Η ενεργός ζήτηση, το τρίτο πρόγραμμα και το ευρωπαϊκό ξεκαθάρισμα

Την ώρα που ο ιδιωτικός τομέας οδηγείται εκ των πραγμάτων σε οριακό σημείο, οι αναλύσεις των ξένων για την Ελλάδα φτάνουν -σε επίπεδο σεναρίων πάντα- να ξεπερνούν την επιστημονική φαντασία των Ελλήνων δημοσιογράφων. Πρώτον, μιλούν για αλλαγή ισορροπιών στο κυβερνητικό σχήμα με νέους εταίρους. Δεύτερον, γράφτηκε ακόμα και ότι θα δοθεί βοήθεια από την ΕΚΤ στις τράπεζες χωρίς ένταξη της χώρας μας σε πρόγραμμα!

Τι απ’ όλα αυτά θα συμβεί κανείς δεν μπορεί να το πει με βεβαιότητα. Το ζητούμενο όμως είναι πλέον και το timing. Γιατί όσο ο χρόνος περνάει τόσο πιο πολλά χρήματα θα χρειάζονται και τόσο δυσκολότερα θα μπορούν να γίνονται οι πληρωμές, όχι μόνο για τους μισθούς του Δημοσίου αλλά και του ιδιωτικού τομέα.

Σε κάθε περίπτωση, πάντως, αυτό που φαντάζει σαν το πιθανότερο σενάριο είναι το τρίτο πρόγραμμα. Ενα πρόγραμμα που δεν φαίνεται ότι θα ετοιμαστεί άμεσα αλλά θα είναι αντικείμενο της θερινής περιόδου. Διαπιστώνεται ότι αυτά που ενδεχόμενα θα γλιτώσει η κοινωνία από μισθούς και Ασφαλιστικό θα έχουν αντίτιμο στους συντελεστές του ΦΠΑ. Ειδικά για τη διαχείριση της διαπραγμάτευσης του ΦΠΑ, αποκαλύφθηκε η προχειρότητα με την οποία κινήθηκε η κυβέρνηση στη διαπραγμάτευση. Δημοσιοποιήθηκαν πράγματα που δεν μπορούσαν να γίνουν όχι γιατί δεν τα δέχονταν οι δανειστές αλλά γιατί δεν μπορούσαν να υλοποιηθούν από τεχνικής και νομικής πλευράς από τις ελληνικές υπηρεσίες.

Δυστυχώς το τίμημα του δημοσιονομικού κενού που δημιουργείται είναι τέτοιο που βραχυπρόθεσμα θα πληρωθεί και μένει να δούμε τι θα κοστίσει πολιτικά στον ΣΥΡΙΖΑ. Ωστόσο, εκ των πραγμάτων ο πρωθυπουργός, αφού έχει όραμα και στρατηγική για τη χώρα εντός του ευρώ, πρέπει -αν χρειαστεί- να ξεκαθαρίσει το τοπίο διαμορφώνοντας την ευρωπαϊκή πλειοψηφία με βάση τη δική του πρωτοβουλία.

Στον ΣΕΒ από την άλλη σκιαγραφήθηκαν οι νέες συνθήκες που ενδέχεται να επικρατήσουν στον εργασιακό τομέα, οι οποίες θα υπάρξουν βέβαια εφόσον θα μπορούν να πληρώνονται και οι μισθοί. Δηλαδή ο ΣΕΒ είπε «όχι» στις ομαδικές απολύσεις, «ναι» στην ευέλικτη μορφή εργασίας, «ναι» στις συλλογικές διαπραγματεύσεις, αλλά αύξηση μισθών όταν συνδέονται με την παραγωγικότητα και μπόνους στους εργαζομένους όταν οι επιχειρήσεις διανέμουν ικανοποιητικό μέρισμα. Το κυριότερο όμως είναι ότι ο ΣΕΒ τάχθηκε ξεκάθαρα κατά της μνημονιακής πρακτικής, επισφραγίζοντας έτσι την ανάγκη ύπαρξης στρατηγικού σχεδίου ανάκαμψης με συνεργασία και εμπιστοσύνη. Αυτά ηχούν καλά, αλλά ίσως είναι και ο μόνος τρόπος για την αποκατάσταση των σχέσεων των κοινωνικών εταίρων και τη συγκρότηση ρεαλιστικών στόχων με βάση τις συνθήκες και τα δεδομένα του 2015 και όχι του Νοεμβρίου του 2012.

Πρέπει εδώ να πούμε ότι ο πρωθυπουργός μίλησε πολύ συγκεκριμένα κάνοντας αναφορά στην ενεργό ζήτηση, προσδιορίζοντας έτσι και μια στρατηγική που θα πρέπει να γίνει πολύ σοβαρό αντικείμενο διαπραγμάτευσης του αναπτυξιακού πακέτου, το οποίο ως φαίνεται θα είναι μέρος της. Στην παρούσα φάση είναι αρκετοί εκείνοι οι οικονομολόγοι, οι οποίοι μάλιστα έχουν χρηματίσει και στον κρατικό μηχανισμό την τελευταία δεκαετία, που πιστεύουν ότι ο αποπληθωρισμός από τη μια και η έλλειψη παραγωγικών επενδύσεων από την άλλη δεν μπορούν να γυρίσουν μόνο με την ιδιωτική πρωτοβουλία.

Για να επιτευχθούν όλα αυτά όμως θα πρέπει η κυβέρνηση να πείσει τους πιστωτές ότι στόχος της είναι η επιτυχής δημοσιονομική προσαρμογή. Αυτό είναι και το κλειδί για να πάρει τα πράγματα στα χέρια της και να αναδιαρθρώσει επί της ουσίας το δεύτερο πρόγραμμα, το οποίο μπορεί μεν να έφερε σε λογαριασμό τα ονομαστικά μεγέθη, οδήγησε όμως την κοινωνία σε μεγάλη δοκιμασία.