Κόντρα μέχρι τέλους Τσιρώνη-εργολάβων

Της Μαριάννας Τζάννε

Με μία σοβαρή ανατροπή που δεν τροποποιήθηκε κατά το στάδιο της δημόσιας διαβούλευσης και μία καινούρια, γίνεται νόμος του κράτους το εθνικό σχέδιο για τα απορρίμματα, που έδωσε χθες στην δημοσιότητα ο αναπληρωτής υπουργός Παραγωγικής Ανασυγκρότησης κ. Γιάννης Τσιρώνης. Η κυβέρνηση όπως είχε φανεί και από το αρχικό σχέδιο, βάζει ναρκοπέδιο στις ΣΔΙΤ για τα σκουπίδια, εγκαταλείποντας σε αυτή τουλάχιστον τη φάση τους σχεδιασμούς για τα εργοστάσια απορριμμάτων.

Παραμένει η πρόβλεψη ότι τα σχετικά έργα, τα οποία δεν είχαν υπογεγραμμένες συμβάσεις μέχρι την έγκριση του σχεδίου, αναστέλλονται. Εκκρεμούν φυσικά οι νέοι ΠΕΣΔΑ που θα πρέπει να είναι έτοιμοι έως τα τέλη Σεπτεμβρίου, οι οποίοι θα εξειδικεύσουν τους σχεδιασμούς ανά περιφέρεια χωρίς να αποκλείουν τις ΣΔΙΤ. Αρκεί να είναι στην φιλοσοφία των υψηλών στόχων ανάκτησης και επαναχρησιμοποίησης υλικών που βάζει ο ΕΣΔΑ.

Για να τρέξουν οι διαδικασίες και να μην χαθεί άλλος πολύτιμος χρόνος, προβλέπονται κατά παρέκκλιση διαδικασίες για την χωροθέτηση μονάδων ανακύκλωσης και κομποστοποίησης από τους ΟΤΑ στον αστικό ιστό, για τις οποίες μάλιστα επίκεινται νομοθετική ρύθμιση. Για την εφαρμογή ωστόσο του νέου μοντέλου διαχείρισης που στοχεύει στον φιλόδοξο και κατά πολλούς ανέφικτο στόχο της ανάκτησης του 74% των παραγόμενων αποβλήτων εκκρεμούν πέντε συνολικά υπουργικές αποφάσεις.

Η αλλαγή που δεν προβλεπόταν στο αρχικό σχέδιο και αποκάλυψε προ δυο εβδομάδων το “newmoney” αφορά την ακύρωση κάθε σκέψης για την αξιοποίηση της τεχνολογίας της καύσης. Μολονότι η πρόβλεψη αυτή αντιμετωπίζεται σφόδρα επικριτικά από την αγορά, ουσιαστικά κλείνει όποιο παράθυρο έμενε μέχρι σήμερα ανοικτό για τις επίμαχες τεχνολογίες.

Ο νέος ΕΣΔΑ προκρίνει τις έννοιες «Ανάκτηση Ενέργειας» και «Ενεργειακή Αξιοποίηση Αποβλήτων» που χαρακτηρίζει ως πρακτικές ήπιας περιβαλλοντικής όχλησης, οι οποίες βάσει βιολογικών και χημικών διεργασιών παράγουν δευτερογενή αέρια ή υγρά καύσιμα για την παραγωγή ενέργειας. Ως τέτοιες πρακτικές ενδεικτικά αναφέρονται: η ανάκτηση βιοαερίου από ΧΥΤΑ/ ΧΥΤΥ, η παραγωγή βιοαερίου μέσω αναερόβιας αποδόμησης, η παραγωγή βίο – ντίζελ από απόβλητα έλαια κλπ.

Όπως αναφέρεται μέθοδοι θερμικής ανάκτησης ενέργειας δευτερογενών στερεών καυσίμων όπως η καύση, η αεριοποίηση, η πυρόλυση, η αεριοποίηση Plasma και άλλες, θεωρούνται διεργασίες υψηλής περιβαλλοντικής όχλησης και βάσει της αρχής της προφύλαξης δεν ενδείκνυνται από τον παρόντα σχεδιασμό. Ως εκ τούτου τεχνικές που παράγουν RDF / SRF (εναλλακτικά καύσιμα που προέρχονται από τη βιομηχανική επεξεργασία αποβλήτων) δεν ενδείκνυνται για την επεξεργασία των απορριμμάτων καθότι απομακρύνουν υλικά που πρέπει να οδεύουν προς ανακύκλωση.

Με βάση το εθνικό σχέδιο, τίποτα δεν θα οδηγείται ανεπεξέργαστο για ταφή. Για αυτό το 50% των αστικών αποβλήτων θα κατευθύνεται, σε σύμμεικτη μορφή, σε μονάδες επεξεργασίας και από εκεί ένα 26% ή λιγότερο για διάθεση-ταφή. Ένα μέρος της ανάκτησης (24%) προβλέπεται να γίνεται στις μονάδες επεξεργασίας σύμμεικτων και το 50% με προδιαλογή. Από τα υλικά που ανακτώνται στις μονάδες της μηχανικής επεξεργασίας, το μεγαλύτερο μέρος είναι τα οργανικά (το 40% του συνόλου των οργανικών ή το 17,7% του συνόλου των ΑΣΑ). Άλλο ένα 40% των οργανικών (17,7% του συνόλου των ΑΣΑ θα προδιαλέγεται).

Την ίδια στιγμή η ανακύκλωση των ΑΣΑ αντιστοιχούσε μόλις στο 15% της παραγωγής το 2011, ενώ οι ποσότητες οργανικού κλάσματος που ανακτήθηκαν μέσω χωριστής συλλογής (κομποστοποίηση ή/ και ενεργειακή ανάκτηση) ακόμη χαμηλότερα στο 3% επί των συνολικά παραγόμενων ΑΣΑ.

Στην πραγματικότητα, όπως επισημαίνεται στο σχέδιο, τα ποσοστά αυτά είναι ακόμη χαμηλότερα, δεδομένου ότι η ανακύκλωση συσκευασιών στους μπλε κάδους και στα ΚΔΑΥ, υπολογίζοντας ένα ποσοστό καθαρότητας 60% για το 2011, αφορά μόνο στο 4,14% από το συνολικό 15%. Η ανάκτηση των συσκευασιών στις ΜΕΑ δεν ξεπερνά το 3% των εισερχομένων σ’ αυτές, οπότε η πραγματική ανάκτηση είναι της τάξης του 0,14%. Το σύνολο συνεπώς της ανάκτησης συσκευασιών ανέρχεται σε 4,28%. Το υπόλοιπο 10,72% αφορά σε βιομηχανικές συσκευασίες, έντυπο χαρτί και στα άλλα ρεύματα ανακυκλώσιμων.