Τι ετοιμάζει η νέα κυβέρνηση

Του Γ. Χ. ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ

Συνολική πολιτική διαπραγμάτευση για μια νέα συμφωνία με τους εταίρους, στη βάση ενός καινούριου προγράμματος που θα διαμορφώσει η νέα ελληνική κυβέρνηση, είναι το σχέδιο του ΣΥΡΙΖΑ για την επόμενη μέρα.

Το οικονομικό επιτελείο του κόμματος καταστρώνει τις κινήσεις που θα γίνουν στην περίπτωση που βρεθούν στην κυβέρνηση είτε με αυτοδυναμία όπως ελπίζουν, είτε ως κορμός μιας κυβέρνησης συνεργασίας. Ο βασικός σχεδιασμός είναι να ανακοινωθούν αμέσως μετά τον σχηματισμό κυβέρνησης ορισμένα εμβληματικά μέτρα που αφορούν στην αντιμετώπιση της ανθρωπιστικής κρίσης και την επανεκκίνηση της οικονομίας, ενώ ταυτόχρονα θα συγκροτηθεί η διαπραγματευτική ομάδα, η οποία θα διεκδικήσει χρόνο και θα ετοιμάσει τη διαπραγμάτευση για το χρέος.

Νέο ελληνικό πρόγραμμα

Θα επιχειρήσει, ακόμη, να διαμορφώσει από κοινού με τους εταίρους έναν «οδικό χάρτη» με συντεταγμένες διαδικασίες που θα ισχύσουν για τις συζητήσεις αλλά και για την κάλυψη της ρευστότητας και των πληρωμών του χρέους στο μεσοδιάστημα. Στον ΣΥΡΙΖΑ σχεδιάζουν να καταθέσουν ένα ελληνικό πρόγραμμα, με «λογικούς» δημοσιονομικούς στόχους και θεσμικές μεταρρυθμίσεις, το οποίο θα διαπραγματευτούν με τους εταίρους στη θέση του μνημονίου, έτσι ώστε να καλυφθεί και η απαίτηση της ΕΚΤ για «ύπαρξη προγράμματος» προκειμένου να καλύπτει με ρευστότητα τις τράπεζες και να αγοράζει κρατικά ομόλογα όταν έρθει η στιγμή.

Υπάρχει επίσης η πρόθεση να ανακοινωθούν ταχύτατα νομοθετικές ρυθμίσεις που είναι ήδη έτοιμες, στις οποίες περιλαμβάνονται μέτρα για την αντιμετώπιση της ανθρωπιστικής κρίσης και των χαμηλών εισοδημάτων, η επαναφορά εργασιακών δικαιωμάτων που είχαν καταργηθεί λόγω του μνημονίου και του κατώτατου μισθού, αλλά και η ρύθμιση για τα κόκκινα δάνεια. Αυτή θα προβλέπει προστασία για τα νοικοκυριά με βάση το εισόδημα και τη μείωση που αυτό υπέστη λόγω της κρίσης, ρυθμίσεις δανείων οι οποίες θα εμπεριέχουν πληρωμές μέχρι ένα όριο του εισοδήματος (γύρω στο 30%) και ειδικές ρυθμίσεις για τα νοικοκυριά που βρίσκονται κάτω από το όριο της φτώχειας.  Οπως λένε, όμως, στελέχη του κόμματος, πολλά θα εξαρτηθούν από το αποτέλεσμα των εκλογών και τη σύνθεση της κυβέρνησης. Η γραμμή της επόμενης μέρας θα εξαρτηθεί ανάμεσα σε άλλα και από το εάν θα υπάρχει αυτοδύναμη κυβέρνηση ή θα συμμετέχουν και άλλα κόμματα -και ποια-, ακόμα και από τα πρόσωπα, αλλά και από τα μηνύματα που θα έρθουν από τους δανειστές.

 Τα στελέχη αναγνωρίζουν ότι θα αντιμετωπίσουν μια δύσκολη οικονομική κατάσταση και στενά χρονικά περιθώρια και είναι δεδομένο ότι θα ζητήσουν χρόνο από τους εταίρους. Εκτιμούν, πάντως, ότι ήδη έχει δοθεί σιωπηρή παράταση για τις διαπραγματεύσεις, γεγονός που προκύπτει και από τη διατύπωση που υιοθετήθηκε από ορισμένα κοινοβούλια, η οποία δεν περιορίζει χρονικά την παράταση της στήριξης στο δίμηνο. «Τα χρονικά περιθώρια δεν ισχύουν. Θα υπάρχει νέα κυβέρνηση και νέα κατάσταση και η όλη συζήτηση θα γίνει σε νέα βάση, με ένα πρόγραμμα στον αντίποδα του μνημονίου», έλεγε κορυφαίο στέλεχος που κατά πάσα πιθανότητα θα αναλάβει ρόλο σε κομβικό οικονομικό υπουργείο.

«Δεν θα τραβήξουν την πρίζα»
 
«Θα είναι μια σκληρή διαπραγμάτευση, αλλά δεν πρόκειται να μας τραβήξουν την πρίζα χωρίς να διαπραγματευτούμε. Θα είναι ιδιαίτερα αυστηροί και ενδεχομένως άκαμπτοι στην ουσία των συζητήσεων, για το χρέος ή τις μεταρρυθμίσεις για παράδειγμα, αλλά δεν είναι πιθανό ότι θα εξαντλήσουν την αυστηρότητα αυτή επί της διαδικασίας, δηλαδή στο αν θα υπάρξει χρόνος για διαπραγμάτευση», εκτιμά άλλο κορυφαίο στέλεχος του κόμματος που έχει τακτικές επαφές με Ευρωπαίους αξιωματούχους. Από το κλίμα που επικράτησε προεκλογικά στο εξωτερικό και τις δηλώσεις που έγιναν, στον ΣΥΡΙΖΑ συμπεραίνουν ότι υπάρχει από πολλές πλευρές διάθεση για εξεύρεση μιας αμοιβαία αποδεκτής λύσης, αν και παραδέχονται ότι τα μηνύματα είναι διαφορετικά από την πλευρά του γερμανικού υπουργείου Οικονομικών, το οποίο εμφανίζεται άκαμπτο και επιμένει στην ολοκλήρωση της αξιολόγησης, την οποία απορρίπτει κάθετα ο ΣΥΡΙΖΑ.  Αλλες πηγές από τις Βρυξέλλες, πάντως, έλεγαν ότι ενδεχομένως τα μηνύματα από το εξωτερικό να μην ερμηνεύονται σωστά, καθώς η στάση των εταίρων θα καθοριστεί κυρίως με βάση τις προγραμματικές δηλώσεις και από το κατά πόσον αυτές θα ενταχθούν στην προεκλογική λογική ή θα είναι πιο προσγειωμένες, αλλά και από το ποια θα είναι η σύνθεση της κυβέρνησης.

Ετοιμάζεται «πακέτο» από τις Βρυξέλλες
 
Πληροφορίες που προέρχονται από κύκλους της Κομισιόν, πάντως, κάνουν λόγο για ένα πακέτο προτάσεων που είναι υπό επεξεργασία για να τεθεί στην επόμενη κυβέρνηση στο πλαίσιο της διαπραγμάτευσης, καθώς οι εταίροι είχαν από καιρό προεξοφλήσει ότι κάποια στιγμή θα υποδεχθούν μια κυβέρνηση με συμμετοχή ΣΥΡΙΖΑ. Οι συγκεκριμένες πηγές ανέφεραν ότι η Ευρώπη άρχισε να προετοιμάζεται από τη στιγμή που αποπέμφθηκε ο προηγούμενος γενικός γραμματέας Δημοσίων Εσόδων, κίνηση που κλόνισε την εμπιστοσύνη των εταίρων στην κυβέρνηση Σαμαρά – Βενιζέλου. Οι ίδιες πηγές δεν έδιναν πληροφορίες για το περιεχόμενο των προτάσεων, ούτε για το εάν αυτό θα αποτελεί σχέδιο μόνο της Κομισιόν, εκτιμούσαν πάντως ότι περιέχει δεδομένα τα οποία μπορούν να αποτελέσουν τη βάση για έναν αμοιβαίο συμβιβασμό, εφόσον υπάρχουν οι προϋποθέσεις και από την ελληνική πλευρά, δεδομένου ότι κατά βάση, το ευρωπαϊκό κατεστημένο εκτιμά πλέον ότι το ζητούμενο είναι η σταθεροποίηση της Ελλάδας σε οικονομικό αλλά και σε κοινωνικό πεδίο και όχι νέοι κλυδωνισμοί με απρόβλεπτες συνέπειες. Κάτι τέτοιο, βέβαια, προϋποθέτει και αρκετή ευελιξία από την πλευρά της νέας κυβέρνησης.

Ρευστότητα με repos και ELA
 
Παρόλο που αναγνωρίζονται οι δυσκολίες στο πεδίο της χρηματοδότησης της οικονομίας και της ρευστότητας, η εκτίμηση που επικρατεί στον ΣΥΡΙΖΑ είναι ότι τα προβλήματα θα ξεπεραστούν, διότι όλο το εγχείρημα θα επιχειρηθεί να γίνει σε συνεννόηση με τους εταίρους-δανειστές. Σε κάθε περίπτωση, λένε στελέχη με γνώση του θέματος, υπό διαρκή μελέτη το τελευταίο διάστημα είναι τρόποι για να εξευρεθεί ρευστότητα επειγόντως, όπως π.χ. με δανεισμό μέσω repos της κυβέρνησης από οργανισμούς του Δημοσίου, αλλά και με την έκδοση εντόκων γραμματίων. Ορισμένα στελέχη, βέβαια, δεν κρύβουν την εκτίμησή τους ότι η κατάσταση θα είναι δύσκολη και περιμένουν να δουν την πραγματική εικόνα που υπάρχει στο δημόσιο ταμείο αφότου αναλάβει καθήκοντα η νέα κυβέρνηση και διαπιστώσει την πραγματικότητα. Παραδέχονται δε ότι πολλά θα εξαρτηθούν από τη στάση που θα τηρήσει τελικά η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και τις εγκρίσεις για χρηματοδότηση από την έκτακτη παροχή ρευστότητας (ο λεγόμενος ELA) μέσω της Τραπέζης της Ελλάδος. Εχουν πλήρη επίγνωση ότι η ρευστότητα στην ελληνική οικονομία εξαρτάται πρωτίστως από την ΕΚΤ και σημειώνουν ότι η ρευστότητα μέσω ELA το 2012 είχε φτάσει στο ποσό των 120 δισ. ευρώ. Οι ανακοινώσεις του Μάριο Ντράγκι ότι αγορές ελληνικών ομολόγων από την ΕΚΤ στο πλαίσιο της ποσοτικής χαλάρωσης θα πραγματοποιηθούν μόνο εφόσον υπάρχει πρόγραμμα και εφόσον εξοφληθούν τον Ιούλιο και τον Αύγουστο τα ομόλογα που κατέχει η κεντρική τράπεζα, αποτελούν αντικειμενικά ένα μοχλό πίεσης για να ολοκληρωθούν οι διαπραγματεύσεις με τους εταίρους, ενώ βάζουν εκ προοιμίου φρένο στο αίτημα του ΣΥΡΙΖΑ για μετακύλιση των ομολόγων που κατέχει η ΕΚΤ. Ωστόσο, το οικονομικό επιτελείο του κόμματος τις ερμηνεύει ως ένδειξη ότι η ΕΚΤ αναγνωρίζει ότι χρειάζεται χρόνος για να ολοκληρωθούν οι συζητήσεις, ενώ επισημαίνουν ότι η εξόφληση των συγκεκριμένων ομολόγων ή όχι θα είναι ένα από τα θέματα της διαπραγμάτευσης. 

«ΚΥΣΥΜ Οικονομίας» – ομάδα διαπραγμάτευσης
 
Εχει αποφασιστεί η δημιουργία ενός Κυβερνητικού Συμβουλίου το οποίο θα χαράσσει την οικονομική πολιτική σε όλα τα επίπεδα και θα δίνει την κατεύθυνση και για τη διαπραγμάτευση με τους εταίρους δανειστές, κάτι αντίστοιχο με το Κυβερνητικό Συμβούλιο Εξωτερικών και Αμυνας, γεγονός που έχει και τον συμβολισμό του αφού το μείζον εθνικό θέμα αυτή την περίοδο είναι η οικονομία και το χρέος. Στο όργανο αυτό θα συμμετέχουν υπουργοί όχι μόνο από τον στενό οικονομικό τομέα, αλλά και από τον τομέα των σχέσεων με την Ε.Ε., καθώς και ο επικεφαλής της διαπραγματευτικής ομάδας. Η τελευταία θα συσταθεί ταχύτατα και θα στελεχωθεί με ειδικούς εμπειρογνώμονες από την Ελλάδα και το εξωτερικό, με στόχο να αναλύει τα δεδομένα, να εφοδιάζει την κυβέρνηση με στοιχεία και εναλλακτικές, αλλά και να προωθεί τις ελληνικές θέσεις στις επαφές με τους δανειστές. Στην ομάδα αυτή μάλιστα σύμφωνα με τον σχεδιασμό θα αξιοποιηθούν και πρόσωπα που δεν ανήκουν κομματικά στον ΣΥΡΙΖΑ, αλλά προέρχονται από την αγορά ή από άλλους οικονομικούς θεσμούς, έχουν γνώση και εμπειρία των ζητημάτων. Επίσης θα αξιοποιηθούν και ξένοι επενδυτικοί οίκοι ως σύμβουλοι επί των θεμάτων του χρέους.
 
Το νέο μεσοπρόθεσμο και οι μεταρρυθμίσεις
 
Κεντρική στρατηγική του ΣΥΡΙΖΑ είναι να κατατεθούν ταυτόχρονα προς συζήτηση τρία αλληλοεξαρτώμενα ζητήματα, πάνω στα οποία θα αναζητηθεί κοινή συμφωνία -ένας έντιμος συμβιβασμός λένε ορισμένοι- σε ευρωπαϊκό πλαίσιο, με σεβασμό στις θεσμικές υποχρεώσεις των κρατών-μελών, τους δημοσιονομικούς κανόνες και αναγνώριση των δανειακών συμβάσεων. Θα αμφισβητηθεί, όμως, το μνημόνιο και άλλες υποχρεώσεις που υπερβαίνουν το κοινοτικό κεκτημένο.

Ετσι, το νέο μεσοπρόθεσμο πρόγραμμα θα σέβεται το Σύμφωνο Σταθερότητας και την υποχρέωση ισοσκελισμένων ή πλεονασματικών προϋπολογισμών, με στόχους όμως που θα είναι πολύ χαμηλότεροι από την εξωπραγματική δέσμευση για πλεονάσματα της τάξης του 4,5% έως το 2020 και 7% του ΑΕΠ στη συνέχεια. Θα προταθούν ρεαλιστικά μεγέθη με στόχο να απελευθερωθούν πόροι για την ανάπτυξη της οικονομίας, αλλά και χαμηλότερες ετήσιες δαπάνες για την εξυπηρέτηση του χρέους (από 8-9 δισ. ευρώ που είναι σήμερα, στα 4-5 δισ. ευρώ ετησίως).Επίσης, θα κατατεθεί ένα σχέδιο μεταρρυθμίσεων για την αναμόρφωση της οικονομίας και του κράτους, κυρίως στους τομείς της καταπολέμησης της διαφθοράς, της φοροδιαφυγής και της διαπλοκής, στόχοι που αποτελούν προτεραιότητα και των δανειστών. Στόχος του ΣΥΡΙΖΑ είναι να δείξει ότι αποτελεί ευρωπαϊκή μεταρρυθμιστική δύναμη η οποία αναζητεί λύσεις στη βάση του ευρωπαϊκού πλαισίου, επιδιώκει κοινή συμφωνία, θέλει να αλλάξει τα κακώς κείμενα, αλλά είναι ανυποχώρητος στην ανάγκη το όποιο πρόγραμμα να επαναφέρει τη συνοχή της κοινωνίας και την αναπτυξιακή δυναμική της οικονομίας.
 
Η πρόταση για το χρέος
 
Στη διαπραγμάτευση θα τεθεί και η ελληνική πρόταση για μείωση του χρέους, η οποία θα βασίζεται στην κατάτμησή του σε διαφορετικά τμήματα, τα οποία θα πρέπει να έχουν και διαφορετική μεταχείριση. Το πρώτο σκέλος αφορά, για παράδειγμα, τα ελληνικά ομόλογα που είχε αγοράσει η ΕΚΤ από το 2010, με αποτέλεσμα αυτά να εξαιρεθούν από το κούρεμα (PSI) του 2012 και βρίσκονται σήμερα στην κατοχή της. Τα ομόλογα αυτά πρέπει να πληρωθούν τον Ιούλιο και τον Αύγουστο (πάνω από 8 δισ. ευρώ) και αποτελούν τον μεγάλο πονοκέφαλο, καθώς είναι αδύνατο να εξοφληθούν ακόμα κι αν μέχρι τότε έχουν καλυφθεί οι άλλες πληρωμές του χρέους (2,5 δισ. ευρώ τον Μάρτιο για το ΔΝΤ και άλλα τόσα τον Ιούνιο). Από την πλευρά της Κεντρικής Τράπεζας υπάρχει αντίρρηση ότι κάτι τέτοιο συνιστά νομισματική χρηματοδότηση κράτους-μέλους, κάτι που απαγορεύεται από τις συνθήκες της Ευρωζώνης και το καταστατικό της ΕΚΤ. Ωστόσο, τα στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ που σχεδιάζουν τη διαπραγμάτευση υποστηρίζουν ότι η λύση βρίσκεται στην έκδοση από την Ελλάδα ενός νέου ομολόγου απεριόριστης διάρκειας (perpetual bond) με πολύ χαμηλό επιτόκιο, το οποίο θα αντικαταστήσει τα ομόλογα που κατέχει η ΕΚΤ και θα παραμείνει στο ενεργητικό της για να μη γράψει ζημία η τελευταία, αλλά θα εξοφληθεί στο απώτερο μέλλον.

Για τα δάνεια που δόθηκαν από τις κυβερνήσεις και από τον EFSF, θα προταθεί η εξόφλησή τους ανάλογα με τον ρυθμό ανάπτυξης της Ελλάδας. Αν δηλαδή η αύξηση του ΑΕΠ είναι κάτω από ένα όριο όπως το 4%, δεν θα πληρώνονται τόκοι και η δαπάνη θα μεταφέρεται στο μέλλον, εάν η αύξηση είναι μεταξύ 4%-6% θα πληρώνονται οι μισοί τόκοι και από εκεί και πάνω το σύνολο. Βασικό έργο της διαπραγματευτικής ομάδας θα είναι να προταθούν λύσεις οι οποίες θα μπορούν να γίνουν αποδεκτές από την κοινή γνώμη και από τα εθνικά κοινοβούλια των χωρών-μελών και κυρίως της Γερμανίας, καθώς είναι αντιληπτό ότι λύσεις που περιλαμβάνουν διαγραφή της ονομαστικής αξίας δύσκολα μπορούν να γίνουν αποδεκτές.

Για να εξοικειωθούν με την ιδέα ενός τρίτου μνημονίου, το οποίο επεξεργάζονται ήδη οι Ευρωπαίοι προκειμένου να αντιμετωπίσουν το ελληνικό πρόβλημα, θα πρέπει να προετοιμάζονται ο κ. Αλέξης Τσίπρας και οι συνεργάτες του στον ΣΥΡΙΖΑ που, σύμφωνα με όλες τις δημοσκοπήσεις, αναμένεται να λάβουν την εντολή σχηματισμού της νέας κυβέρνησης.
Η ανακοίνωση του προέδρου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας για τις προϋποθέσεις υπαγωγής της Ελλάδας στο πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης μέσω αγοράς ελληνικών κρατικών ομολόγων στη δευτερογενή αγορά περιγράφει επακριβώς την επόμενη μέρα των σχέσεων της κυβέρνησης Τσίπρα με την τρόικα. Χωρίς πρόγραμμα οικονομικής βοήθειας, χωρίς ολοκλήρωση της αξιολόγησης του τρέχοντος προγράμματος και χωρίς υλοποίηση των μεταρρυθμίσεων οι οποίες έχουν ήδη συμφωνηθεί με τους πιστωτές, η χώρα κινδυνεύει να οδηγηθεί στην ευρωπαϊκή… έρημο.
Πολύ σύντομα η Ελλάδα κινδυνεύει να αντιμετωπίσει τις αβεβαιότητες που προκύπτουν από το γεγονός ότι δεν έχει αναρρώσει από την οικονομική κρίση για να μπορεί να απευθυνθεί στις αγορές και να ακολουθήσει μια αυτοτελή πορεία, όπως πέτυχαν αντιθέτως η Πορτογαλία και η Ιρλανδία. Λόγω μεταρρυθμιστικής κόπωσης και της στασιμότητας στην προώθηση των αλλαγών που είχαν συμφωνηθεί από την κυβέρνηση Σαμαρά, η ελληνική πλευρά έχει χάσει τη δυναμική της δημοσιονομικής προσαρμογής (όπως φαίνεται από την πολύ σημαντική υστέρηση εσόδων της τελευταίας περιόδου) και έχει απολέσει τη δυναμική των μεταρρυθμίσεων. Συνδυαστικά, αυτοί οι δύο παράγοντες έχουν οδηγήσει τους Ευρωπαίους πιστωτές στην άποψη ότι η Ελλάδα θα χρειαστεί άμεσα τρίτο μνημόνιο για να επανέλθει στην πορεία προσαρμογής και να αντιμετωπίσει τα χρηματοδοτικά κενά τα οποία έχουν αρχίσει να διογκώνονται. Τον Νοέμβριο οι δανειστές υπολόγιζαν το δημοσιονομικό κενό για το 2015 στα 2 δισ. ευρώ και η ελληνική πλευρά αντέτεινε ότι το έλλειμμα θα είναι μόλις 800 εκατ. έως 1 δισ., εκτίμηση που έχει πλήρως εκτροχιαστεί λόγω της μειωμένης είσπραξης δημοσίων εσόδων. Πλέον, το δημοσιονομικό κενό για το 2015 υπολογίζεται περίπου στα 6 δισ. ευρώ, εκτίμηση που δημιουργεί τις προϋποθέσεις για λήψη νέων σκληρών μέτρων ώστε να καλυφθούν τα ελλείμματα.

Οχι σε παρατεταμένες διαπραγματεύσεις

Η πρωτοβουλία της τρόικας αναμένεται, κατά πληροφορίες, να εκδηλωθεί σχετικά σύντομα και πιθανότατα αμέσως μόλις η νέα κυβέρνηση αναλάβει τα καθήκοντά της. Οι πιστωτές, αναφέρουν αξιόπιστες πληροφορίες από διπλωματικές αποστολές ξένων χωρών στην Αθήνα, δεν θα αφήσουν περιθώριο για παρατεταμένες διαβουλεύσεις και διαιώνιση της αβεβαιότητας.
Ανάλογα με την αντίδραση της νέας κυβέρνησης με κορμό τον ΣΥΡΙΖΑ, θα υπάρξει και η προσαρμογή της διαπραγματευτικής τακτικής των Ευρωπαίων πιστωτών, υποστηρίζουν οι ίδιες πηγές.

«Ο ΣΥΡΙΖΑ δεν θέλει να υλοποιήσει τις συμφωνημένες μεταρρυθμίσεις, δεν θέλει να συνεχίσει την πολιτική που δημιουργεί πρωτογενές πλεόνασμα και αξιώνει νέα αναδιάρθρωση του χρέους. Αυτές οι απαιτήσεις δεν μπορούν να γίνουν αποδεκτές από τους Ευρωπαίους. Ο ΣΥΡΙΖΑ στο πλαίσιο των οργάνων της Ε.Ε. θα αποτελεί μια μειονότητα του ενός απέναντι σε όλους τους υπολοίπους», παρατηρεί κορυφαίος Ευρωπαίος διπλωμάτης στην Αθήνα. «Η ταχύτητα των διαπραγματεύσεων καθορίζεται απολύτως από τους Ευρωπαίους», προσθέτει ο ίδιος αξιωματούχος με τον οποίο συνομίλησε το Newmoney.gr.

Αν η ελληνική κυβέρνηση επιλέξει τη γραμμή της οξείας σύγκρουσης με τους Ευρωπαίους δανειστές και δεν υπάρχει παράθυρο για επίτευξη συμβιβαστικής λύσης, η τρόικα είναι πολύ πιθανό να προτείνει νέο μνημόνιο, ακόμη κι αν χρειαστεί να ενσωματωθεί στο νέο πρόγραμμα η λογική της εξόδου της Ελλάδας από την Ευρωζώνη.
Τα τρία σενάρια

Στο… εσχατολογικό ενδεχόμενο αναφέρθηκε ο πρωθυπουργός της Φινλανδίας Αλεξάντερ Στουμπ μιλώντας στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός. Ο Φινλανδός πρωθυπουργός τόνισε ότι για το Ελσίνκι «είναι πολύ δύσκολο να συμφωνήσει με διαγραφή χρέους στην παρούσα συγκυρία» και παρουσίασε τρία σενάρια για την Ελλάδα μετά την 25η Ιανουαρίου.

«Μπορούμε να συνεχίσουμε τα πράγματα ως έχουν. Δεύτερον, μπορούμε να πάμε σε μια μεγάλη περίοδο αβεβαιότητας και αστάθειας και επαναδιαπραγμάτευσης, όχι επαναδιαπραγμάτευση για το χρέος, αλλά για επιμέρους ζητήματα στην εφαρμογή μεταρρυθμίσεων και, τρίτον, να έχουμε μια “βρώμικη έξοδο” (σ.σ.: της Ελλάδας από την Ευρωζώνη) κάτι που πρέπει να αποφευχθεί με κάθε κόστος», τόνισε ο κ. Στουμπ, τις απόψεις του οποίου δεν θα πρέπει να δέχονται με ελαφρότητα όσοι θυμούνται ποια είναι η στάση που τήρησε η Φινλανδία το 2011-2012 και τι ανταλλάγματα έλαβε για να συναινέσει στην αναδιάρθρωση του ελληνικού χρέους.

Αυτή την ώρα οι προοπτικές για την Ελλάδα είναι εξαιρετικά δυσοίωνες. Με το επιτόκιο του 10ετούς ελληνικού ομολόγου στο 9%, δεν υπάρχει περίπτωση εξόδου της Ελλάδας στις αγορές για άντληση κεφαλαίων, ενώ και η περίφημη πιστοληπτική γραμμή στήριξης που σχεδιαζόταν να ενεργοποιηθεί μετά το τέλος του μνημονίου μοιάζει με μακρινή ανάμνηση. Η πρόθεση των Ευρωπαίων δανειστών να διαθέσουν στην Ελλάδα την πιστοληπτική γραμμή (ECCL) τον περασμένο Δεκέμβριο συνδεόταν άμεσα με κάποιους όρους, όπως η ολοκλήρωση των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων που είχαν ήδη συμφωνηθεί, τη συνέχιση της εμπλοκής του ΔΝΤ, καθώς και της ολοκλήρωσης των σχετικών διαδικασιών, συμπεριλαμβανομένης της τρέχουσας αξιολόγησης.

Σήμερα, όμως, δεν υπάρχουν οι ελάχιστες οικονομικές προϋποθέσεις για την ECCL και κυρίως οποιαδήποτε δυνατότητα προσφυγής στις αγορές, καθώς το κόστος δανεισμού για την Ελλάδα έχει εκτιναχθεί. Επίσης, οι εκροές καταθέσεων έχουν δημιουργήσει νέα δεδομένα για τα διαθέσιμα του Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας τα οποία ανέρχονται σε 10,9 δισ. ευρώ. Τον Δεκέμβριο η ελληνική κυβέρνηση προόριζε αυτά τα 10,9 δισ. ως αποθεματικό για την πιστοληπτική γραμμή. Τώρα, όμως, θεωρείται δεδομένο ότι οι ελληνικές τράπεζες μπορεί να χρειαστούν και νέα κεφαλαιακή στήριξη, με αποτέλεσμα όλα αυτά τα κεφάλαια (ή μέρος αυτών) να δεσμευτούν πλέον για τον αρχικό σκοπό για τον οποίο είχαν διατεθεί.

Αξιωματούχοι της Ε.Ε. θεωρούν ότι πλέον η Ελλάδα χρειάζεται πάλι άλλου τύπου βοήθεια, δηλαδή ένα κανονικό πρόγραμμα όπως το 1ο και το 2ο μνημόνιο, πιθανόν για το σύνολο του 2015, προκειμένου να καλυφθούν τα δημοσιονομικά κενά που έχουν εν τω μεταξύ διευρυνθεί. Τα μεγέθη ακόμα δεν έχουν αποτυπωθεί, αλλά οι πληροφορίες από τα τεχνικά κλιμάκια της τρόικας στην Ελλάδα τους καθιστούν ιδιαίτερα ανήσυχους.
Eurogroup: Δευτέρα η πρώτη συζήτηση

Σε αυτή τη φάση έχουν εξεταστεί διάφορα σενάρια για 3ο μνημόνιο και μια πρώτη συζήτηση αναμένεται να γίνει στο Eurogroup της 26ης Ιανουαρίου αμέσως μετά τις ελληνικές εκλογές.

Είναι δεδομένο ότι η ανησυχία των αξιωματούχων στις Βρυξέλλες που έχουν πολύ καλή γνώση των μεγεθών της ελληνικής οικονομίας μπορεί να οδηγήσει σε μια σχετικά γρήγορη κίνηση προς τη νέα ελληνική κυβέρνηση που θα προκύψει, καθώς δεν συμμερίζονται τη λογική ότι υπάρχει αρκετός χρόνος για διαπραγματεύσεις.

Τι δηλώνουν Ευρωπαίοι ηγέτες

Οι δηλώσεις των Ευρωπαίων εταίρων, είτε στα ευρωπαϊκά Μέσα Ενημέρωσης, είτε σε επίσημα φόρα, δείχνουν ξεκάθαρα το πώς αντιλαμβάνεται η Ευρωπαϊκή Ενωση, καθώς και κάποια κράτη-μέλη, την επόμενη ημέρα των εκλογών στην Ελλάδα. Υπογραμμίζοντας δηλαδή πως δεν πρόκειται να υπάρξει καμία προνομιακή μεταχείριση της χώρας μας, καθώς πρέπει να τηρούμε τις συμφωνίες που έχουμε υπογράψει με τους εταίρους μας. Ο πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ ξεκαθάρισε ότι η Ελλάδα, όπως κάθε άλλο κράτος-μέλος της Ε.Ε., οφείλει να σεβαστεί το πρωτογενές και παράγωγο δίκαιο της Ε.Ε., κάτι που επανέλαβε τόσο ο επίτροπος Οικονομικών και Χρηματοδοτικών Υποθέσεων, Φορολογίας και Τελωνείων, Πιερ Μοσκοβισί, όσο και ο αντιπρόεδρος αρμόδιος για το ευρώ, Βάλντις Ντομπρόβσκις.

«Θεωρούμε ότι οι δεσμεύσεις που έχουν αναληφθεί από την παρούσα κυβέρνηση δεν είναι μόνο από το κράτος, αλλά από την ίδια τη χώρα», υπογράμμισε ο επίτροπος Πιερ Μοσκοβισί από το Νταβός της Ελβετίας όπου διεξάγεται το παγκόσμιο οικονομικό φόρουμ. Ο Γερμανός αντικαγκελάριος και υπουργός Οικονομίας Ζίγκμαρ Γκάμπριελ, από το Νταβός, υποστήριξε ότι η Ελλάδα εφαρμόζει μια δίκαιη συμφωνία.