Εξωδικαστικός μηχανισμός: Γιατί απορρίπτονται αιτήσεις και τι κρίνει τελικά τη ρύθμιση

Ο “Εξωδικαστικός Μηχανισμός Ρύθμισης Οφειλών” λειτουργεί, αλλά δεν λειτουργεί για όλους! Τα επίσημα στοιχεία δείχνουν ότι, παρά τις δεκάδες χιλιάδες επιτυχημένες ρυθμίσεις, ένα σημαντικό μέρος των αιτήσεων δεν καταλήγει ποτέ σε συμφωνία, είτε επειδή απορρίπτεται είτε επειδή «κολλάει» σε κάποιο στάδιο της διαδικασίας. Το 2025 καταγράφηκαν 50.710 επιτυχείς ρυθμίσεις, που αντιστοιχούν σε οφειλές περίπου 15,7 δισ. ευρώ, την ώρα που οι αιτήσεις που έχουν εισέλθει σωρευτικά στο σύστημα υπερβαίνουν τις 120.000.

Με βάση τα στοιχεία της τελευταίας έκθεσης προόδου, στις πολυμερείς διαπραγματεύσεις το ποσοστό των περιπτώσεων που δεν καταλήγουν σε συμφωνία ανέρχεται περίπου στο 19%, ενώ στις διμερείς διαπραγματεύσεις κινείται στο 16%–17%. Αυτό σημαίνει ότι περίπου 1 στις 5 αιτήσεις που φτάνουν στο στάδιο της διαπραγμάτευσης δεν οδηγείται τελικά σε ρύθμιση, είτε λόγω απόρριψης από τους πιστωτές είτε λόγω απόσυρσης από τον ίδιο τον οφειλέτη. Οι λόγοι αποτυχίας καταγράφονται αναλυτικά στην έκθεση και εμφανίζονται με επαναλαμβανόμενα χαρακτηριστικά.

Έλλειψη βιωσιμότητας της προτεινόμενης ρύθμισης: Σύμφωνα με την έκθεση, βασικός λόγος μη αποδοχής προτάσεων από τους πιστωτές είναι η εκτίμηση ότι η ρύθμιση δεν είναι βιώσιμη με βάση τα δηλωμένα εισοδήματα και το διαθέσιμο ποσό του οφειλέτη. Η έκθεση δεν αποδίδει συγκεκριμένο ποσοστό αποκλειστικά στη βιωσιμότητα, ωστόσο τη συγκαταλέγει ρητά στις κυριότερες αιτίες απόρριψης από πιστωτές, ιδίως στις περιπτώσεις όπου το εισόδημα δεν επαρκεί για την εξυπηρέτηση της προτεινόμενης δόσης.
Λάθη, ελλιπή ή ασύμβατα στοιχεία στην αίτηση: Σημαντικός αριθμός αιτήσεων δεν φτάνει καν στο στάδιο τελικής διαπραγμάτευσης. Όπως προκύπτει από τα στοιχεία ροής της πλατφόρμας, πολλές αιτήσεις παραμένουν σε εκκρεμότητα λόγω ελλιπών στοιχείων, λανθασμένης αποτύπωσης οφειλών ή ασυμφωνιών με τα δεδομένα της ΑΑΔΕ και των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων. Και εδώ η έκθεση δεν δίνει ενιαίο ποσοστό απόρριψης, αλλά καταγράφει το φαινόμενο ως βασική αιτία μη ολοκλήρωσης της διαδικασίας.
Απόσυρση της αίτησης από τον ίδιο τον οφειλέτη: Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι σημαντικό ποσοστό των αποτυχιών δεν οφείλεται σε απόρριψη από πιστωτές, αλλά σε επιλογή του ίδιου του αιτούντος. Σύμφωνα με τα στοιχεία της έκθεσης, το 16%–19% των αιτήσεων που φτάνουν σε στάδιο διαπραγμάτευσης αποσύρονται από τους οφειλέτες, κυρίως επειδή οι όροι της προτεινόμενης ρύθμισης δεν κρίνονται αποδεκτοί.
Σύγκρουση με υφιστάμενες ρυθμίσεις: Η έκθεση καταγράφει περιπτώσεις όπου η ύπαρξη ενεργών ρυθμίσεων προς το Δημόσιο ή τον ΕΦΚΑ επηρεάζει την εξέλιξη του εξωδικαστικού. Αν και δεν αποδίδεται συγκεκριμένο ποσοστό αποτυχίας σε αυτή την αιτία, επισημαίνεται ότι η ταυτόχρονη ύπαρξη πολλαπλών ρυθμίσεων αποτελεί παράγοντα που δυσχεραίνει την επίτευξη συμφωνίας.
Προσδοκίες για “κούρεμα” μεγαλύτερο από αυτό που προβλέπεται: Τα στοιχεία της έκθεσης δείχνουν ότι το μέσο ποσοστό διαγραφής οφειλών προς το Δημόσιο διαμορφώνεται περίπου στο 14%, ενώ για τους ιδιωτικούς πιστωτές τα ποσοστά είναι υψηλότερα αλλά παρουσιάζουν μεγάλες διαφοροποιήσεις. Όταν οι προσδοκίες των οφειλετών ξεπερνούν αυτά τα επίπεδα, οι πιθανότητες αποδοχής της ρύθμισης μειώνονται.
Διαφορετική στάση πιστωτών: Η έκθεση καταγράφει ότι τα ποσοστά αποδοχής προτάσεων διαφέρουν αισθητά ανά πιστωτή, με διαφοροποιήσεις μεταξύ τραπεζών και servicers, γεγονός που επηρεάζει άμεσα την τελική έκβαση της διαδικασίας.
Το συμπέρασμα που προκύπτει από τα επίσημα στοιχεία είναι σαφές: ο εξωδικαστικός μηχανισμός αποδίδει, αλλά με φίλτρα. Από τις πάνω από 120.000 αιτήσεις που έχουν περάσει σωρευτικά από το σύστημα έως το τέλος του 2025, μόλις 50.710 κατέληξαν σε επιτυχή ρύθμιση, ρυθμίζοντας οφειλές περίπου 15,7 δισ. ευρώ. Με άλλα λόγια, περίπου 4 στις 10 αιτήσεις που εισέρχονται στον μηχανισμό φτάνουν τελικά σε συμφωνία, ενώ οι υπόλοιπες απορρίπτονται, αποσύρονται ή παραμένουν σε εκκρεμότητα. Πρόκειται για μια εικόνα που δείχνει ότι ο εξωδικαστικός λειτουργεί, αλλά απαιτεί σωστή προετοιμασία, ρεαλιστικές προσδοκίες και πλήρη εικόνα των δεδομένων πριν από την υποβολή.