Ποιοι θα πληρώσουν το “μάρμαρο” των νέων φορολογικών μέτρων – Συνεχίζεται το παζάρι για τον ΦΠΑ

του Κωστή Πλάντζου

(Upd 09.35) Σε ρώσικη ρουλέτα εξελίσσεται το παζάρι για τον Ενιαίο συντελεστή ΦΠΑ, προκειμένου η κυβέρνηση να κλειδώσει η συμφωνία με τους δανειστές αποφεύγοντας, ει δυνατόν, τις πιέσεις για αύξηση του μειωμένου ΦΠΑ στα νησιά.

Σύμφωνα με πληροφορίες, αν και το συζητούν κατ’ αρχήν, τις δύο πλευρές χωρίζει άβυσσος 2 δισεκατομμυρίων στο θέμα της απόδοσης των νέων μέτρων καθώς, αν εφαρμοστεί η λύση Βαρουφάκη το Δημόσιο χάνει 1 δισ. ευρώ ενώ, αντιθέτως, αν ισχύσει η λύση που θέλουν οι δανειστές θα κερδίσει 1 δισ. ευρώ.

Όπως όλα δείχνουν πάντως, δεν φαίνεται να μπορεί να συμφωνηθεί ΦΠΑ μικρότερος από 18%, εάν και εφόσον τελικώς συμφωνηθεί ως λύση που θα φέρει πιο κοντά τη συμφωνία και νέα χρηματοδότηση προς τη χώρα μας.

Σύμφωνα με πληροφορίες, η συζήτηση στα Brussels Group έχει δείξει ότι, με τα σημερινά δεδομένα, ο μέσος σταθμισμένος ΦΠΑ που βαρύνει τους καταναλωτές στην Ελλάδα είναι 17%. Αυτό προκύπτει αν κανείς υπολογίσει σε ποιες υπηρεσίες και αγαθά κάνουν χρήση καταναλωτές στη χώρα και με ποιον από τους 6 συντελεστές ΦΠΑ βαρύνονται (τρεις για όλη τη χώρα και άλλους τρεις ειδικά για τα νησιά του Αιγαίου). Ειδικά μάλιστα για τα βασικά αγαθά ευρείας λαϊκής κατανάλωσης όπως τα τρόφιμα, το ρεύμα και τα φάρμακα, όπου ισχύουν μειωμένοι συντελεστές (6,5%-13%), η σταθμισμένη επιβάρυνση του ΦΠΑ είναι 7%.

Όλα αυτά σημαίνουν ότι για να έχει το κράτος τα ίδια έσοδα που έχει μέχρι σήμερα, θα μπορούσε θεωρητικά να επιβληθεί ένας ΦΠΑ 17% παντού ή, αν διατηρηθεί μία ειδική κατηγορία 7%, να φορολογηθούν όλα τα υπόλοιπα με 18%.

Έτσι το σχέδιο Βαρουφάκη για ενιαίο συντελεστή 15%-16% ανοίγει τρύπα 1-1,5 δισ. ευρώ στα έσοδα, ειδικά αν διατηρηθεί μειωμένος συντελεστής 6%-7% για να μεταφερθούν σε αυτόν και πολλά βασικά αγαθά και υπηρεσία. Αν η κυβέρνηση επιμείνει στη λύση αυτή, θα κληθεί να καταργήσει την έκπτωση 30% στα νησιά του Αιγαίου αλλά και να λάβει και πρόσθετα νέα μέτρα, οπότε μάλλον θα εγκαταλειφθεί και η όλη συζήτηση για αλλαγή στη δομή του ΦΠΑ.

Από πλευράς τους πάλι, οι θεσμοί πιέζουν να αυξηθεί ο ΦΠΑ τουλάχιστον στο 19% και να καταργηθούν οι άλλοι συντελεστές (με εξαίρεση ίσως έναν χαμηλό για τα φάρμακα όπου ΦΠΑ πληρώνουν κατά 70% τα Ταμεία, δηλαδή το ίδιο το δημόσιο και άρα δεν υφίσταται ουσιαστικά απώλεια εσόδων για το κράτος).

Στην περίπτωση αυτή, με ΦΠΑ 19% (ή 20% αν υπάρξουν πολλές εξαιρέσεις), υπολογίζεται να προκύψει κέρδος 1-1,5 δισ. ευρώ για τον προϋπολογισμό, εφόσον συνδυαστεί και με μέτρα ελέγχου της είσπραξης (πληρωμές με κάρτες αντί μετρητά κλπ). Στην περίπτωση αυτή οι δανειστές είναι διατεθειμένοι να μην πιέσουν άλλο για κατάργηση της έκπτωσης 30% στον ΦΠΑ για τα νησιά του Αιγαίου αφού, και αν διατηρηθεί, οι απώλειες για το δημόσιο δεν θα ξεπεράσουν τα 280-300 εκατ. ευρώ και άρα υπερκαλύπτονται από την είσπραξη του 1-1,5 δισ. επιπλέον από την αλλαγή στον τρόπο επιβολής του ΦΠΑ.

Τα βάρη

Σε κάθε περίπτωση σε ένα τέτοιο σενάριο και με την υπόθεση ότι θα διατηρηθεί φέτος ο ΕΝΦΙΑ και θα αναβληθεί η αύξηση του αφορολόγητου στα 12.000 ευρώ τα βάρη θα αυξηθούν για τους ασθενέστερους παρά την πρόθεση της κυβέρνησης για ψήγματα ελαφρύνσεων. 

Οι αλλαγές στον ΦΠΑ άλλωστε είναι αυτές που θα πλήξουν περισσότερο τους “μικρούς” καθώς η αύξηση των έμμεσων φόρων σε βασικά καταναλωτικά αγαθά ροκανίζει πολλαπλάσια τα χαμηλά εισοδήματα. 

Με τον νέο ΦΠΑ σίγουρα θα υπάρξουν αυξήσεις των τιμών στον κλάδο της εστίασης, σε λογαριασμούς της ΔΕΗ και της ΕΥΔΑΠ, στα εισιτήρια των μέσων μαζικής μεταφοράς, στα κόμιστρα των ταξί, στις ιατρικές εξετάσεις και επισκέψεις, στα εισιτήρια κινηματογράφου και στις υπηρεσίες επισκευής και συντήρησης παλιών κατοικιών.

Είναι δεδομένο πως το καλάθι της νοικοκυράς στο σούπερμάρκετ θα επιβαρυνθεί σημαντικά με εξαίρεση το ψωμί και το γάλα στα οποία όμως οι μειώσεις θα είναι περισσότεροι σημειολογικού χαρακτήρα και όχι ουσιαστικές. Για παράδειγμα μία φρατζόλα ψωμί που με ΦΠΑ 13% σήμερα κοστίζει 0,70 ευρώ η τιμή της θα υποχωρήσει στα 0,65 ευρώ με ΦΠΑ 6%. 

Σημειολογικού χαρακτήρα και η μείωση μόλις κατά 0,5% στο ΦΠΑ στα φάρμακα, αφού σήμερα ο συντελεστής είναι στο 6,5%. Για παράδειγμα η τιμή για ένα κουτάκι αναλγητικά χάπια που κοστίζει σήμερα 2,10 ευρώ θα μειωθεί στα 2,09 ευρώ!

Από τις αλλαγές στο ΦΠΑ οι μεγάλοι κερδισμένοι θα είναι όσοι έχουν την οικονομική δυνατότητα να αγοράσουν αγαθά μεγάλης αξίας τα οποία σήμερα εντάσσονται στο 23%, όπως αυτοκίνητα, καινούρια σπίτια, έπιπλα και οικειακές συσκευές.

Επίσης θα έχουμε μείωση τιμών: σε ενδύματα – υποδήματα, οικοδομικών υλικών, καυσίμων, ηλεκτρικών και ηλεκτρονικών ειδών, τσιγάρων, αλκοολούχων ποτών, πλαστικών ειδών, χαρτικών, σε κομμωτήρια, ινστιτούτα αισθητικής και αδυνατίσματος, γυμναστήρια, δικηγόρους, συμβολαιογράφους, λογιστές, φοροτεχμικούς.