Η νέα γενιά του ελληνικού σουβενίρ

του Κώστα Τσαούση

Τις περισσότερες από τις δημιουργίες της nouvelle vague του ελληνικού μεταμοντέρνου σουβενίρ -διακοσμητικά αλλά και χρηστικά αντικείμενα του καθημερινού βίου μέχρι αποδομημένα… παραδοσιακά αναμνηστικά- δεν θα τις βρείτε στα πωλητήρια των μεγάλων μουσείων, αλλά ούτε και στις προθήκες των λογής μικρών καταστημάτων στον πεζόδρομο της Μακρυγιάννη που εφάπτεται στο Μουσείο της Ακρόπολης.

Προφανώς, ούτε και οι τουρίστες. Κι ας πηγαινοέρχονται από αυτό το σημείο της πόλης πάνω από 1,5 εκατομμύριο με ευρώ και πιστωτικές κάρτες στο πορτοφόλι. Τα παραπάνω δεν αποτυπώνουν τίποτα παραπάνω από μια εικόνα της στιγμής για το μεταμοντέρνο σουβενίρ που διεκδικεί το δικό του rebranding του made in Greece.

Γι’ αυτόν τον λόγο απευθύνθηκα σε τρεις ενεργούς επαγγελματίες, μάχιμα πρωτοκλασάτα στελέχη της δυναμικά εξελισσόμενης δημιουργικής βιομηχανίας της χώρας που αργά (λόγω δεδομένων και μεγεθών) αλλά σταθερά (λόγω της σκληρής δουλειάς και των έξυπνων προσεγγίσεων και ιδεών) διεκδικεί το δικό της αποτύπωμα στην οικονομική και επιχειρηματική πραγματικότητα. Από την προσπάθειά μου αυτή συγκέντρωσα δύο απόψεις -του Λευτέρη Κοντορούση από την εταιρεία Χαρτοβασίλειον και του Σέργιου Φωτιάδη από τη We design- και μία μίνι συνέντευξη με τον Γιάννη Χαραλαμπόπουλο από τους Beetroot.

ΣΕΡΓΙΟΣ ΦΩΤΙΑΔΗΣ
We design 
Χρηστικά αντικείμενα με χιουμοριστική διάθεση

«Τρεις άνθρωποι διαφορετικών ειδικοτήτων γύρω από το design, η Θεανώ, ο Φίλιππος και ο Σέργιος, με πολλά ακόμα ενδιαφέροντα, ερεθίσματα, γνώσεις και εμπειρίες, συνεργαζόμαστε, δουλεύουμε μαζί και έτσι ιδρύουμε το 2001 τη We design.
Λογότυπα, εταιρική ταυτότητα, αφίσες, εταιρική προβολή, ιστοσελίδες, αντικείμενα, έπιπλα, σκηνικά, φωτιστικά, περίπτερα, κατοικίες, κτίρια, όλα συνυπάρχουν, η κλίμακα αλλάζει αλλά η διαδικασία σχεδιασμού είναι παρόμοια, με τόσα πολλά κοινά στοιχεία που δύσκολα διαχωρίζονται σε ειδικότητες.
Το ενδιαφέρον μας να επαναπροσδιορίσουμε την έννοια του αναμνηστικού προϊόντος μάς οδήγησε στη δημιουργία της σειράς Greece Revisited, όπου αποτυπώνονται αναφορές σε στοιχεία από την Ιστορία, τη φύση, την παράδοση και την καθημερινότητα της Ελλάδας, με χιουμοριστική διάθεση σε καθημερινά χρηστικά αντικείμενα. Ο σχεδιασμός και η παραγωγή γίνονται από την αρχή και εξ ολοκλήρου στην Ελλάδα. Σαν ομάδα δίνουμε έμφαση στην υψηλή ποιότητα των προϊόντων μας, προσφέροντας έτσι επιλογή στους πιο απαιτητικούς και ευαισθητοποιημένους τουρίστες, εγχώριους και μη.
Στην Ελλάδα διανύουμε μια περίοδο όπου έχουμε συνειδητοποιήσει πλέον ότι μπορούμε και πρέπει να αλλάξουμε πολλά πράγματα. Γίνονται πολλές ενέργειες και προσπάθειες σε όλους τους τομείς και μέσα από τη δημιουργική σκέψη και τον συντονισμό πολλές από αυτές διαπρέπουν. Υπάρχει πολύς χώρος ακόμα για εξέλιξη, ενώ οι συλλογικές κινήσεις και οι συνεργασίες είναι απαραίτητες.

Τα αντικείμενα της Greece Revisited κυκλοφόρησαν τον Ιούλιο του 2014. Από την αρχή ο Τύπος και το κοινό έδειξαν μεγάλο ενδιαφέρον και ανταπόκριση. Συνεχίσαμε δυναμικά με εκθέσεις που απευθύνονται σε επαγγελματίες αλλά και στο ευρύ κοινό, ενώ διευρύνουμε την γκάμα των προϊόντων της σειράς μας στοχεύοντας στον εκσυγχρονισμό της εικόνας των ελληνικών σουβενίρ».

ΛΕΥΤΕΡΗΣ ΚΟΝΤΟΡΟΥΣΗΣ
Χαρτοβασίλειον

Η μοντέρνα διάσταση του ελληνικού πολιτισμού

«Τα τελευταία χρόνια και σίγουρα μετά το 2010 με την οικονομική κρίση ξεκίνησε, θα έλεγα συλλογικά, ο επανασχεδιασμός και η παραγωγή του made in Greece. Αυτό έγινε κατά τη γνώμη μου για τρεις λόγους. Ο πρώτος είναι γιατί ο Ελληνας αγοράζει πλέον συνειδητά ελληνικά προϊόντα. Ο δεύτερος γιατί οι έμποροι, μην μπορώντας να αγοράσουν μετρητοίς εμπόρευμα, στράφηκαν στην ντόπια αγορά και ο τρίτος γιατί ένα μεγάλο κομμάτι του πληθυσμού αποφάσισε να κάνει και κάτι άλλο παράλληλα με τη δουλειά του ή να κάνει κάτι από την αρχή γιατί δεν είχε καν δουλειά. Σε όλη αυτή την κίνηση βοήθησε και θα βοηθήσει περισσότερο η αύξηση του τουρισμού.
Ολη αυτή η προσπάθεια δείχνει τις δυνατότητες που υπάρχουν ώστε να προβάλουμε με σύγχρονο πλέον τρόπο τη μοντέρνα διάσταση του ελληνικού πολιτισμού. Σίγουρα έχουμε αργήσει αρκετά και σίγουρα όλο αυτό θα έπρεπε να έχει γίνει οργανωμένα με μπροστάρη το κράτος. Ακόμα και σήμερα στα πωλητήρια των μουσείων δεν υπάρχει η αντίστοιχη σύγχρονη άποψη και ούτε τώρα υπάρχει κάποιο κατάστημα οργανωμένο σε κεντρικό σημείο που να προάγει και να πουλάει όλες αυτές τις ιδέες συγκεντρωμένα.
Ο Δήμος Αθηναίων ξεκίνησε πριν από κάποια χρόνια μια σοβαρή προσπάθεια αναμνηστικών, αλλά και αυτή γρήγορα κατέληξε όπως καταλήγει κάθε προσπάθεια όπου εμπλέκεται το Δημόσιο ή δημόσιος φορέας. Επίσης, η πρόσβαση στους υπεύθυνους που εμπλέκονται με τα πωλητήρια των μουσείων (ΤΑΠ) για να δείξεις τη δουλειά σου παραμένει πάντα δύσκολη – τουλάχιστον μέχρι τώρα. Το Μουσείο της Ακρόπολης είναι αυτόνομο και πιο ξεκάθαρο, αφού ανακοινώνει διαγωνισμό και ο καθένας μας μπορεί να λάβει μέρος».

Γιάννης Χαραλαμπόπουλος
Beetroot Design Group
Ελληνικά αναμνηστικά πέραν του φολκλόρ

– Αν έχετε ασχοληθεί με οποιονδήποτε τρόπο με αυτή τη δημιουργική κίνηση που έχει ως βασικό της στοιχείο το νέο ελληνικό σουβενίρ, θα μας ενδιέφερε να μοιραστείτε μαζί μας την εμπειρία σας. Η Beetroot παράλληλα με τη βασική της αποστολή, που είναι ο σχεδιασμός οπτικής επικοινωνίας σε επαγγελματικό επίπεδο, έχει δημιουργήσει αρκετά προϊόντα, κυρίως στον χώρο της έκδοσης, που έχουν πάντα άμεση ή έμμεση σχέση με το design και τη φιλοσοφία του και σε ένα δεύτερο επίπεδο διακρίνονται από μια ελληνικότητα που ενώ δεν είναι ποτέ αυτοσκοπός, εντούτοις φαίνεται να υπάρχει σε κάθε μας έργο. Συνεπώς αν διευρύνουμε τη ματιά μας πέραν του φολκλόρ, όλη αυτή η παραγωγή λειτουργεί αυτομάτως και ως μια σειρά από εξαιρετικά και ιδιαίτερα σύγχρονα ελληνικά αναμνηστικά. Τα προϊόντα αυτά μπορεί κανείς να τα προμηθευτεί απευθείας από το δίκτυο στο mangel-wurzel.com ή σε συνεργαζόμενα σημεία πώλησης όπως το Μουσείο Μπενάκη.

– Θεωρείτε και σε ποιον βαθμό ότι η δημιουργική αυτή κίνηση που βρίσκει θετική ανταπόκριση στην Ελλάδα και στο εξωτερικό μπορεί να έχει και μια οικονομική αποτύπωση των δραστηριοτήτων της. Ο ορισμός του αναμνηστικού προϋποθέτει μια εμπειρία και τελικά την ανάμνηση της εμπειρίας. Κατά μία έννοια το αναμνηστικό είναι ένα τοτέμ ή ακόμη και ένα φετίχ. Είναι ένα σύμβολο της εμπειρίας στην οποία αναφέρεται. Ο ελληνικός πολιτισμός είναι και θα είναι θελκτικός για μια σειρά από λόγους που γνωρίζουμε όλοι πολύ καλά, συνεπώς είναι φυσιολογικό να υπάρχει αντίστοιχο ενδιαφέρον για τα αναμνηστικά του πολιτισμού αυτού. Η δυναμική όμως της αγοράς των αναμνηστικών εξαρτάται από πολλές συνιστώσες, τη σχεδιαστική ιδέα, την ποιότητα κατασκευής, την ευκολία διάθεσης κ.λπ. Είναι σίγουρα θετική μια συντεταγμένη συμμετοχή της χώρας μας στην παγκόσμια αγορά αναμνηστικών, αλλά όπως και σε κάθε επιχείρηση, το αποτέλεσμα των πωλήσεων κρίνεται από τους καταναλωτές των οποίων τις ολοένα αυξανόμενες απαιτήσεις καλούμαστε να ικανοποιήσουμε.

– Κάτω από ποιους όρους και προϋποθέσεις το νέο ελληνικό σουβενίρ μπορεί να βρει σημεία συνάντησης (αλλά και εμπορικής αξιοποίησης και των εσόδων) με το κύμα των εκατομμυρίων επισκεπτών της Αθήνας ή και άλλων τουριστικών ή πολιτισμικών προορισμών; Οι επισκέπτες των τουριστικών προορισμών είναι άνθρωποι ενημερωμένοι σχετικά με τον πολιτισμό μας, έστω και σε ένα πρώτο επίπεδο, ταξιδεύουν και τις περισσότερες φορές έχουν επισκεφτεί και άλλα μέρη – και ενδεχομένως και άλλα πωλητήρια με αναμνηστικά. Επίσης χρησιμοποιούν το Διαδίκτυο και φορητές συσκευές επικοινωνίας και γενικά είναι άνθρωποι ενήμεροι. Πρέπει λοιπόν να καταλάβουμε ότι προκειμένου να επικοινωνήσουμε με αυτούς τους ανθρώπους και να μοιραστούμε τον πολιτισμό μας μαζί τους μέσω ενός αναμνηστικού, πρέπει να είμαστε ειλικρινείς και να σεβόμαστε και εκείνους αλλά και τον ελληνικό πολιτισμό και την υπέροχη σχεδιαστική κληρονομιά μας. Δημιουργική προσέγγιση σχεδιασμού, υψηλή ποιότητα κατασκευής, σωστή και ενημερωμένη προώθηση και έκθεση των αντικειμένων, εύκολη προσβασιμότητα και υψηλή ποιότητα εξυπηρέτησης κατά την πώληση είναι μερικές από τις πιο βασικές προδιαγραφές που πρέπει να διέπουν ένα αναμνηστικό αλλά και την αγορά του προκειμένου να είναι θελκτικό και ανταγωνιστικό. Επίσης να αναφέρουμε ότι οι προδιαγραφές αυτές πρέπει να διέπουν και τη συσκευασία του αναμνηστικού, για την οποία συχνά απαιτείται ξεχωριστός σχεδιασμός.

– Μπορείτε να μας προσδιορίσετε τα αντικίνητρα ως προς την προώθηση του νέου ελληνικού σουβενίρ στην ελληνική και διεθνή αγορά; Δεν μπορούμε να φανταστούμε κανέναν λόγο για να μη συμμετέχει η χώρα μας μέσω του πολιτισμού της σε μια εξαιρετικά προσοδοφόρα αγορά όπως αυτή των αναμνηστικών. Προφανώς όμως αν τα ελληνικά προϊόντα που διατίθενται δεν είναι υψηλών προδιαγραφών και δεν σέβονται τον καταναλωτή, το αποτέλεσμα θα είναι το αντίθετο. Πρέπει να καταλάβουμε πως οτιδήποτε φέρει την ένδειξη «ελληνικό» γίνεται ταυτόχρονα και ένας πρεσβευτής της χώρας μας όσον αφορά στη σχεδιαστική και την κατασκευαστική μας κουλτούρα και ικανότητα.