Ενώ η παγκόσμια προσοχή παραμένει προσηλωμένη στην κρίση στη Μέση Ανατολή, η επόμενη οικονομική απειλή για την οποία ήδη συζητάνε σε Ελλάδα και Ευρώπη δεν αφορά τον πόλεμο, την ενέργεια ή τον πληθωρισμό, αλλά το AI και το αν η τεχνολογία μπορεί να διαβρώσει τα φορολογικά έσοδα που στηρίζουν το κράτος και ταυτόχρονα να εκθέσει και σε νέα ρίσκα το χρηματοπιστωτικό σύστημα.
Αυτή τη νέα πραγματικότητα περιέγραψε ωμά από την Αθήνα ο κ. Κυριάκος Πιερρακάκης μιλώντας στα μέλη της Οικονομικής και Δημοσιονομικής Επιτροπής της Ε.Ε. (Economic and Financial Committee – EFC) τα οποία προετοιμάζουν τις εργασίες του ECOFIN. Τους μετέφερε ανησυχίες που εισέπραξε από επαφές και συζητήσεις που έγιναν στην Ουάσινγκτον, όπου συμμετείχε ως πρόεδρος του Eurogroup.
Ποιος είναι ο κίνδυνος που προδιαγράφεται; Η Τεχνητή Νοημοσύνη απειλεί τη φορολογική βάση στον βαθμό που υποκαθιστά την εργασία, χάνονται θέσεις εργασίας, φόροι και εισφορές. Μόλις την περασμένη εβδομάδα η ΜΕΤΑ ανακοίνωσε ότι καταργεί το 10% του προσωπικού της απολύοντας 8.000 ανθρώπους για να επενδύσει περισσότερα στην Τεχνητή Νοημοσύνη.
Απέναντι σε αυτό η Ευρώπη έχει μείνει πίσω, λειτουργεί με καθυστέρηση, δεν έχει φορολογική και βιομηχανική στρατηγική.
Ωστόσο, το 70%-80% των φορολογικών εσόδων στην Ε.Ε. βασίζεται στην ανθρώπινη εργασία και την κατανάλωση, ενώ το ΑΙ είναι αφορολόγητο. Με άλλα λόγια, προοπτικά μπορεί να προκαλέσει δημοσιονομική κατάρρευση στο πεδίο των εσόδων αλλάζοντας όχι μόνο τον τρόπο παραγωγής, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο τα κράτη εισπράττουν, ασφαλίζουν και αναδιανέμουν.
Η ανάγκη να μπουν κανόνες και φραγμοί στο ΑΙ απασχόλησε έντονα και την Ετήσια Σύνοδο του ΔΝΤ και της Παγκόσμιας Τράπεζας στην Ουάσινγκτον που διεξήχθη την προηγούμενη εβδομάδα.
Σε ειδική συνάντηση με κεντρικούς τραπεζίτες συζητήθηκε η ανησυχία για την επιλογή της Anthropic να δώσει σε 40 εταιρείες (Amazon, Apple, JP Morgan κ.ά.) να δοκιμάσουν το νέο μοντέλο Claude Mythos Preview, δείχνοντας πως η ανάπτυξη Τεχνητής Νοημοσύνης αρχίζει να «αυτονομείται».
Αυτό που ανησυχεί περισσότερο είναι η ικανότητα του μοντέλου Mythos να συνδυάζει αυτόνομα πολλαπλές αδυναμίες λογισμικού σε κλίμακα που υπερβαίνει τις ανθρώπινες δυνατότητες αντιμετώπισης. Με άλλα λόγια, αλλάζει η ισορροπία ανάμεσα σε όσους επιχειρούν κυβερνοεπιθέσεις (σε τραπεζικά συστήματα ή όχι μόνο) και σε όσους αμύνονται. Η επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας Κριστίν Λαγκάρντ δεν έκρυψε τις ανησυχίες της, τονίζοντας ότι «στα σωστά χέρια» αυτό θα μπορούσε να είναι πολύ καλό, αλλά «αν πέσει σε λάθος χέρια, μπορεί να είναι πολύ κακό».
Η Ευρώπη αφυπνίζεται
Στις συζητήσεις κυριάρχησαν μεν οι εξελίξεις στα Στενά του Ορμούζ, αλλά παράλληλα τέθηκαν και οι κίνδυνοι της Τεχνητής Νοημοσύνης στην οικονομία. Ο πρόεδρος του Eurogroup στηλίτευσε ανοιχτά ότι κάθε χώρα στην Ευρώπη έχει δική της πολιτική για το ΑΙ και η Ε.Ε. δεν διαθέτει συνεκτική στρατηγική για την τεχνολογική πολιτική.
«Δεν έχουμε μια κοινή ευρωπαϊκή προσέγγιση για το πώς διαχειριζόμαστε τις τεχνολογίες. Και στην κριτική ότι αυτό δεν αποτελεί αντικείμενο ενός υπουργού Οικονομικών θα απαντούσα το εξής: αν οι υπουργοί Οικονομικών δεν έχουν σαφή άποψη για το πού κατευθύνονται οι επενδύσεις, σε ποιες τεχνολογίες, σε ποια μοντέλα υποδομών, τότε θα καταλήξουν απλώς να διαχειρίζονται το τίμημα επιλογών που δεν θα έχουν επεξεργαστεί σε βάθος οι ίδιοι. […] Πρέπει να υπάρχει στρατηγική πίσω από τις αποφάσεις. Μια στρατηγική που θα αφορά τόσο το ρυθμιστικό πλαίσιο της Τεχνητής Νοημοσύνης όσο και τη σαφή κατεύθυνση ως προς τις τεχνολογικές επιλογές που κάνουμε. Ελπίζω ότι θα αποτελέσει ολοένα περισσότερο μέρος των συζητήσεων στο Eurogroup. Γιατί, εντέλει, είτε θα διαμορφώσουμε τις αποφάσεις που έχουμε μπροστά μας για το μέλλον, είτε θα διαμορφωθούμε από αυτές», προειδοποίησε ο κ. Πιερρακάκης.
Δημοσιονομικό φρένο και κανόνες
Σε αυτή τη βάση, η Τεχνητή Νοημοσύνη παύει να είναι απλώς θέμα καινοτομίας. Γίνεται ζήτημα φορολογίας, βιομηχανικής στρατηγικής, τραπεζικής ασφάλειας και ευρωπαϊκής κυριαρχίας. Και αυτό ακριβώς είναι που αρχίζει τώρα να αντιλαμβάνεται -με καθυστέρηση ίσως, αλλά όλο και πιο καθαρά πλέον- η ηγεσία της Ε.Ε.
Ο κ. Πιερρακάκης έθεσε το πολιτικό πλαίσιο του προβλήματος: το ζήτημα δεν είναι αν οι υπουργοί Οικονομικών «δικαιούνται» να μιλούν για τεχνολογική πολιτική. Είναι ότι αν δεν το κάνουν, στο τέλος θα διαχειρίζονται μόνο τις παρενέργειες: χαμένα έσοδα, στρεβλές επενδύσεις, ανεργία, εξάρτηση από τρίτους και μεγαλύτερη έκθεση σε συστημικούς κινδύνους.
Στην Ευρώπη διαμορφώνεται έτσι μια τριπλή πρόκληση:
■ Πρώτον, να μη χάσει τη μάχη των επενδύσεων και των τεχνολογικών υποδομών.
■ Δεύτερον, να μη δει τη φορολογική της βάση να διαβρώνεται όσο η εργασία υποκαθίσταται από αλγόριθμους.
■ Τρίτον, να μην αφήσει τις χρηματοπιστωτικές της άμυνες εκτεθειμένες σε μια νέα γενιά ψηφιακών επιθέσεων.
Δασμός στο «εισαγόμενο» ΑΙ
Ο πρώην αναπληρωτής υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Θεόδωρος Σκυλακάκης, πήγε ένα βήμα παραπέρα: μιλώντας στο 11ο Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών, ζήτησε ουσιαστικά να ανοίξει ευρωπαϊκή συζήτηση για τη φορολογική μεταχείριση των υπηρεσιών ΑΙ που αγοράζονται από το εξωτερικό. Χαρακτήρισε δε την Ευρώπη πλήρως απροετοίμαστη, που εισάγει υπηρεσίες ΑΙ χωρίς δασμούς και χωρίς προστασία της δημοσιονομικής και παραγωγικής βάσης της.
Τι σημαίνει αυτό; Οτι, αν λόγω ΑΙ εργάζονται λιγότεροι άνθρωποι ή η αξία μεταφέρεται από μισθούς σε αλγόριθμους και πλατφόρμες, τότε πιέζονται η απασχόληση, η κατανάλωση, οι εισπράξεις από άμεσους ή έμμεσους φόρους και ασφαλιστικές εισφορές, δηλαδή τελικά η ίδια η δημοσιονομική αντοχή του κράτους. Στο πλαίσιο αυτό, στο προσκήνιο μπαίνει ως χρηματοπιστωτική απειλή και το νέο μοντέλο Claude Mythos Preview της Anthropic, το οποίο προκαλεί κινητοποίηση σε τραπεζικούς και εποπτικούς κύκλους.
Διαβάστε ακόμη
Πού μπορεί να φτάσει η ακρίβεια στην Ελλάδα – Τι φοβούνται νοικοκυριά και αγορά
Η πραγματική ιστορία πίσω από τις Γαλάζιες Σημαίες στις παραλίες
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα