Ποιος από τους οίκους μας τιμώρησε περισσότερο στην κρίση – Όλο τo χρονικό αξιολογήσεων από το 2009

Της Ελένης Στεργίου

Πριν από κάποιους μήνες τα “στοιχήματα” γύρω από τις κινήσεις των οίκων αξιολόγησης αφορούσαν πιθανή αναβάθμιση, λόγω προοπτικών ανάπτυξης, εξόδου στις αγορές, πρωτογενούς πλεονάσματος κα. Από τα τέλη του 2014 και μετά από τρία χρόνια υποβαθμίσεων η Ελλάδα πήρε μία ανάσα και βρέθηκε με αξιολόγηση B από Β-, με προοπτικές σταθερές από τον Fitch, ενώ ο Moody’s τον περασμένο Αύγουστο μας “ανέβασε” κατά δύο βαθμίδες από Caa3 σε Caa1. Ο S&P μας βαθμολογεί με B- από Β, μετά την υποβάθμιση που προχώρησε το Φεβρουάριο του 2015.

Οι οίκοι λοιπόν ξεκίνησαν έναν νέο χορό υποβαθμίσεων και θυμίζει deja vu, αφού έχουν γυρίσει ξανά όλοι οι εφιάλτες του 2011 και μένει να δούμε αν θα ξεκινήσει ντόμινο σε όλη την Ευρωζώνη, με τους όρους “επιστροφή στη δραχμή”, “έξοδος από το ευρώ”, “ατύχημα”, “στάση πληρωμών” κλπ να έχουν κατακλύσει τις συζητήσεις. Βέβαια, οι υποβαθμίσεις δεν έχουν κάποιο ουσιαστικό αντικρίσμα, αφού η Ελλάδα δεν δανείζεται πια από τις αγορές, αλλά δημιουργεί ένα αρνητικό κλίμα στο εξωτερικό και εσωτερικό για την πορεία της Ελλάδας.

Γιατί; Οι οίκοι επικαλούνται πάλι την αβεβαιότητα και την εμφανής έλλειψη ρευστότητας. Χαρακτηριστική η τελευταία έκθεση του S&P: η έλλειψη ξεκάθαρου βραχυπρόθεσμου και μακροπρόθεσμου σχεδίου χρηματοδότησης, σε συνδυασμό με τη «συνδεδεμένη πολιτική αβεβαιότητα», επιδεινώνουν τις προοπτικές ανάκαμψης της οικονομίας και πληρωμής των οφειλόμενων φόρων. Ο οίκος επισημαίνει πως, για το άμεσο μέλλον, παραμένει αβέβαιο εάν η ελληνική κυβέρνηση θα μπορέσει να πετύχει μια χρηματοδοτική συμφωνία με τους πιστωτές της.

Εξάλλου, δεν είναι στη φαντασία των οίκων. Η ίδια η ελληνική κυβέρνηση έστειλε μήνυμα αδυναμίας πληρωμών, εφόσον συνεχιστεί η χρηματοδοτική ασφυξία προς την Ελλάδα μέσω non paper του Μεγάρου Μαξίμου. Η κυβέρνηση «έκανε απολύτως σαφές σε όλα τα επίπεδα της Ευρωζώνης και στο ΔΝΤ ότι δεν πρόκειται να συνεχίσει την εξυπηρέτηση του δημοσίου χρέους από ιδίους πόρους εάν οι δανειστές δεν προχωρήσουν άμεσα στην εκταμίευση των δόσεων τις οποίες καθυστερούν από το 2014. Η χώρα έχει να εισπράξει δόση από Κομισιόν ή ΔΝΤ από τον Αύγουστο του 2014, παρ’ όλα αυτά εκπληρώνει κανονικά τις υποχρεώσεις της».

Έτσι, λοιπόν, ήρθε η χθεσινή υποβάθμιση του Fitch για να μας θυμίσει εφιάλτες του 2011, όταν η Ελλάδα “ετρωγε” τρία – τρία τα χαστούκια. Όπως πριν τρισήμισι χρόνια που κατρακύλησε στο επίπεδο CCC, με τους αναλυτές του οίκου να εκτιμούν ότι μπορεί η Ελλάδα να χάσει τη στήριξη της από την ΕΕ και το ΔΝΤ.

Για να γυρίσουμε λίγο πίσω, ο πρώτος που ξεκίνησε το γύρο υποβαθμίσεων ήταν ο Fitch, στις 22 Οκτωβρίου του 2009.

Δύο ημέρες πριν από αυτό το report, o υπουργός οικονομικών Γιώργος Παπακωνσταντίνου είχε ανακοινώσει στο ECOFIN ότι το έλλειμμα για το 2009 θα κυμανθεί, ως ποσοστό του ΑΕΠ, στο 12,7% αντί του 6% που το υπολόγιζε η προηγούμενη κυβέρνηση. Μετά ακολούθησαν και οι άλλοι οίκοι, ενώ ο νέος γύρος υποβαθμίσεων ξεκίνησε το Ιανουάριο του 2010 όταν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκδίδει έκθεση σχετικά με τα Στατιστικά Στοιχεία του Χρέους και του Ελλείμματος της Ελληνικής Κυβέρνησης, στην οποία επισημαίνονται προβλήματα «σκόπιμης εσφαλμένης αναφοράς δεδομένων» και διατυπώνει επιπλέον αμφιβολίες για την ακρίβεια των στοιχείων πέραν της τελευταίας αναθεώρησης της 20 Οκτωβρίου 2009.

Η υποβάθμιση είναι υποβάθμιση, αλλά ποιος την κάνει; Είναι γνωστές οι αστοχίες προβλέψεων των αναλυτών τους. Για παράδειγμα, από το 1975 μέχρι το 2009 με βάση της προβλέψεις τους μόνο μία χώρα πτώχευσε από εκείνες που είχαν βαθμολογήσει με τη χαμηλότερη αξιολόγηση CCC-. Αλλά…. πτώχευσαν τέσσερις χώρες με βαθμολογία Β- και ΒΒ- ( ομόλογα σκουπίδια).

Όταν ξέσπασε η κρίση το 2008 οι οίκοι ήταν σε εναν δικό τους πλανήτη, Η Ελλάδα το 2008 είχε βαθμολογία Α από τη Fitch, A1 από τη Moody’s και Α- από την S&P, ενώ η Ισλανδία πριν από τη χρεοκοπία είχε βαθμό Α+ από τη Fitch, Aaa από τη Moody’s και Α+ από την S&P και είχε μπει στον Μηχανισμό Στήριξης με βαθμολογία ΑΑΑ από τη Fitch. Να θυμίσουμε και τις αστοχίες για εταιρείες, με χαρακτηριστικό παράδειγμα την Lehman Brothers, η οποία είχε αξιολόγηση Α τρεις μέρες πριν χρεοκοπήσει.

Η πορεία των αξιολογήσεων της Ελλάδας από το 2009