Στα 510 δισ. οι ζημίες της ελληνικής οικονομίας από την κλιματική αλλαγή

Της Μαριάννας Τζάννε

Δραματικές επιπτώσεις στην γεωργία αλλά και σοβαρές συνέπειες στον τουρισμό και τα παράκτια οικοσυστήματα αναμένεται να προκαλέσει το φαινόμενο της κλιματικής αλλαγής, το οποίο κινητοποιεί την πολιτεία που αναλαμβάνει δράση για την χάραξη εθνικής στρατηγικής για την αντιμετώπιση του παγκόσμιου φαινομένου.

Με βάση το Σενάριο Μετριασμού της κλιματικής αλλαγής, βάσει του οποίου η Ελλάδα μειώνει συνεχώς και δραστικά τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, η αύξηση της μέσης θερμοκρασίας θα περιοριστεί στους 2C. Το συνολικό σωρευτικό κόστος του Σεναρίου Μετριασμού, για το χρονικό διάστημα έως το 2100, εκφρασμένο ως απώλεια ΑΕΠ, υπολογίζεται σε 436 δισ. ευρώ. Είναι όμως κατά 265 δισ. μικρότερο από αυτό του “Σεναρίου Μη Δράσης” (να μην κάνουμε τίποτα).

Τα μέτρα προσαρμογής δεν εξαλείφουν το σύνολο των ζημιών λόγω της κλιματικής αλλαγής, απλώς τις περιορίζουν. Για το ίδιο διάστημα το συνολικό κόστος για την ελληνική οικονομία από τις εναπομένουσες ζημίες λόγω της κλιματικής αλλαγής εκτιμάται σε 510 δισεκ. Ευρώ.

Από τις περιοχές της χώρας που θα έχουν την μεγαλύτερη οικονομική ζημία από την κλιματική αλλαγή είναι σύμφωνα με τη μελέτη της Τράπεζας της Ελλάδος η Περιφέρεια Αττικής με το συνολικό κόστος να προσδιορίζεται σε 865 εκ. Ευρώ. Ακολουθούν η Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας με 513 εκ. Ευρώ, η Δυτική Μακεδονία με 415 εκ. ευρώ και η Στερεά Ελλάδα με 344 εκ. Ευρώ.

Η εκτίμηση μόνο του ετήσιου κόστους προσαρμογής στον αγροτικό τομέα (αρδευτικά έργα και έργα προστασίας) ανέρχεται περίπου σε 72 εκ. ευρώ σε ετήσια βάση έως το 2100, ποσό που σχεδόν αποκλειστικά αφορά δημόσια δαπάνη.

Οι επιστήμονες υποστηρίζουν ότι η ανάλυση των στοιχείων οδηγεί στο συμπέρασμα για επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου -για το σύνολο των μεσογειακών διακοπών- προς την άνοιξη και το φθινόπωρο. Πιο ευάλωτος στην αναμενόμενη αλλαγή του κλίματος αναμένεται να είναι ο χιονοδρομικός τουρισμός, λόγω της μειωμένης χιονόπτωσης και σε συντομότερα χρονικά διαστήματα σε σχέση με το παρελθόν.

Διυπουργική για το κλίμα -Οι δράσεις της πολιτείας

Το πρώτο βήμα για την εκπόνηση εθνικής στρατηγικής για την κλιματική αλλαγή γίνεται με την εκπόνηση σχεδίου εθνικήςστρατηγικής για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή, το οποίοθέτει σε δημόσια διαβούλευση έως 8 Δεκεμβρίου το υπουργείο Περιβάλλοντος. Το κείμενο συντάχθηκε με την επιστημονική στήριξη της Ακαδημίας Αθηνών και της Επιτροπής Μελέτης Επιπτώσεων Κλιματικής Αλλαγής της Τράπεζας της Ελλάδος και θα αποτελέσει την βάση για την δημιουργία του Εθνικού Σχεδίου Δράσης, που θα εξειδικευτεί περαιτέρω μέσω των Περιφερειακών Σχεδίων Προσαρμογής.

Για την κατάλληλη οργάνωση και διασύνδεση των υπαρχόντων θεσμών και ομάδων εργασίας, προτείνεται να εξεταστεί η δυνατότητα δημιουργίας μιας Διυπουργικής Επιτροπής για την Κλιματική Αλλαγή η οποία θα περιλαμβάνει τουλάχιστον τα υπουργεία Εσωτερικών, Υγείας, Οικονομικών, Οικονομίας, Ανάπτυξης και Τουρισμού, Υποδομών, Μεταφορών και Δικτύων,Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Περιβάλλοντος και Ενέργειας. Επιπρόσθετα προτείνεται η δημιουργία ενός Εθνικού Συμβουλίου για την Κλιματική Αλλαγή στο οποίο θα συμμετέχουν η πολιτική ηγεσία, εκπρόσωποι των περιφερειών, επιστημονική κοινότητα, περιβαλλοντικές ΜΚΟ και άλλοι.

Εκτός αυτού, τόσο για την πρόληψη, όσο και για τη διαχείριση των κινδύνων που συνεπάγεται η κλιματική αλλαγή προτείνεται η σύσταση, εντός του Υπουργείου Περιβάλλοντος, Τμήματος Προσαρμογής στην Κλιματική Αλλαγή, το οποίο θα υπάγεται στη Διεύθυνση Κλιματικής Αλλαγής και Ποιότητας Ατμόσφαιρας της Γενικής Διεύθυνσης Περιβαλλοντικής Πολιτικής.

Απειλή για το κλίμα οι ανεμογεννήτριες!

Η αύξηση της θερμοκρασίας θα έχει σημαντικές επιπτώσεις στις ανάγκες θέρμανσης, για τις οποίες προβλέπεται μείωση λόγω της παρατεταμένης ξηρασίας και στις ανάγκες ψύξης που εκτιμάται ότι θα παρουσιάσουν μεγάλη αύξηση -ιδίως στις πόλεις- λόγω μικροκλίματος. Η μεγάλη διακύμανση φορτίων που θα συντελεστεί λόγω των μεταβολών αυτών θα επηρεάσει τις ανάγκες για ευέλικτες μονάδες παραγωγής και θα πιέσει αυξητικά το κόστος της ηλεκτροπαραγωγής. Αίσθηση μάλιστα προκαλεί η αναφορά του σχεδίου για τις επιπτώσεις στο κλίμα από τα αιολικά πάρκα στις Κυκλάδες. Όπως αναφέρεται τα αιολικά πάρκα απειλούν το υδατικό καθεστώς των νησιών,ως εξής: στο ατμοσφαιρικό περιβάλλον, η δρόσος, η πάχνη, ο παγετός και η ομίχλη είναι υδρατμοί της ατμόσφαιρας που κατεισδύουν στο έδαφος. Η διαδικασία αυτή εμποδίζεται από τις ανεμογγενήτριες, οι οποίες λειτουργούν και μάλιστα συνεχώς, ως ανεπιθύμητοι ανεμομείκτες. Οι μορφές αυτές των αερίων υδρατμών έχουν ιδιαίτερη σημασία για τα νησιά αυτά, καθώς αντικαθιστούν, σε μεγάλο βαθμό και στο πλαίσιο των φυσιογραφικών χαρακτήρων του νησιού, τις βροχοπτώσεις.

Η κλιματική αλλαγή προβλέπεται να προκαλέσει και έξαρση ασθενειών που μεταδίδονται μέσω διαβιβαστών, όπως η ελονοσία και ο δάγκειος πυρετός, αυξάνοντας παράλληλα και το ποσοστό έκθεσης των ανθρώπων σε αλλεργιογόνα φυσικής προέλευσης.

Η επίπτωση στις πόλεις

Οι πόλεις βρίσκονται αντίστοιχα στο μέτωπο των ταχύτερα εξελισσόμενων περιβαλλοντικών και κλιματικών αλλαγών. Αυτό οφείλεται στις αλλαγές των χρήσεων γης, σε πολεοδομική ανάπτυξη που δεν βασίζεται σε περιβαλλοντικές αρχές, στην αστική επέκταση αλλά και στην αυξημένη ανθρωπογενή δραστηριότητα που ενισχύει, χωρικά και
χρονικά, τις πηγές θερμότητας, κ.α.. Συνεπώς η δυνατότητα των πόλεων να προσαρμοστούν στην κλιματική αλλαγή οφείλει να αποτελεί αντικείμενο μελέτης. Όπως αναφέρεται η αύξηση της ποσόστωσης των πράσινων επιφανειών συμβάλει στην αισθητική, μορφολογική και ποιοτική αναβάθμιση των πόλεων, αλλά και στη βελτίωση της ποιότητας της ζωής μας.

Oι φυτεμένες επιφάνειες βελτιώνουν το μικροκλίμα των αστικών περιοχών, μειώνουν τη σκόνη και το νέφος, ενισχύουν και προστατεύουν τη μόνωση των κτιρίων, αυξάνουν την ενεργειακή απόδοση των κτιρίων και δημιουργούν φυσικό περιβάλλον για την αστική χλωρίδα και πανίδα, τους λεγόμενους «πράσινους διαδρόμους».

Ακραία καιρικά φαινόμενα και απώλειες

Οι οικονομικές ζημιές από ακραία καιρικά φαινόμενα μετρώνται ως άμεσες απώλειες οικονομικών παγίων και υποδομών και έμμεσες απώλειες οικονομικών ροών (π.χ. ΑΕΠ). Σύμφωνα με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Περιβάλλοντος, κατά το διάστημα 1980 – 2013, το οικονομικό τίμημα των φυσικών καταστροφών σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση ανήλθε σε 368 δισεκ. Ευρώ (τιμές 2013) ενώ οι δαπάνες για αποζημιώσεις λόγω ακραίων καιρικών φαινομένων αυξήθηκαν από 9 δισεκ. τη δεκαετία του 1980 σε περισσότερα από 13 δισεκ. ευρώ τη δεκαετία του 2000.

Επισημαίνεται ότι για το ίδιο διάστημα (1980-2013) οι απώλειες σε ανθρώπινες ζωές εξαιτίας των ακραίων καιρικών φαινομένων ανέρχονται δυστυχώς στις 83.204. Οι περισσότεροι θάνατοι, περίπου 70.000, οφείλονται στο κύμα καύσωνα που σάρωσε την Ευρώπη στο 2003.