Στη μέγγενη των «κόκκινων» δανείων χιλιάδες τριτεγγυητές

του Δημήτρη Μαρκόπουλου

Σε μια νέα, επικερδή και μεγάλη αγορά εξελίσσεται ο πόνος που φέρνει η νομοθέτηση των πλειστηριασμών και το άνοιγμα της εκμετάλλευσης από ιδιώτες των κόκκινων δανείων.

Σε μια περίοδο όπου χιλιάδες κοκκινισμένοι δανειολήπτες καλούνται από τις τράπεζες να διευθετήσουν τις εκκρεμότητές τους υπό τον φόβο απώλειας περιουσιακών στοιχείων, υπάρχει παράλληλα κινητικότητα για δραστηριότητες νέων επιχειρηματικών σχημάτων, δικηγορικών γραφείων, συμβουλευτικών εταιρειών και για συνολική διαχείριση των μη εξυπηρετούμενων τραπεζικών υποχρεώσεων πολιτών και εταιρικών σχημάτων. Κάπως έτσι, λοιπόν, από τις προεκλογικές υποσχέσεις για «παράλληλο πρόγραμμα» πηγαίνουμε ξεκάθαρα πλέον σε μια παράλληλη αγορά διαχείρισης της ανθρώπινης δυστυχίας.

Τραπεζικοί κύκλοι αναφέρονται σε ένα νέο Ελ Ντοράντο για τους εξειδικευμένους διαχειριστές δανείων -τα επονομαζόμενα κοράκια-, αλλά και για τους παράλληλα με αυτούς δρώντες υποκλάδους. Ηδη ο δικηγορικός τζίρος όσων ασχολούνται με τα κοκκινισμένα νοικοκυριά έχει εκτοξευτεί εξαιτίας της κινητικότητας των τελευταίων ημερών, με χιλιάδες πολίτες να αναγκάζονται να δώσουν χρήματα από το υστέρημά τους προκειμένου να ενταχθούν στον νόμο Κατσέλη για την προστασία της κατοικίας τους.

Παράλληλα, ενώ ακόμα δεν έχει στεγνώσει το μελάνι της ψήφισης του πρώτου νόμου που ανοίγει τους πλειστηριασμούς έστω και της β’ κατοικίας, σχηματίζονται νέες εταιρείες call centers, με τις ήδη υπάρχουσες να προετοιμάζονται πυρετωδώς για τις δουλειές που ανοίγουν σε έναν κλάδο που προχωρά πλέον σε προσλήψεις, κυρίως part timers. Μεγάλη εταιρεία του κλάδου μόνο μέσα στον Δεκέμβριο έχει προσλάβει 150 άτομα, ενώ όλες οι γνωστές επιχειρήσεις ή τα μεγάλα δικηγορικά γραφεία που διαχειρίζονται τέτοιου είδους απαιτήσεις κάνουν την προπαρασκευή τους. Κι όλα αυτά ενώ στο παρελθόν το κόμμα του ΣΥΡΙΖΑ είχε δώσει μεγάλο αγώνα κατά των εισπρακτικών εταιρειών που απειλούσαν τηλεφωνικά τους πολίτες.

Business opportunity

Δεν θα πρέπει να λησμονούμε επίσης ότι εντός των επόμενων δύο μηνών προβλέπονται, μεταξύ άλλων, η θεσμοθέτηση πλαισίου αδειοδότησης και λειτουργίας εταιρειών που θα παρέχουν υπηρεσίες διαχείρισης μη εξυπηρετούμενων δανείων, η ανάληψη δράσεων για την αποτελεσματικότερη διαχείριση των κοινών πιστούχων και η βελτίωση της διαδικασίας εξωδικαστικής επίλυσης διαφορών για μη εξυπηρετούμενα επιχειρηματικά δάνεια. Επίσης, έως τα τέλη Φεβρουαρίου, κατόπιν διαβούλευσης με τις τράπεζες και το ΤΧΣ, η Τράπεζα της Ελλάδος θα καθορίσει επιχειρησιακούς στόχους διευθέτησης των μη εξυπηρετούμενων δανείων, ενώ έως τα τέλη Μαρτίου 2016 θα αναθεωρήσει τον Κώδικα Δεοντολογίας, ορίζοντας κατευθυντήριες γραμμές αναδιάρθρωσης χρεών για ομάδες δανειοληπτών με βάση σαφή κριτήρια κατηγοριοποίησης δανειακών χαρτοφυλακίων. Η παραπάνω, λοιπόν, υπερδραστηριότητα δημιουργεί αυτό που οι Αγγλοσάξονες ορίζουν ως business opportunity. Κοινώς, ευκαιρία για κέρδος μέσα από τις ευκαιρίες των νέων «εργασιών» που θα προκύψουν.

Μια άλλη αγορά που προετοιμάζεται για τη διαχείριση των κόκκινων δανείων είναι και αυτή των επονομαζόμενων head hunters. Δηλαδή των εταιρειών επιλογής προσωπικού. Αν κρίνουμε από τον πόνο που οι άλλοι κλάδοι θα προκαλέσουν, εδώ ίσως να υπάρχει η πιο θετική νότα, καθώς χιλιάδες παροπλισμένα στελέχη λόγω της κρίσης θα βοηθηθούν να βρουν εργασία ως CROs σε επιχειρήσεις με κόκκινα δάνεια. Οπου CRO σημαίνει Chief Restructuring Officers, δηλαδή οι αρμόδιοι για τις αναδιαρθρώσεις επιχειρήσεων μάνατζερ.

Λόγω του μεγάλου πλήθους εταιρειών που υπολειτουργούν, οι θέσεις αυτές θα οδηγήσουν σε άνθηση την αγορά στελεχών, ενώ μια άλλη αγορά που στελεχώνεται λόγω της επερχόμενης ανατροπής θα είναι κι αυτή των συμβούλων real estate, καθώς η απώλεια περιουσιακών στοιχείων-ακινήτων θα οδηγήσει σε κινητικότητα κι αυτό τον κλάδο από ενδιαφερόμενους κυρίως του εξωτερικού που θα θελήσουν να αγοράσουν εξοχικές κατοικίες, ξενοδοχειακά συγκροτήματα και άλλα assets Ελλήνων που δεν κατάφεραν να πληρώσουν τις υποχρεώσεις τους.
Εκπρόσωποι των τραπεζών αναφέρονται σε μια έκρηξη που θα υπάρξει στην ελληνική οικονομία, έστω κι αν αυτή έχει να κάνει με τη διαχείριση αρνητικών καταστάσεων για τους Ελληνες. Μια έκρηξη που αρχικά θα οδηγήσει σε μια αγορά 3 ίσως και περισσότερων δισ. ευρώ. Ταυτόχρονα, στο επικοινωνιακό επιτελείο της κυβέρνησης ήδη επιχειρούν να δουν ποια θα είναι η προσέγγιση αυτής της άβολης κατάστασης.

Κύκλοι αναφέρονται ήδη στις «κοινωνικές αναδιαρθρώσεις», δηλαδή στην προσπάθεια να διαφημιστεί ως κάτι θετικό η διαχείριση των κόκκινων δανείων. Πληροφορίες μας αναφέρονται σε σχέδιο να φανεί ότι η διαχείριση κυρίως στα μη εξυπηρετούμενα επιχειρηματικά δάνεια θα αποδώσει πόρους στα ασφαλιστικά ταμεία, ότι αντί απολύσεων ενδέχεται να υπάρξουν προσλήψεις κι άλλα πολλά που σαφώς πόρρω απέχουν από την πραγματικότητα που όλοι θα αντιμετωπίσουν μέσα στους προσεχείς μήνες.

Στη μέγγενη των κόκκινων δανείων χιλιάδες τριτεγγυητές

Στο μεταξύ χιλιάδες πολίτες που ελαφρά τη καρδία ή πολλές φορές με ανιδιοτέλεια έβαζαν υπογραφές ως τριτεγγυητές σε στεγαστικά, καταναλωτικά και άλλα δάνεια βρίσκονται αντιμέτωποι με μια νέα, σύνθετη και σαφώς σκληρή πραγματικότητα.

Μιλάμε για χιλιάδες Ελληνες οι οποίοι διά των υπογραφών και περιουσιακών τους στοιχείων εγγυήθηκαν ώστε φίλοι ή συγγενικά τους τις περισσότερες φορές πρόσωπα να λάβουν δάνεια και οι οποίοι τώρα βρίσκονται, ακόμα κι αν σε αρκετές περιπτώσεις δεν το γνωρίζουν καν, υπό τον φόβο απώλειας περιουσιακών τους στοιχείων.

Σύμφωνα με πληροφορίες του «ΘΕΜΑτος», εδώ και καιρό οι τράπεζες γνωρίζουν ότι η αύξηση των κόκκινων δανείων έχει φέρει στην επιφάνεια αρκετά προβλήματα που σχετίζονται και με τις ευθύνες του εγγυητή. Αρκετοί πολίτες που είχαν εγγυηθεί δάνεια για λογαριασμό τρίτων στο παρελθόν σύντομα θα κληθούν να «απολογηθούν» για τους δανειολήπτες που «υιοθέτησαν» και σήμερα δεν μπορούν να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους λόγω της οικονομικής κρίσης.

Τραπεζικές πηγές θυμίζουν ότι ο εγγυητής είναι η ασφάλεια του δανειολήπτη, αλλά και της τράπεζας, και καταληκτικά είναι εκείνος που καλείται να πληρώσει τον τελικό λογαριασμό. «Αυτό που χιλιάδες Ελληνες δεν γνωρίζουν είναι ότι στην περίπτωση που ο δανειολήπτης δεν μπορέσει να καλύψει το δάνειό του, τότε το χρέος βαρύνει στο ακέραιο τον εγγυητή. Και το χειρότερο, ότι ο τελευταίος δεν μπορεί να αποδεσμευτεί από τον ρόλο του», αναφέρει η ίδια ενημερωμένη πηγή που αναδεικνύει ένα άγνωστο προς το παρόν κοινωνικό πρόβλημα που προκύπτει. Θα πρέπει να τονίσουμε ότι αυτές οι σύνθετες τραπεζικά περιπτώσεις είναι χιλιάδες και μέχρι στιγμής δεν έχει υπάρξει καμία νομοθετική ρύθμιση διευθέτησης.
Μάλιστα, για να απαλλαγεί κανείς από τις υποχρεώσεις του ως εγγυητή, θα πρέπει ο κοκκινισμένος δανειολήπτης να το ζητήσει από την τράπεζα, να προτείνει νέο πρόσωπο και, εφόσον η τράπεζα το δεχθεί, να γίνει νέα προσημείωση ακινήτου ώστε να φαίνεται το όνομα του νέου εγγυητή. Πρόκειται, όμως, για μια σύνθετη διαδικασία αλλά και δαπανηρή.

Χρωστάνε και δεν το ξέρουν

Ταυτόχρονα, τραπεζικές πηγές αναφέρουν ότι χιλιάδες είναι οι σύνθετες περιπτώσεις ανθρώπων που εγγυήθηκαν για μικρά ή μεγάλα δάνεια και σήμερα, λόγω καταστάσεων της ίδιας της ζωής, δεν έχουν καμία ενημέρωση για την πορεία εκτέλεσης και πληρωμής τους, τα οποία αυτή τη στιγμή χαρακτηρίζονται επικίνδυνα. «Πρόκειται για περιπτώσεις διαζευγμένων που έλαβαν στεγαστικά κυρίως δάνεια ή για συγγενικά ή φιλικά πρόσωπα που μπορεί σήμερα να μην έχουν επαφές. Οι περιπτώσεις αυτές είναι πάρα πολλές και σύντομα χιλιάδες εγγυητές θα αιφνιδιαστούν από τις επιστολές που μαζικά θα λάβουν εκ μέρους των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων», αναφέρουν πηγές.

Ας μην ξεχνάμε ότι οι τράπεζες κατά τη χορήγηση δανειακών διευκολύνσεων στην αρχική σύμβαση και κατά τη διάρκειά της απαιτούσαν προσημειώσεις σε ακίνητα του δανειολήπτη, ακίνητα συγγενικών και φιλικών του προσώπων, καθώς και προσωπικές εγγυήσεις τόσο του δανειολήπτη όσο και συγγενικών και φιλικών προς αυτόν προσώπων.

Θα πρέπει να υπογραμμίσουμε ότι το εν λόγω ζήτημα δεν είναι η πρώτη φορά που αντιμετωπίζεται σε χώρα ευρισκόμενη σε σύνθετο οικονομικό καθεστώς. Πρόνοιες όσον αφορά στον χειρισμό των εγγυητών θεσμοθέτησε τον Μάιο του 2015 η Κύπρος με τη σύμφωνη γνώμη των θεσμών.

Το υπουργείο Οικονομίας και Ανταγωνιστικότητας και ο αρμόδιος υπουργός Γιώργος Σταθάκης μέχρι στιγμής δεν έχουν συνειδητοποιήσει το μέγεθος του προβλήματος, αν και κάποιες αρχικές εισηγήσεις αναφέρονται στην κατάθεση πρότασης η υποχρέωση του εγγυητή, σε σχέση με το δάνειο του πρωτοφειλέτη, να ισοδυναμεί με το ποσό της διαφοράς μεταξύ της αξίας της ενυπόθηκης εξασφάλισης και του υπολοίπου του δανείου.

Συνεπώς το δικαίωμα του πιστωτή να εισπράξει από τον εγγυητή περιορίζεται στο ποσό της διαφοράς, όμως και πάλι θα υπάρξει μια σημαντική επιβάρυνση και σ’ αυτή την περίπτωση.

Επίσης μελετάται αν το υπόλοιπο του δανείου είναι μικρότερο από την αξία της ενυπόθηκης περιουσίας. Τότε οι εγγυητές απαλλάσσονται από τις υποχρεώσεις τους. Ομως όλα αυτά παραμένουν σε αρχικό στάδιο κι ακόμη -παρά τις συνεχείς κλήσεις κόκκινων δανειοληπτών- κανένας δεν έχει ασχοληθεί με αυτό το κρίσιμο κοινωνικό θέμα. Βέβαια ήδη έχουν ξεκινήσει αντιδράσεις από οικονομικά και επαγγελματικά επιμελητήρια που θίγουν το ζήτημα.

Η αρχή έγινε από τον πρόεδρο του Επιμελητηρίου Μεσσηνίας Δημήτρη Μανιάτη, ο οποίος έστειλε επιστολή προς τον υπουργό Οικονομίας δίχως να λάβει όμως απάντηση.