Η κλιματική αλλαγή διαμορφώνει τα νέα έργα περιβάλλοντος του ΕΣΠΑ

Της Μαριάννας Τζάννε

Προσαρμοσμένο στις ανάγκες για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής θα είναι το νέο ΕΣΠΑ, χρηματοδοτώντας έργα με οικολογική διάσταση σχεδιασμού, αλλαγή των προτύπων παραγωγής ενέργειας και κατανάλωσης αλλά και νεανικές μορφές επιχειρηματικότητας με ενίσχυση του περιβαλλοντικού κλάδου.

Βασική προτεραιότητα στο πλαίσιο της προγραμματικής 2014-2020 είναι η υλοποίηση έργων και δράσεων προς συστηματική εφαρμογή της κοινοτικής οδηγίας 2008/98/ΕΚ, στη βάση επικαιροποιημένων σχεδίων διαχείρισης. Στο πλαίσιο αυτό ολοκληρώνεται το Εθνικό Πρόγραμμα Πρόληψης Παραγωγής Αποβλήτων καθώς και η αναθεώρηση του Εθνικού Σχεδίου Διαχείρισης Αποβλήτων.

Στους στόχους είναι η αντιμετώπιση του ενεργειακού κόστους της παραγωγής, το οποίο στην Ελλάδα είναι υψηλό λόγω τιμής και σπατάλης και η σταδιακή αντικατάσταση των συμβατικών πηγών ενέργειας στην κατεύθυνση ενίσχυσης των ΑΠΕ και των πολιτικών εξοικονόμησης και ενεργειακής αναβάθμισης. Πρόκειται όμως για μία πολιτική που συγκρούεται με το πρόσφατο σχέδιο αντιμετώπισης της κλιματικής αλλαγής που έθεσε σε δημόσια διαβούλευση το ΥΠΕΝ και το οποίο καθιστά αφιλόξενες τις επενδύσεις σε ανεμογεννήτριες στα νησιά.

Το υπουργείο Οικονομίας και ο αρμόδιος υφυπουργός για θέματα ΕΣΠΑ κ. Αλέξανδρος Χαρίτσης επιδιώκουν να μην επαναλάβουν τα λάθη του παρελθόντος. Στο ΕΣΠΑ 2007-2014, ο εγκεκριμένος προϋπολογισμός για περιβαλλοντικές δράσεις ήταν από την ΕΕ 1.720 εκατ. ευρώ συμπεριλαμβανομένης μεγάλης προκαταβολής. Αντίστοιχα ο απαιτούμενος προϋπολογισμός για να υλοποιηθούν τα έργα υπολογίζεται σε 2.100 εκατ. ευρώ. Αυτό όπως σημειώνουν από το υπουργείο Οικονομϊας σημαίνει ότι η απαίτηση από εθνικούς πόρους περιορίζεται σημαντικά και διαμορφώνεται στα 470 εκατ. ευρώ. Η παρούσα απορρόφηση φτάνει στο 87% ενώ έχει ληφθεί πρόνοια για μεταφορά έργων στη νέα προγραμματική περίοδο 2014 – 2020 ώστε να μη χαθούν πόροι. Η σύγκριση αυτή αποτυπώνει ανάγλυφα τα δείγματα κακού σχεδιασμού προγραμμάτων, όπου εντάσσονταν έργα χωρίς ούτε οι πόροι να έχουν εξευρεθεί, ούτε τα έργα αυτά να είναι με τέτοιο τρόπο σχεδιασμένα ώστε να μπορούν να παρουσιάσουν απορρόφηση, ακόμα και έργα χωρίς καν συμβάσεις.

Σημειώνεται ότι στο τέλος του 2014, η υπερδέσμευση ήταν στο 198% του προγράμματος με απορροφητικότητα μόλις στο 78%. Αυτό σημαίνει ότι θα χρειάζονταν διπλάσιοι εθνικοί πόροι προκειμένου να υλοποιηθεί το επίμαχο πρόγραμμα, δηλαδή περί τα 2 δισ. ευρώ, αφού ο απαιτούμενος προϋπολογισμός έφτανε τα 4 δισ. ευρώ με εγκεκριμένο από την ΕΕ προϋπολογισμό 2 δισ. ευρώ (85% χρηματοδότηση).