Τα πλεονεκτήματα και τα ρίσκα του γεωπολιτικού παζλ

Το γεωπολιτικό χαρτί που αποφάσισε να παίξει η κυβέρνηση σε γενικές γραμμές είναι αναμφισβήτητα μια καλή ιδέα. Θέλει όμως μεγάλη προσοχή ώστε μια αρχική ιδέα, της οποίας δεν έχει ακόμα εξασφαλιστεί η χρηματοδότηση, να μην αποτελέσει την αφορμή πιέσεων από άλλες πλευρές που παρακολουθούν με τουλάχιστον πολύ μεγάλη επιφυλακτικότητα τις κινήσεις της ελληνικής πλευράς με τους Ρώσους.

Οι αλλαγές του αρχικού πλάνου, όπως δημοσιοποιήθηκαν κατά την επίσκεψη Τσίπρα στις Βρυξέλλες, δημιουργούν ένα νομικό πλαίσιο που μπορεί να ελαχιστοποιήσει έως να μηδενίσει τις αντιδράσεις των Ευρωπαίων. Αυτές αφορούν στην ελληνοποίηση του αγωγού και τη χρηματοδότησή του με ιδιωτικά κεφάλαια, όπου βέβαια αφήνεται ανοιχτό το ενδεχόμενο προχρηματοδότησης από τη ρώσικη πλευρά.

Ο αγωγός θα έχει στόχο να ανεφοδιάζει τα Δυτικά Βαλκάνια και την Ουγγαρία, όπως παρουσιάζεται. Από την άλλη, πρέπει να σημειωθεί και η έντονη αντίδραση της αμερικανικής πλευράς στο κεντρικό γεωπολιτικό-ενεργειακό συνέδριο του German Marshall Fund, που έγινε στις 22 Μαρτίου στις Βρυξέλλες με θέμα τη Ρωσία. Με φορέα την Αμερικανίδα υφυπουργό Εξωτερικών για τις Ευρωπαϊκές και Ευρασιατικές Υποθέσεις Βικτόρια Νούλαντ, που γεννήθηκε στην Αθήνα το 1961, ο αμερικανικός παράγοντας δημοσιοποίησε τις αντιδράσεις του απέναντι στις ρώσικες κινήσεις και σε όσους δίνουν βάσεις σε αυτές.

Παράλληλα, η ευρωπαϊκή πλευρά δεν βλέπει αρνητικά τον East Ring, που αποτελεί την εναλλακτική λύση από την Κεντρική Ευρώπη. Κατ’ ουσίαν, όμως, οι Ευρωπαίοι μάλλον δεν αισθάνονται άνετα εφόσον οι Ρώσοι πιέζουν για μια διείσδυση στην Ευρώπη διαμέσου Ελλάδας, ιδιαίτερα από τη στιγμή που έχουν απευθύνει σειρά προειδοποιήσεων.

Την ίδια στιγμή η ελληνική πλευρά μπορεί να προβάλει τα οφέλη μιας τέτοιας κίνησης που αφορούν επενδύσεις και θέσεις απασχόλησης αλλά και μακροπρόθεσμες ωφέλειες από τον εφοδιασμό με καύσιμα, που τόσο ταλαιπώρησε την ελληνική βιομηχανία τα τελευταία χρόνια. Ωστόσο παίρνει παράλληλα και το ρίσκο αποσταθεροποίησης, αν η πλευρά Ευρωπαίων και Αμερικανών αρχίσει να εκδηλώνει τις αντιδράσεις της με ποικίλους τρόπους.

Οσον αφορά τους υδρογονάνθρακες, η απόσυρση από την εκδήλωση ενδιαφέροντος για τις ελληνικές εξορύξεις ευρωπαϊκών εταιρειών όπως η Total και η Enel αναδεικνύει μια δυστοκία που, σύμφωνα με τους παρατηρητές έχει να κάνει με το timing της πτώσης της τιμής του πετρελαίου. Τα νούμερα που αναφέρονται ως περικοπές για προγράμματα ερευνών σε διεθνές επίπεδο αγγίζουν τα 350 δισ. δολάρια.

Εμείς λοιπόν ζητάμε από τις ρώσικες εταιρείες -εν όψει και της λήξης προθεσμίας για υποβολή προσφορών το καλοκαίρι- να μπουν και να καλύψουν τα κενά. Θα υπάρξει άραγε ουσιαστικό αντίκρισμα; Οι αναλυτές επισημαίνουν ότι η σημερινή κυβέρνηση θα πρέπει να επιβεβαιώσει εκ νέου ένα πλαίσιο που θα χαρακτηρίζεται από τις διεθνείς προδιαγραφές, τη σταθερότητα και την ελκυστικότητα για να γίνουν τέτοιες επενδύσεις, τη στιγμή που οι συνθήκες δεν είναι οι καλύτερες δυνατές. Σε αυτό το πλαίσιο, συνεχίζεται μια διαπραγμάτευση η οποία αποκτά ημερομηνία λήξης χωρίς όμως με τα μέχρι τώρα δεδομένα να μπορεί να γίνει αντιληπτό ποιοι θα είναι οι καταλύτες που θα οδηγήσουν στη συμφωνία. Κι αυτό γιατί όσες επαφές και ταξίδια και να γίνουν, οι εταίροι-πιστωτές εμμένουν στη «λογιστική μεθοδολογία» τους και δεν εμπιστεύονται τις ελληνικές προτάσεις.

Αυτό, όμως, δεν μπορεί να συνεχιστεί εσαεί και κυρίως με πλήρη διάσταση απόψεων στα βασικά ζητήματα τριβής: το Ασφαλιστικό και τα Εργασιακά. Ετσι έχει πέσει στο τραπέζι και το σενάριο των πολιτικών εξελίξεων στο τραπέζι εν όψει ενός διαφαινόμενου αδιεξόδου. Μέσα στον ΣΥΡΙΖΑ, όμως, εκφράζεται η άποψη ότι μια νέα εκλογική αναμέτρηση θα ρίξει νερό στον μύλο του προέδρου και θα χαμηλώσει τους όποιους αντιρρησίες. Με τα δεδομένα αυτά, η τελική ευθεία για την πρώτη συμφωνία μετατρέπεται σε «τεθλασμένη». Και η τεθλασμένη όμως, όσο κι αν πρόσφατα επικρίθηκε, οδηγεί κάπου. Και αυτό είναι το ζητούμενο για την οικονομία, που επαναλαμβάνουμε ότι πρέπει να σταθεροποιηθεί και γι’ αυτό τα αντανακλαστικά οφείλουν να ενεργοποιηθούν ταχύτερα προς αυτή την κατεύθυνση.

Οι Ευρωπαίοι μάλλον δεν αισθάνονται άνετα εφόσον οι Ρώσοι πιέζουν για μια διείσδυση στην Ευρώπη διαμέσου Ελλάδας, ιδιαίτερα από τη στιγμή που έχουν απευθύνει σειρά προειδοποιήσεων