Tο νέο Μεσοπρόθεσμο του ΣΥΡΙΖΑ για την οικονομία

Του Γιώργου Χ. Παπαγεωργίου

Ενα νέο μεσοπρόθεσμο πρόγραμμα για την ελληνική οικονομία, με διαφορετικούς, αλλά ρεαλιστικούς, όπως λένε στην Κουμουνδούρου, στόχους, το οποίο θα δημιουργεί προϋποθέσεις οικονομικής ανάπτυξης, ετοιμάζει το οικονομικό επιτελείο του ΣΥΡΙΖΑ σκοπεύοντας να το χρησιμοποιήσει ως βάση της διαπραγμάτευσης με τους εταίρους-δανειστές.

Η κεντρική ιδέα της στρατηγικής που υιοθετεί το οικονομικό επιτελείο, υπό τον Γιάννη Δραγασάκη, ο οποίος έχει το γενικό πρόσταγμα στον οικονομικό τομέα, είναι να θέσει στους εταίρους ένα συγκεκριμένο και δεσμευτικό για τη χώρα μας πρόγραμμα, το οποίο όμως θα διαμορφώνει ένα περιβάλλον που θα επιτρέπει στην οικονομία να αναπνεύσει και να αναπτυχθεί.

Με τον τρόπο αυτό θεωρούν ότι η ελληνική πλευρά θα δείξει με σαφήνεια ότι είναι έτοιμη να μιλήσει την ίδια γλώσσα με τους εταίρους και να δεσμευτεί για την υλοποίηση συγκεκριμένων στόχων μέσα στο ευρωπαϊκό πλαίσιο, σεβόμενη και τη λογική των ισοσκελισμένων προϋπολογισμών, υπό την προϋπόθεση όμως ότι οι στόχοι αυτοί θα υπηρετούν ένα ορθολογικό οικονομικό σχέδιο το οποίο θα επιτρέψει στην ελληνική οικονομία να ανασυνταχθεί και δεν θα αναπαράγει τον φαύλο κύκλο της ύφεσης και της ανεργίας – όπως συμβαίνει με το υφιστάμενο μεσοπρόθεσμο πρόγραμμα που συμφωνήθηκε το 2012. Βασική πρόβλεψη του νέου μεσοπρόθεσμου θα είναι να μειωθεί ο εξωφρενικός, κατά τον ΣΥΡΙΖΑ, στόχος του υφιστάμενου προγράμματος, σύμφωνα με τον οποίο πρέπει το πρωτογενές πλεόνασμα, δηλαδή το περίσσευμα από τα έσοδα του κράτους (χωρίς τις πληρωμές τόκων), να φτάνει στο 4%-4,5% του ΑΕΠ, δηλαδή περί τα 9 δισ. ετησίως από το 2016 μέχρι το 2020. Ο στόχος αυτός, άλλωστε, έχει αμφισβητηθεί από πολλές πλευρές, ακόμα και από κύκλους της τρόικας, ιδιαίτερα του ΔΝΤ.

Ο ΣΥΡΙΖΑ προσανατολίζεται στο να τεθεί νέος στόχος που θα προβλέπει ότι το πρωτογενές πλεόνασμα θα μηδενιστεί ή έστω -υπό προϋποθέσεις και ανάλογα με την έκβαση της διαπραγμάτευσης- θα φτάνει κατά το μέγιστο στο 1% του ΑΕΠ.

Στη βάση αυτής της πρόβλεψης θα γίνει στη συνέχεια η συζήτηση για το πώς θα πρέπει να διαμορφωθούν άλλα οικονομικά μεγέθη, όπως το ύψος της αναγκαίας ελάφρυνσης του δημοσίου χρέους των εσόδων, των δαπανών και των πόρων της οικονομίας.  Αφού δηλαδή συμφωνηθούν ρεαλιστικοί στόχοι, η διαπραγμάτευση θα πρέπει να εστιάσει σε διαφορετικούς συνδυασμούς μέτρων οι οποίοι θα οδηγούν στο επιθυμητό αποτέλεσμα.

Το βασικό πλεονέκτημα της στρατηγικής αυτής, σύμφωνα με στελέχη του οικονομικού επιτελείου, είναι ότι θα υπάρχει στο τραπέζι ένα συγκροτημένο ελληνικό πρόγραμμα πάνω στο οποίο θα γίνει η διαπραγμάτευση, με κάθε πλευρά να καταθέτει «νούμερα και προτάσεις» κι έτσι θα τεθεί ένα πλαίσιο για τη συμφωνία σε ένα πρόγραμμα το οποίο θέτουν ως προϋπόθεση οι εταίροι και η ΕΚΤ προκειμένου να συνεχίσουν τη στήριξη. Με τη διαφορά, όμως, ότι το νέο πρόγραμμα δεν θα αποτελεί συνέχεια του προηγούμενου, αλλά θα καλύπτει πρωτίστως τους αναπτυξιακούς και κοινωνικούς στόχους της ελληνικής πλευράς.  Οι οικονομολόγοι του ΣΥΡΙΖΑ εκτιμούν ότι είναι αδύνατον να αναταχθεί η ελληνική οικονομία εφόσον υπάρχει υποχρέωση για πρωτογενή πλεονάσματα της τάξης του 4,5%, καθώς αυτό δημιουργεί τεράστια πίεση για φόρους και περικοπές δαπανών και καταλήγει σε μεταβίβαση σημαντικών πόρων από μια φτωχή οικονομία όπως της Ελλάδας προς το εξωτερικό. Η δέσμευση, πάντως, της Ελλάδας για πρωτογενή πλεονάσματα -και όχι ελλείμματα- έστω και οριακά εκτιμάται ότι θα διατηρήσει εν ισχύι και την υπόσχεση των εταίρων από τον Νοέμβριο του 2012 να προχωρήσουν σε ελάφρυνση του ελληνικού χρέους εφόσον ακριβώς υπάρχουν πλεονάσματα.

Είναι ενδιαφέρον, άλλωστε, ότι ο στόχος για πλεονάσματα της τάξης του 4%-4,5% του ΑΕΠ έχει αμφισβητηθεί στο παρελθόν ακόμα και από κύκλους της ίδιας της τρόικας. Τα μεγέθη είχαν προσδιοριστεί στο πρόγραμμα που καταρτίστηκε το 2012 με σκοπό να προκύπτουν μεγάλα περισσεύματα στον Προϋπολογισμό και επομένως σημαντικές αποπληρωμές για το χρέος, έτσι ώστε να βγαίνουν έτσι στα χαρτιά οι αναλύσεις για τη βιωσιμότητα του δημοσίου χρέους.

Εξάμηνη παράταση

Ο ΣΥΡΙΖΑ σκοπεύει να παρουσιάσει το σχέδιο προεκλογικά, ενώ για να κερδίσει χρόνο στις διαπραγματεύσεις έχει επίσης διαμορφώσει μια συγκεκριμένη πρόταση για παράταση της δίμηνης προθεσμίας, που έχουν ήδη δώσει οι δανειστές, σε ένα εξάμηνο, έτσι ώστε να συνεχιστεί απρόσκοπτα η κάλυψη της χώρας όσο διαρκούν οι διαπραγματεύσεις. Η πρόταση προβλέπει και συγκεκριμένες ενδιάμεσες διευθετήσεις για τις πληρωμές και τις υποχρεώσεις, ποιες θα πληρωθούν, ποιες θα παγώσουν και είναι πιθανό να ανακοινωθεί και προεκλογικά.  

Εννέα εμβληματικά μέτρα σε δύο μήνες

Ενα άλλο βασικό στοιχείο του προγράμματος είναι η επιλογή τριών συγκεκριμένων μέτρων από τρία βασικά πεδία παρέμβασης που προβλέπει το κυβερνητικό πρόγραμμά του έτσι ώστε αυτά να εξειδικευτούν και να προωθηθούν κατά προτεραιότητα μέσα σε δύο μήνες. Τα μέτρα θα αφορούν την αντιμετώπιση της ανθρωπιστικής κρίσης με στήριξη κυρίως των χαμηλών εισοδημάτων. Ενα δεύτερο πεδίο είναι τα μέτρα για την επανεκκίνηση της οικονομίας, όπως ανάμεσα σε άλλα η ρύθμιση των χρεών, και, τέλος, το τρίτο οι θεσμικές παρεμβάσεις στη λειτουργία του κράτους.

Το πακέτο αυτό δεν θα επιφέρει μεγάλα δημοσιονομικά βάρη και μπορεί να αντιμετωπιστεί με περιορισμένες επαναδιευθετήσεις στον Προϋπολογισμό, ενώ δύσκολα θα μπορούν οι εταίροι να αποκρούσουν την ανάγκη αντιμετώπισης της ανθρωπιστικής κρίσης.

Επιπλέον, τα μέτρα στο πεδίο των θεσμικών αλλαγών, όπως η αντιμετώπιση της διαφθοράς και της φοροδιαφυγής, εκτιμάται ότι θα ενισχύσουν τη διαπραγματευτική θέση της ελληνικής πλευράς έναντι των δανειστών, αφού οι τελευταίοι -ιδιαίτερα το ΔΝΤ- επιμένουν σταθερά τα τελευταία χρόνια σε θέματα θεσμικού εκσυγχρονισμού, χωρίς όμως να έχουν γίνει μέχρι σήμερα σημαντικά βήματα στην κατεύθυνση αυτή.