Αντιμέτωπη με μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις των τελευταίων ετών βρίσκεται η ευρωπαϊκή οικονομία, καθώς η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ετοιμάζεται να εκπέμψει σήμα κινδύνου για εκατοντάδες χιλιάδες θέσεις εργασίας οι οποίες κινδυνεύουν να χαθούν τα επόμενα χρόνια εξαιτίας του υψηλού ενεργειακού κόστους, της αναδιάρθρωσης της βιομηχανίας και των πιέσεων που δημιουργεί η πράσινη μετάβαση.
Τα στοιχεία, τα οποία περιλαμβάνονται στο Εαρινό Πακέτο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου και έχουν περιέλθει σε γνώση του Politico, αναδεικνύουν την αυξανόμενη ανησυχία στις Βρυξέλλες για την ικανότητα της Ευρώπης να διατηρήσει την ανταγωνιστικότητά της σε ένα ολοένα πιο απαιτητικό διεθνές περιβάλλον.
Όπως δήλωσε στο Politico η εκτελεστική αντιπρόεδρος της Κομισιόν αρμόδια για τις δεξιότητες, Ροξάνα Μινζάτου, «η ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα δεν θα οικοδομηθεί μόνο πάνω στην τεχνολογία, το κεφάλαιο ή τη χρηματοπιστωτική ρύθμιση. Θα οικοδομηθεί πάνω στους ανθρώπους, στις δεξιότητες που αναπτύσσουν και στις ευκαιρίες που τους παρέχουμε να συμβάλουν ουσιαστικά στις οικονομίες και τις κοινωνίες μας».
Πάνω από μισό εκατομμύριο θέσεις εργασίας σε κίνδυνο
Με τον πόλεμο μεταξύ ΗΠΑ, Ισραήλ και Ιράν να συνεχίζει να επηρεάζει τις διεθνείς αγορές ενέργειας και να διατηρεί τις τιμές του πετρελαίου σε υψηλά επίπεδα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκτιμά ότι οι ενεργειακές πιέσεις το 2026 ενδέχεται να θέσουν σε κίνδυνο έως και 560.000 θέσεις εργασίας.
Οι τομείς που εμφανίζονται περισσότερο εκτεθειμένοι είναι οι κατασκευές, η μεταλλουργία, η χημική βιομηχανία και οι μεταφορές, κλάδοι που εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από το ενεργειακό κόστος.
Παράλληλα, η επιβράδυνση της οικονομικής δραστηριότητας ανάγκασε την Κομισιόν να αναθεωρήσει προς τα πάνω τις προβλέψεις της για την ανεργία. Ενώ το φθινόπωρο εκτιμούσε ότι το ποσοστό ανεργίας θα διαμορφωνόταν στο 5,9% το 2026 και στο 5,8% το 2027, πλέον προβλέπει ότι θα φθάσει το 6% και για τα δύο έτη.
Αυξάνονται τα δημοσιονομικά ελλείμματα
Οι Βρυξέλλες εκτιμούν επίσης ότι οι κυβερνήσεις των κρατών-μελών θα αναγκαστούν να αυξήσουν τον δανεισμό τους προκειμένου να στηρίξουν τις οικονομίες τους.
Σύμφωνα με τις προβλέψεις της Επιτροπής, το συνολικό δημοσιονομικό ισοζύγιο των 27 χωρών της ΕΕ θα επιδεινωθεί από έλλειμμα 3,1% του ΑΕΠ το 2025 σε 3,5% το 2026 και 3,6% το 2027.
Η διαπίστωση αυτή ενισχύει τις ανησυχίες για τη μακροπρόθεσμη δημοσιονομική σταθερότητα της Ένωσης, σε μια περίοδο κατά την οποία οι επενδυτικές ανάγκες αυξάνονται.
Αυτοκινητοβιομηχανία, μπαταρίες και χάλυβας στο επίκεντρο
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η κατάσταση στη βιομηχανική βάση της Ευρώπης.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκτιμά ότι περίπου 600.000 θέσεις εργασίας βρίσκονται σε κίνδυνο στον κλάδο της αυτοκινητοβιομηχανίας, καθώς η μετάβαση από τους κινητήρες εσωτερικής καύσης στα ηλεκτρικά οχήματα, σε συνδυασμό με τον αυξανόμενο ανταγωνισμό από την Κίνα, ασκεί έντονες πιέσεις στον κλάδο.
Στον τομέα των μπαταριών, περίπου 85.000 θέσεις εργασίας θεωρούνται ευάλωτες, ενώ στη βιομηχανία παραγωγής ηλιακών πάνελ οι πιέσεις της αγοράς επηρεάζουν σχεδόν 59.000 εργαζομένους.
Επιπλέον, οι πολιτικές χαμηλών εκπομπών άνθρακα αναμένεται να επηρεάσουν ακόμη 4.500 θέσεις εργασίας στη χαλυβουργία.
Οι αριθμοί αυτοί τροφοδοτούν τη συζήτηση που εξελίσσεται στις Βρυξέλλες για το κατά πόσο η Ευρώπη χάνει έδαφος σε στρατηγικούς βιομηχανικούς τομείς έναντι ανταγωνιστών όπως η Κίνα και οι Ηνωμένες Πολιτείες.
Οι ελλείψεις δεξιοτήτων απειλούν τις επενδύσεις
Την ίδια στιγμή, οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις δυσκολεύονται ολοένα περισσότερο να βρουν εργαζομένους με τα κατάλληλα προσόντα.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της Κομισιόν, το 68% των μεσαίων επιχειρήσεων δήλωσε το 2023 ότι αντιμετωπίζει ελλείψεις δεξιοτήτων. Το ποσοστό αυτό αυξήθηκε στο 77% το 2024, με τις εταιρείες να θεωρούν πλέον την έλλειψη εξειδικευμένου προσωπικού βασικό εμπόδιο για νέες επενδύσεις.
Για τον λόγο αυτό, η Επιτροπή επιχειρεί να μετατοπίσει το βάρος της ευρωπαϊκής οικονομικής πολιτικής στο ανθρώπινο κεφάλαιο, θεωρώντας ότι η ανταγωνιστικότητα της Ένωσης δεν μπορεί να ενισχυθεί χωρίς επενδύσεις στην εκπαίδευση και την κατάρτιση.
Νέα έμφαση στην εκπαίδευση και την επανεκπαίδευση
Για πρώτη φορά, οι συστάσεις του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου θα περιλαμβάνουν ειδικές κατευθύνσεις σχετικά με την εκπαίδευση, την επαγγελματική κατάρτιση, τη διά βίου μάθηση, τις δεξιότητες STEM και τα προγράμματα επανεκπαίδευσης εργαζομένων.
Όπως υπογράμμισε η Ροξάνα Μινζάτου, «η επένδυση στους ανθρώπους αποτελεί τη σημαντικότερη στρατηγική ανταγωνιστικότητας της Ευρώπης και τη βάση μιας Ένωσης που μπορεί να καινοτομεί, να ανταγωνίζεται και να αντέχει σε κάθε πρόκληση».
Σύμφωνα με την ίδια, η μεγαλύτερη αλλαγή του φετινού Ευρωπαϊκού Εξαμήνου είναι ότι το ανθρώπινο κεφάλαιο αντιμετωπίζεται πλέον ως βασικός παράγοντας οικονομικής ανταγωνιστικότητας, με εξατομικευμένες κατευθύνσεις για κάθε κράτος-μέλος.
Πιέσεις στα νοικοκυριά και ανισότητες στην αγορά εργασίας
Οι προκλήσεις που καταγράφει η Επιτροπή δεν περιορίζονται στις απώλειες θέσεων εργασίας.
Το έγγραφο προειδοποιεί ότι τα χαμηλότερα εισοδηματικά στρώματα ενδέχεται να επιβαρυνθούν δυσανάλογα από τις αυξήσεις στις τιμές των καυσίμων μεταφορών, με κόστος που μπορεί να φθάνει το 1,4% του διαθέσιμου εισοδήματός τους.
Παράλληλα, επισημαίνεται ότι οι πολίτες εκτός ΕΕ εξακολουθούν να είναι πολύ πιθανότερο να εργάζονται σε θέσεις κατώτερες των προσόντων τους σε σχέση με τους γηγενείς εργαζομένους.
Οι Βρυξέλλες εκφράζουν επίσης ανησυχία για την ποιότητα της απασχόλησης, καθώς ένας στους πέντε εργαζομένους παραμένει εγκλωβισμένος σε χαμηλόμισθες θέσεις εργασίας σε κλάδους χαμηλής παραγωγικότητας, ενώ περίπου ένας στους δώδεκα αντιμετωπίζει κίνδυνο φτώχειας παρότι εργάζεται.
Στο μικροσκόπιο και η δημοσιονομική κατάσταση της Βουλγαρίας
Στο πλαίσιο του πακέτου που παρουσιάζεται την Τετάρτη, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναμένεται να εκφράσει ανησυχίες για τη δημοσιονομική πορεία της Βουλγαρίας, εξετάζοντας πιο προσεκτικά τις δημόσιες δαπάνες της χώρας.
Αντίθετα, η Γερμανία, η Εσθονία, η Λετονία και η Σλοβενία πέρασαν τον σχετικό έλεγχο χωρίς να διαπιστωθούν προβλήματα προς το παρόν, αν και οι Βρυξέλλες παραμένουν σε επιφυλακή για τις μελλοντικές εξελίξεις.
Διαβάστε ακόμη
Στέφεν Κάρι: Μεγάλο deal με την κινεζική εταιρεία αθλητικών Li-Ning
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα