλικία των 25 ετών, ο συντελεστής για τα πρώτα 20.000 ευρώ μηδενίζεται, ενώ για τις ηλικίες 26 έως 30 ετών διαμορφώνεται στο 9%.
Υψηλότερο τεκμαρτό εισόδημα μετά την αύξηση του κατώτατου μισθού
Αντίβαρο στις φορολογικές μειώσεις αποτελεί η αύξηση του ελάχιστου τεκμαρτού εισοδήματος, το οποίο χρησιμοποιείται για τη φορολόγηση επαγγελματιών που δηλώνουν χαμηλότερα κέρδη.
Ο υπολογισμός του βασίζεται στον ετήσιο κατώτατο μισθό, με συνυπολογισμό 14 μηνιαίων αποδοχών, ενώ το τελικό ποσό επηρεάζεται από τα χρόνια λειτουργίας της επαγγελματικής δραστηριότητας και άλλες παραμέτρους.
Η αύξηση του κατώτατου μισθού στα 920 ευρώ από την 1η Απριλίου 2026 ανεβάζει τη βασική αφετηρία υπολογισμού του τεκμηρίου από 12.320 σε 12.880 ευρώ.
Για επαγγελματίες με περισσότερα από 12 χρόνια δραστηριότητας, το ποσό μπορεί να αυξηθεί από 16.398 σε 17.143 ευρώ.
Η διαφορά στο τεκμαρτό εισόδημα κυμαίνεται, επομένως, από 560 έως 745 ευρώ, ανάλογα με την περίπτωση.
Χωρίς τη νέα φορολογική κλίμακα, η αύξηση αυτή θα μπορούσε να επιβαρύνει τους επαγγελματίες με επιπλέον φόρο 120 έως 165 ευρώ.
Ωστόσο, οι μειώσεις των συντελεστών περιορίζουν το αποτέλεσμα και η τελική πρόσθετη φορολογική επιβάρυνση εκτιμάται περίπου στα 20 έως 65 ευρώ.
Εάν προστεθεί και η προκαταβολή φόρου, η αύξηση μπορεί να διαμορφωθεί συνολικά μεταξύ 35 και 100 ευρώ.
Φορολογικά κίνητρα για συνεπείς επαγγελματίες
Μια ακόμη σημαντική παρέμβαση αφορά στον περιορισμό των προσαυξήσεων που επιβάλλονται στο ελάχιστο τεκμαρτό εισόδημα.
Σήμερα, το τεκμήριο μπορεί να αυξάνεται ανάλογα με το μισθολογικό κόστος του προσωπικού, τον κύκλο εργασιών σε σχέση με τον μέσο όρο του κλάδου και τις αποδοχές του υψηλότερα αμειβόμενου εργαζομένου.
Με το άρθρο 8 του νέου νομοσχεδίου προβλέπεται η κατάργηση αυτών των προσαυξήσεων για επαγγελματίες και επιχειρήσεις που πληρούν συγκεκριμένες προϋποθέσεις φορολογικής και εργασιακής συνέπειας.
Για να ενταχθεί κάποιος στη ρύθμιση, θα πρέπει να έχει πραγματοποιήσει πλήρη διαβίβαση των φορολογικών δεδομένων στο myDATA και να έχει διατηρήσει τη διασύνδεση ταμειακών μηχανών και POS καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους.
Παράλληλα, απαιτείται να μην έχει διαπιστωθεί φορολογική ή εργατική παράβαση κατά την προηγούμενη πενταετία και να έχουν υποβληθεί εμπρόθεσμα οι δηλώσεις ΦΠΑ και φορολογίας εισοδήματος στο ίδιο διάστημα.
Οι προϋποθέσεις θα πρέπει να πληρούνται σωρευτικά, ενώ οι αναλυτικές διαδικασίες εφαρμογής αναμένεται να καθοριστούν με κοινή υπουργική απόφαση.
Το όφελος θα είναι μεγαλύτερο για όσους απασχολούν προσωπικό ή εμφανίζουν σημαντικό κύκλο εργασιών, καθώς αυτοί επιβαρύνονται σήμερα με πρόσθετες προσαυξήσεις στο τεκμαρτό εισόδημα.
Αντίθετα, επαγγελματίες χωρίς εργαζομένους και με τζίρο χαμηλότερο από τον μέσο όρο του κλάδου τους δεν θα έχουν αντίστοιχο όφελος, εφόσον δεν επιβαρύνονται ήδη με τις συγκεκριμένες προσαυξήσεις.
Σχεδόν 156.000 επαγγελματίες και επιχειρήσεις με μειωμένο φόρο
Σύμφωνα με τους υπολογισμούς του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, οι αλλαγές στο τεκμαρτό εισόδημα αναμένεται να ωφελήσουν 155.869 επιχειρήσεις και αυτοαπασχολούμενους.
Για την πλειονότητα των δικαιούχων, οι φορολογικές μειώσεις θα είναι σχετικά περιορισμένες.
Ειδικότερα, 88.187 επαγγελματίες και επιχειρήσεις, ποσοστό περίπου 57%, θα έχουν ελάφρυνση έως 500 ευρώ.
Αντίστοιχα, για 113.829 δικαιούχους, δηλαδή περίπου το 73%, η μείωση του φόρου δεν θα υπερβαίνει τα 1.000 ευρώ.
Υπάρχουν, ωστόσο, και περιπτώσεις σημαντικά μεγαλύτερου οφέλους.
Συνολικά 8.678 επιχειρήσεις αναμένεται να καταγράψουν μείωση φόρου άνω των 5.000 ευρώ, ενώ για 3.140 το όφελος θα υπερβαίνει τις 10.000 ευρώ.
Σε 85 περιπτώσεις, η φορολογική ελάφρυνση εκτιμάται ότι θα ξεπεράσει ακόμη και τις 20.000 ευρώ.
Το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους υπολογίζει το δημοσιονομικό κόστος των παρεμβάσεων στα τεκμήρια σε 170 εκατ. ευρώ το 2027 και σε περίπου 108 εκατ. ευρώ ετησίως από το 2028.
Μισό τεκμήριο για περισσότερους επαγγελματίες σε μικρούς οικισμούς
Σημαντική αλλαγή προωθείται και για όσους διατηρούν επαγγελματική δραστηριότητα σε περιοχές με μικρό πληθυσμό.
Η προβλεπόμενη μείωση κατά 50% του ελάχιστου τεκμαρτού εισοδήματος επεκτείνεται σε δημοτικές κοινότητες και οικισμούς με πληθυσμό έως 2.000 κατοίκους, έναντι 1.500 που ισχύει σήμερα.
Ειδικά για τη Δυτική Μακεδονία, το πληθυσμιακό όριο αυξάνεται στους 2.200 κατοίκους, από 1.700.
Από τη ρύθμιση εξαιρείται η Αττική, με εξαίρεση την Περιφερειακή Ενότητα Νήσων.
Η υφιστάμενη μείωση εξακολουθεί να καλύπτει μικρότερους οικισμούς κάτω των 500 κατοίκων και νησιά με πληθυσμό μικρότερο των 3.100 κατοίκων.
Για έναν επαγγελματία με περισσότερα από 12 χρόνια δραστηριότητας, ο οποίος πληροί τα γεωγραφικά κριτήρια, το τεκμαρτό εισόδημα του 2026 μπορεί να περιοριστεί από 17.143 σε περίπου 8.572 ευρώ.
Στο ίδιο νομοσχέδιο περιλαμβάνονται και ειδικές προβλέψεις για τους ιδιοκτήτες ΤΑΞΙ. Το τεκμήριο προσαρμόζεται στο ποσοστό συνιδιοκτησίας του οχήματος, ενώ προβλέπεται εξαίρεση για ανήλικους κατόχους άδειας.
Τρίτεκνοι: Μηδενικός φόρος για τα πρώτα 20.000 ευρώ από το 2027
Μια από τις σημαντικότερες φορολογικές ελαφρύνσεις αφορά στους επαγγελματίες με τρία εξαρτώμενα παιδιά.
Η νέα ρύθμιση προβλέπει ότι από το φορολογικό έτος 2027 θα μηδενίζεται ο συντελεστής για τα πρώτα 20.000 ευρώ εισοδήματος, επεκτείνοντας στους τρίτεκνους την απαλλαγή που προβλέπεται ήδη για τις οικογένειες με τέσσερα ή περισσότερα παιδιά.
Η διαφοροποίηση αφορά στον χρόνο κατά τον οποίο θα γίνει αντιληπτό το όφελος.
Οι μισθωτοί θα διαπιστώσουν τη μείωση μέσω της μηνιαίας παρακράτησης από τον Ιανουάριο του 2027, ενώ οι ελεύθεροι επαγγελματίες θα τη δουν στις φορολογικές δηλώσεις του 2028.
Για παράδειγμα, τρίτεκνος επαγγελματίας με φορολογητέο εισόδημα 30.000 ευρώ θα δει τον φόρο του να περιορίζεται από 3.800 σε 2.000 ευρώ.
Πρόκειται για ετήσιο όφελος 1.800 ευρώ, χωρίς να συνυπολογίζονται άλλες πιθανές μεταβολές στις υποχρεώσεις του.
Το δημοσιονομικό κόστος της παρέμβασης υπολογίζεται σε 55 εκατ. ευρώ το 2027, 107 εκατ. ευρώ το 2028 και περίπου 90 εκατ. ευρώ ετησίως κατά τα επόμενα χρόνια.
Μείωση της προκαταβολής φόρου από 55% σε 50%
Η τελευταία από τις βασικές παρεμβάσεις αφορά στην προκαταβολή φόρου εισοδήματος, η οποία αποτελεί σημαντικό μέρος της συνολικής οφειλής που εμφανίζεται στα εκκαθαριστικά των επαγγελματιών.
Το νομοσχέδιο προβλέπει τη μείωση του σχετικού συντελεστή από 55% σε 50%.
Ωστόσο, η αλλαγή δεν θα εφαρμοστεί στα εκκαθαριστικά του 2027.
Η μειωμένη προκαταβολή θα αφορά στα εισοδήματα που θα αποκτηθούν κατά το φορολογικό έτος 2027, γεγονός που σημαίνει ότι θα εμφανιστεί στις δηλώσεις που θα υποβληθούν το 2028.
Έως τότε, ο συντελεστής παραμένει στο 55%.
Σύμφωνα με το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους, η εφαρμογή της νέας ρύθμισης αναμένεται να δημιουργήσει χρονική μετατόπιση φορολογικών εσόδων ύψους περίπου 73 εκατ. ευρώ το 2028.
Η προκαταβολή θα εξακολουθήσει να υπολογίζεται μετά τον συμψηφισμό του φόρου που έχει ήδη παρακρατηθεί στα τιμολόγια, ενώ διατηρείται η πρόβλεψη για περιορισμό της στο μισό κατά το πρώτο έτος απόκτησης εισοδήματος από επιχειρηματική δραστηριότητα.
Το χρονοδιάγραμμα των αλλαγών και η τελική επιβάρυνση
Το 2027 αναμένεται να αποτελέσει έτος σημαντικών μεταβολών στις οικονομικές υποχρεώσεις των ελεύθερων επαγγελματιών, χωρίς όμως όλες οι αλλαγές να έχουν άμεση εφαρμογή.
Η νέα φορολογική κλίμακα και το υψηλότερο τεκμαρτό εισόδημα αφορούν ήδη τα εισοδήματα του 2026, ενώ οι αναπροσαρμοσμένες ασφαλιστικές εισφορές θα αρχίσουν να καταβάλλονται από τον Ιανουάριο του 2027.
Οι αλλαγές που προβλέπονται στο νέο νομοσχέδιο, όπως η απαλλαγή από τις προσαυξήσεις του τεκμηρίου και η διεύρυνση της μείωσης για τους μικρούς οικισμούς, εξαρτώνται από την τελική ψήφιση των διατάξεων.
Αντίστοιχα, η απαλλαγή των τρίτεκνων για τα πρώτα 20.000 ευρώ εισοδήματος και η μείωση της προκαταβολής φόρου θα αποτυπωθούν στις δηλώσεις του 2028.
Συνεπώς, το τελικό οικονομικό αποτέλεσμα θα διαφέρει σημαντικά από επαγγελματία σε επαγγελματία.