Fitch: Υποβάθμισε σε “CCC” από “Β” το αξιόχρεο της Ελλάδας

Του Κωστή Πλάντζου

Σκληρές μνήμες από το 2011 ξύπνησε η διπλή υποβάθμιση της πιστοληπτικής αξιολόγησης της χώρας μας από τον οίκο Fitch. Όπως συνέβη και πριν τρισήμισι χρόνια, η Ελλάδα κατέβηκε μαζεμένα πολλά σκαλοπάτια αξιολόγησης, κατρακυλώντας στο επίπεδο CCC, επειδή οι αναλυτές του Fitch εκτιμούν ότι η χώρα μπορεί να χάσει τη στήριξη της από την ΕΕ και το ΔΝΤ.

Ο Οίκος εκτιμά  βέβαια, παρά την υποβάθμιση, ότι τελικώς θα εξευρεθεί έγκαιρα μια λύση για να μην υπάρξει πιστωτικό γεγονός, η προσδοκία αυτή και μόνον είναι όμως που χωρίζει την Ελλάδα από τον «πάτο» της κατάταξης DDD που θα σημαίνει χρεοκοπία.

Πρακτικά πάντως, αφού -όπως και τότε- η Ελλάδα ήταν και παραμένει εκτός αγορών, το μήνυμα της Fitch δεν απευθύνεται στους ξένους ιδιώτες επενδυτές, αλλά στα κράτη και τους «Θεσμούς» που εμπλέκονται στην ελληνική υπόθεση.

Στην πραγματικότητα η «καμπάνα» κτυπά κυρίως στο εσωτερικό της χώρας μας αφού, αν και η Ελλάδα δεν δανείζεται πια από τις αγορές, δεν έχει βιώσει (ούτε φαίνεται να έχει και προετοιμαστεί όμως για αυτό) την εμπειρία μίας βίαιης χρεοκοπίας, χωρίς «δεκανίκια» και δίχτυ ασφαλείας. Θεωρητικά κτυπά βέβαια, όπως και τότε, και προς το εξωτερικό, στο βαθμό που η πορεία της Ελλάδας επηρεάζει ολόκληρη την ευρωζώνη.

Μένει να φανεί όμως αν τελικά μπορεί να επαναληφθεί το σκηνικό του «ντόμινο» υποβαθμίσεων που είχε ξεσπάσει το 2011-2012 μετά την Ελληνική, και που είχε οδηγήσει τον Fitch και άλλους οίκους αξιολόγησης να υποβαθμίζουν ομαδόν μέχρι και τις γαλλικές τράπεζες ή και την ίδια την γερμανική οικονομία.

Αν πάντως αποδειχθεί πως δεν ευσταθούν οι ισχυρισμοί Σόιμπλε που, ωμά, έχει πει ότι στην παρούσα φάση η Γερμανία και η ευρωζώνη δεν έχουν πλέον να φοβούνται από την κατάσταση στην Ελλάδα, τότε η ελληνική κυβέρνηση μπορεί να αποκτά με την ξαφνική υποβάθμιση ένα ισχυρό διαπραγματευτικό ατού για να πιέσει να κλείσει το ταχύτερο μία πολιτική συμφωνία χρηματοδότησης με την Ελλάδα, για να μην ξεσπάσει ο «Αρμαγεδδών» για τον οποίο έχει μιλήσει ο κύριος Βαρουφάκης.

Όπως όλα δείχνουν πάντως, από τις εξελίξεις των επομένων ημερών ή και ωρών στις διαπραγματεύσεις θα κριθεί αν ο Οίκος Fitch «κτυπήσει» αιφνιδιαστικά και πάλι (πριν τα μέσα Μαΐου) που ήταν δρομολογημένο να συμβεί, εφόσον το απαιτήσουν έκτακτες εξελίξεις και καταστάσεις στη χώρα μας.

Και οι ανησυχίες άλλωστε του Οίκου Fitch δεν φαίνεται να εστιάζονται, προς ώρας τουλάχιστον, στα δημοσιονομικά δεδομένα της χώρας (στοιχεία εκτέλεσης του κρατικού πρϋπολογισμού κλπ) αλλά στο αν θα υπάρξει τελικώς ρήξη αντί για ένα deal των Θεσμών με την νέα ελληνική κυβέρνηση.

Η υποβάθμιση

Σε “CCC” υποβάθμισε το μακροπρόθεσμο κρατικό αξιόχρεο της Ελλάδας ο οίκος Fitch, όπως ανακοίνωσε το βράδυ της Παρασκευής.

Η υποβάθμιση της Ελλάδας ήρθε νωρίτερα από τον επόμενο σχεδιαζόμενο έλεγχο, αποδεικνύοντας το έκτακτο της κατάστασης. Ο σχεδιασμός για την επόμενη αξιολόγησης της Ελλάδας ήταν για τις 15 Μαΐου του 2015.

Ο Fitch δικαιολόγησε την κίνησή του στην έλλειψη πρόσβασης στην αγορά, στις αβέβαιες προοπτικές για την έγκαιρη εκταμίευση της δόσης από τους θεσμούς καθώς και στις συνθήκες περιορισμένης ρευστότητας στο εγχώριο τραπεζικό τομέα που έχουν οδηγήσει σε ακραίες χρηματοδοτικές πιέσεις το ελληνικό Δημόσιο. 

Ο Fitch αναθεωρεί προς τα κάτω την πρόβλεψη ανάπτυξης για την Ελλάδα στο 0,5% για το 2015, από 1,5% που προέβλεπε για την τρέχουσα χρονιά τον Ιανουάριο και το 2,5% που προέβλεπε τον Δεκέμβριο του 2014.

Η ζημιά στην επενδυτική και καταναλωτική εμπιστοσύνη, καθώς και κλονισμός της εμπιστοσύνης των καταθετών έχει σχεδόν εκτροχιάσει την ανάκαμψη της ελληνικής οικονομίας που είχε αρχίσει, σημειώνει ο οίκος.

Όπως αναφέρεται, θα χρειαστεί χρόνος να να διορθωθεί η ζημιά που έχει επέλθει, ακόμα και αν οι προοπτικές για την επιτυχή ολοκλήρωση του προγράμματος βελτιωθούν τις επόμενες εβδομάδες.   

Ακόμη και αν υπάρξει συμφωνία, θα είναι δύσκολο να διατηρηθεί πρωτογενές πλεόνασμα φέτος, καθώς η εξασθένηση της εγχώριας ζήτησης και η έλλειψη ρευστότητας του ιδιωτικού τομέα θα πλήξουν τα φορολογικά έσοδα, αναφέρει ο Fitch.

«Αν και δεν το αναμένουμε» , υπάρχει κίνδυνος να θεσπιστούν έλεγχοι κεφαλαίων προκειμένου να συγκρατηθεί η εκροή καταθέσεων από τις εγχώριες τράπεζες, αναφέρει ο οίκος, τονίζοντας ότι ο κίνδυνος αυτός τον οδήγησε στην αναθεώρηση προς τα κάτω του Country Ceiling στο ‘B-‘.

«Μέσα στις επόμενες μέρες η Ελλάδα θα κληθεί να υποβάλει στο Eurogroup μια πιο λεπτομερή λίστα μεταρρυθμίσεων. Αν αυτή γίνει δεκτή η κυβέρνηση θα έρθει πιο κοντά σε μία μερική εκταμίευση πριν από την ολοκλήρωση της αξιολόγησης του προγράμματος. Ωστόσο, κατά την άποψή μας, είναι πιθανό το Eurogroup να θέλει η ελληνική κυβέρνηση να δείξει ότι έχει εφαρμόσει κάποιο μέρος της λίστας πριν από την εκταμίευση των κονδυλίων. Αυτό το σενάριο ωθεί προς τα πίσω την πιθανή ημερομηνία εκταμίευσης, το νωρίτερο τον Απρίλιο», τονίζει ο Fitch.

Σύμφωνα πάντως με τον Fitch, η συμφωνία που επιτεύχθηκε τον Φεβρουάριο να επεκταθεί το πρόγραμμα του EFSF μέχρι το τέλος Ιουνίου, υποστηρίζει το βασικό σενάριο του οίκου ότι η Ελλάδα και οι πιστωτές της θα επιτύχουν τελικά μια συμβιβαστική συμφωνία.