Μια σχετικά περιορισμένη αύξηση τιμών μπορεί να εξελιχθεί σε εκτεταμένο πληθωριστικό επεισόδιο, όταν πλήττει ένα πυκνά διασυνδεδεμένο δίκτυο επιχειρήσεων, σύμφωνα με νέα έρευνα της Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα.
Όπως εξηγούν οι οικονομολόγοι της ΕΚΤ Αντον Νάκοφ και Μισέλ Γκασίμπε, σε άρθρο που δημοσιεύθηκε στον ιστότοπο της Τράπεζας, το φαινόμενο οφείλεται στις αλυσιδωτές αντιδράσεις κατά μήκος των εφοδιαστικών αλυσίδων, όπου το κόστος παραγωγής μιας επιχείρησης μετατρέπεται σε κόστος εισροών για μια άλλη. «Οι αλυσίδες αυτές διογκώνονται δυσανάλογα όταν το αρχικό σοκ είναι μεγάλο», σημειώνουν, προσθέτοντας ότι μια σοβαρή διαταραχή —όπως απότομη πτώση της παραγωγικότητας ή παρατεταμένη άνοδος των διεθνών τιμών εμπορευμάτων— μπορεί να προκαλέσει κύμα αυξήσεων που “σαρώνει” μεγάλο μέρος της οικονομίας.
Τα ευρήματα φωτίζουν τους λόγους για τους οποίους ο πληθωρισμός στην Ευρωζώνη εκτοξεύθηκε πάνω από το 10% μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, η οποία εκτίναξε το ενεργειακό κόστος. Αξιωματούχοι της ΕΚΤ έχουν παραδεχθεί ότι υποτίμησαν τις επιπτώσεις στις τιμές καταναλωτή και αντέδρασαν με καθυστέρηση.
Τρία χρόνια μετά, τόσο ο πληθωρισμός όσο και το βασικό επιτόκιο της ΕΚΤ έχουν επιστρέψει στο 2%, με τους οικονομολόγους να αναζητούν τρόπους αποφυγής παρόμοιων σφαλμάτων στο μέλλον. Η μελέτη δείχνει ότι τα παραδοσιακά μακροοικονομικά μοντέλα δυσκολεύονται να εξηγήσουν τόσο την ένταση της πληθωριστικής έξαρσης από το 2022 όσο και τη συχνότητα με την οποία οι επιχειρήσεις αναπροσάρμοσαν τις τιμές τους.
Για τον λόγο αυτό, οι ερευνητές ανέπτυξαν μια «λεπτομερή αναπαράσταση» της οικονομίας με σχεδόν 40 κλάδους, συνδεδεμένους μέσω ρεαλιστικών σχέσεων εισροών-εκροών. Το μοντέλο αυτό αναπαράγει τόσο το άλμα των τιμών όσο και τον ασυνήθιστα γρήγορο ρυθμό προσαρμογών.
Συμπερασματικά, οι Νάκοφ και Γκασίμπε τονίζουν ότι η πληθωριστική έκρηξη μετά την πανδημία δεν οφειλόταν σε «άπληστες επιχειρήσεις» ή σε υπερβολικά χαλαρή νομισματική πολιτική, αλλά σε απρόβλεπτα σοκ τιμών που διαδόθηκαν μέσα από ένα στενά διασυνδεδεμένο παραγωγικό δίκτυο. «Η προσεκτική παρακολούθηση αυτών των μηχανισμών είναι κρίσιμη για την κατανόηση των μελλοντικών πληθωριστικών κινδύνων και τον σχεδιασμό αποτελεσματικής πολιτικής», καταλήγουν.
Η έρευνα επισημαίνει επίσης ότι όταν οι αυξήσεις τιμών προέρχονται από την πλευρά της ζήτησης και όχι της προσφοράς, τα δίκτυα τείνουν να επιβραδύνουν τις προσαρμογές. Αυτό σημαίνει ότι μια πιο χαλαρή ή πιο αυστηρή νομισματική πολιτική μπορεί να στηρίξει ή να συγκρατήσει την οικονομία χωρίς να προκαλεί υπερβολικό πληθωρισμό ή αποπληθωρισμό.
Διαβάστε ακόμη
Κυβέρνηση: «Θεσμικό χτύπημα» με την επιστολική ψήφο για πρέσινγκ στο κέντρο
Η Ευρώπη αποχαιρετά το ρωσικό αέριο – Γιατί παραμένει χλιαρό το ενδιαφέρον για τον Κάθετο Διάδρομο
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα