Η Ελλάδα βρίσκεται στην πρώτη γραμμή των αλλαγών που φέρνει η κλιματική κρίση στον ευρωπαϊκό αγροτικό χάρτη, καθώς οι υψηλότερες θερμοκρασίες, η λειψυδρία και οι μεταβολές στις εποχικές συνθήκες αναδιαμορφώνουν τις περιοχές όπου μπορούν να ευδοκιμήσουν βασικές καλλιέργειες φρούτων. Σύμφωνα με νέα έκθεση της Rabobank, η προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή εξελίσσεται πλέον σε κρίσιμο ανταγωνιστικό πλεονέκτημα για τον ευρωπαϊκό κλάδο φρούτων, με τις χώρες και τους παραγωγούς που διαθέτουν κεφάλαια, τεχνολογία και πρόσβαση σε νερό να αποκτούν σημαντικό προβάδισμα.
Η έκθεση επισημαίνει ότι η κλιματική αλλαγή δεν απειλεί απαραίτητα τη συνολική προσφορά φρούτων στην Ευρώπη, αλλά κάνει την παραγωγή πιο ασταθή, αυξάνοντας τη μεταβλητότητα στις αποδόσεις, στην ποιότητα και στον χρόνο συγκομιδής.
Η Ελλάδα στους μεγάλους παίκτες της μεσογειακής παραγωγής
Η ελληνική παραγωγή βρίσκεται στο επίκεντρο των εξελίξεων, καθώς η χώρα αποτελεί έναν από τους βασικούς παραγωγούς φρούτων της Μεσογείου.
Στα εσπεριδοειδή, η Ελλάδα αντιστοιχεί περίπου στο 10% της παραγωγής εσπεριδοειδών της EE, πίσω από την Ισπανία που κατέχει το 55%-60% και την Ιταλία με περίπου 20%-25%. Αυτό σημαίνει ότι η χώρα εκτίθεται άμεσα στις νέες κλιματικές πιέσεις που αντιμετωπίζει ολόκληρη η μεσογειακή ζώνη.
Οι βασικές απειλές είναι η άνοδος της θερμοκρασίας, η αυξανόμενη πίεση στους υδάτινους πόρους και οι μεγαλύτερες περίοδοι ξηρασίας, που οδηγούν σε μεγαλύτερη εξάρτηση από την άρδευση και αυξάνουν το κόστος παραγωγής.
Παράλληλα, η Ελλάδα αποτελεί έναν από τους κυρίαρχους παραγωγούς στα πυρηνόκαρπα, όπως τα ροδάκινα και τα νεκταρίνια. Μαζί με την Ισπανία και την Ιταλία, οι τρεις χώρες αντιπροσωπεύουν πάνω από το 90% της παραγωγής ροδάκινων και νεκταρινιών στην ΕΕ.
Ωστόσο, η Rabobank προειδοποιεί ότι τα θερμότερα καλοκαίρια και οι ηπιότεροι χειμώνες δημιουργούν νέες προκλήσεις για τις παραδοσιακές περιοχές παραγωγής της νότιας Ευρώπης.
Αλλάζει η «γεωγραφία» της παραγωγής
Η έκθεση της Rabobank καταγράφει μια σταδιακή μετατόπιση του ευρωπαϊκού χάρτη παραγωγής φρούτων προς βορειότερες και πιο ηπειρωτικές περιοχές, καθώς οι κλιματικές συνθήκες μεταβάλλονται.
Οι αναλύσεις δείχνουν ότι περιοχές της κεντρικής και ανατολικής Ευρώπης μπορεί στο μέλλον να αποκτήσουν χαρακτηριστικά που σήμερα συνδέονται με παραδοσιακές ζώνες παραγωγής, ενώ τμήματα της νότιας Ευρώπης ενδέχεται να απομακρύνονται από τις συνθήκες που ιστορικά ευνοούσαν την καλλιέργεια φρούτων.
Ωστόσο, η Rabobank διευκρινίζει ότι αυτό δεν σημαίνει αυτόματη μεταφορά της παραγωγής από τον Νότο στον Βορρά. Η προσαρμογή θα εξαρτηθεί από επενδύσεις σε άρδευση, νέες ποικιλίες, σχεδιασμό οπωρώνων, προστασία από παγετό, υποδομές, εργατικό δυναμικό και πρόσβαση στις αγορές.
Το νερό γίνεται ο μεγαλύτερος παράγοντας ανταγωνισμού
Για τις μεσογειακές χώρες, το μεγαλύτερο στοίχημα είναι η διαχείριση του νερού. Η Rabobank επισημαίνει ότι η προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή εξαρτάται πλέον από τη δυνατότητα των παραγωγών να επενδύσουν σε αποτελεσματικότερα συστήματα άρδευσης, παρακολούθηση υγρασίας του εδάφους, τεχνολογίες λήψης αποφάσεων και νέες καλλιεργητικές πρακτικές.
Οι περιοχές που διαθέτουν ασφαλείς και διαφοροποιημένες πηγές νερού θα έχουν μεγαλύτερες πιθανότητες να αντιμετωπίσουν τις αυξανόμενες κλιματικές πιέσεις.
Ποιοι παραγωγοί θα επιβιώσουν
Το μεγαλύτερο χάσμα, σύμφωνα με την έκθεση, δεν είναι τεχνολογικό αλλά οικονομικό και οργανωτικό.
Οι μεγαλύτερες και πιο διαφοροποιημένες επιχειρήσεις μπορούν να κατανείμουν τον κίνδυνο σε διαφορετικές καλλιέργειες και περιοχές, ενώ οι μικρότεροι παραγωγοί είναι πιο ευάλωτοι στα ακραία καιρικά φαινόμενα.
Μέτρα όπως αντιχαλαζικά δίχτυα, συστήματα προστασίας από παγετό και βελτιωμένες υποδομές νερού μπορούν να προστατεύσουν την παραγωγή, αλλά απαιτούν σημαντικές αρχικές επενδύσεις. Αυτό ενδέχεται να διευρύνει το χάσμα μεταξύ καλά κεφαλαιοποιημένων παραγωγών και μικρότερων ή παλαιότερων εκμεταλλεύσεων.
Το τελικό συμπέρασμα της Rabobank είναι ότι η κλιματική ανθεκτικότητα θα αποτελέσει τον νέο παράγοντα διαφοροποίησης στον ευρωπαϊκό κλάδο φρούτων: οι παραγωγοί που μπορούν να προσαρμοστούν θα αποκτήσουν πλεονέκτημα, ενώ όσοι δεν μπορούν να επενδύσουν θα αντιμετωπίσουν αυξανόμενη πίεση.
Διαβάστε ακόμη
Οι νέες «συμμαχίες» του λιανεμπορίου: Γιατί οι αλυσίδες στέλνουν πελάτες η μία στην άλλη (pics)
Διακοπές στο βουνό: Ραγδαία αύξηση λόγω της ζέστης
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ