Δεν είναι πολλοί αυτοί που γνωρίζουν τι είναι ο Μηχανισμός Συνοριακής Προσαρμογής Άνθρακα (CBAM) και ακόμα λιγότεροι αυτοί που κατανοούν πώς η έναρξη λειτουργίας του θα κάνει πιο ακριβά τα τρόφιμα στο σούπερ μάρκετ. Η ένωση των Ευρωπαίων αγροτών Copa-Cogeca προειδοποιούσε για αυτή την εξέλιξη εδώ και χρόνια. Τώρα δηλώνει δικαιωμένη, αφού σε ένα μόλις μήνα λειτουργίας του CBAM, οι εισαγωγές λιπασμάτων στην Ευρώπη έχουν καταρρεύσει, απειλώντας με νέο κύμα ανατιμήσεων τα τρόφιμα.
Ο CBAM προβλέπει ότι για κάθε τόνο λιπάσματος που εισάγεται στην ΕΕ, οι εισαγωγείς πρέπει να πληρώσουν επιπλέον κόστος ανάλογα με τις εκπομπές CO₂ που προέκυψαν κατά την παραγωγή του.
Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία από την Ε. Επιτροπή, από την έναρξη λειτουργίας του CBAM, τον Ιανουάριο του 2026, οι εισαγωγές αζωτούχων λιπασμάτων στην ΕΕ κατέρρευσαν κατά 80%: μειώθηκαν σε 179.877 τόνους από 1.183.728 τόνους τον ίδιο μήνα πέρυσι. Τα αζωτούχα λιπάσματα αντιστοιχούν στο 46% της συνολικής κατανάλωσης λιπασμάτων στην ΕΕ.
Παράλληλα, τον Ιανουάριο του 2026, οι τιμές των λιπασμάτων που παράγονται εντός ΕΕ σκαρφάλωσαν 25% υψηλότερα από τον μέσο όρο του 2024. «Λαμβάνοντας υπόψη ότι τα λιπάσματα αντιπροσωπεύουν κατά μέσο όρο το 15% έως 30% του κόστους εισροών των αγροτών…η κατάσταση αυτή θα μπορούσε γρήγορα να αποτελέσει σημείο καμπής» προειδοποιεί η Copa-Cogeca που προβλέπει ότι ο αγροτικός τομέας «κινδυνεύει να βυθιστεί σε μια μεγάλη κρίση»
«Στερεύουν» οι προμήθειες
Ο μηχανισμός CBAM επηρεάζει τις εισαγωγές από τρίτες χώρες, που ήταν η βασική εναλλακτική για την μείωση των εισαγωγών από Ρωσία και Λευκορωσία- τους παραδοσιακούς σταθερούς προμηθευτές λιπασμάτων της ΕΕ πριν τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και την καταστολή της αντιπολίτευσης στη Λευκορωσία.
Οι κυρώσεις που αποφασίστηκαν από τις Βρυξέλλες με στόχο τη μείωση της εξάρτησης από ρωσικά και λευκορωσικά λιπάσματα προβλέπουν σταδιακά αυξανόμενους δασμούς την περίοδο 2025 2028.
Σύμφωνα με το κείμενο που ενέκρινε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, οι δασμοί στα λιπάσματα από Ρωσία και Λευκορωσία είναι:
• από 1η Ιουλίου 2025 έως 30 Ιουνίου 2026: επιπλέον €40-45 ανά τόνο πέρα από τον συντελεστή 6,5% κανονικού δασμού.
• από 1η Ιουλίου 2026 έως 30 Ιουνίου 2027: οι ειδικοί δασμοί προβλέπεται να αυξηθούν, με εκτιμήσεις να δείχνουν επίπεδα περίπου €60 ανά τόνο για ορισμένες κατηγορίες λιπασμάτων.
• στη συνέχεια και μέχρι το 2028: οι δασμοί θα συνεχίσουν να αυξάνονται σταδιακά μέχρι να φτάσουν περίπου €315-€430 ανά τόνο ανάλογα με τον τύπο λιπάσματος
Από τους παραγωγούς στους καταναλωτές: Πόσο θα αυξηθούν τα τρόφιμα;
Το αυξημένο κόστος των λιπασμάτων μετακυλίεται σταδιακά σε ολόκληρη την αλυσίδα τροφίμων, επηρεάζοντας τις τελικές τιμές που πληρώνουν οι καταναλωτές. Σε καλλιέργειες όπως τα σιτηρά, το καλαμπόκι και τα κηπευτικά, τα λιπάσματα αντιστοιχούν σε σημαντικό μέρος του συνολικού κόστους παραγωγής, γεγονός που σημαίνει ότι οι αυξήσεις στο κόστος τους δύσκολα απορροφώνται.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου μια αύξηση 10% στις τιμές των λιπασμάτων προκαλεί αύξηση περίπου 7% στις τιμές των δημητριακών το επόμενο τρίμηνο. Το Ινστιτούτο οικονομικών μελετών Milton Friedman στην Ιταλία, σε πρόσφατη έκθεσή του, εξέφρασε έντονη αντίθεση στην επιβολή νέων ευρωπαϊκών κυρώσεων και περιορισμών στις εισαγωγές λιπασμάτων, υποστηρίζοντας ότι τέτοια μέτρα λειτουργούν ως «επιβλαβής κρατική παρέμβαση» που τιμωρεί τόσο τους Ευρωπαίους αγρότες όσο και τους καταναλωτές.
«Σε μια Ευρώπη όπου οι τιμές των λιπασμάτων είναι ήδη περίπου 20% υψηλότερες από ό,τι το 2024, περαιτέρω κυρώσεις κινδυνεύουν να τροφοδοτήσουν ένα νέο κύμα πληθωρισμού σε βασικά τρόφιμα, επηρεάζοντας άμεσα τις οικογένειες και τους καταναλωτές» αναφέρει η έκθεση.
Μια άλλη κρίσιμη επίπτωση είναι η απώλεια ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής γεωργίας. Ενώ οι παραγωγοί της ΕΕ αντιμετωπίζουν υψηλότερο κόστος, οι μη Ευρωπαίοι ανταγωνιστές τους συνεχίζουν να έχουν φθηνότερο κόστος παραγωγής. Αυτό οδηγεί σε αύξηση των εισαγωγών και μείωση των εξαγωγών, όπως παρατηρήθηκε ήδη το 2022, όταν το αυξανόμενο κόστος παραγωγής οδήγησε, για παράδειγμα, σε αύξηση 34% των εισαγωγών ζάχαρης και σε κατάρρευση 31% των ευρωπαϊκών εξαγωγών.
Διαβάστε ακόμη
Ενεργειακός συναγερμός στην Αθήνα για το νέο κύμα ανατιμήσεων
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.