Το μεγαλύτερο στοίχημα του Ταμείου Ανάκαμψης παίζεται το 2026, καθώς απομένουν προς είσπραξη 13,7 δισ. ευρώ από τις τελευταίες δόσεις του προγράμματος, τα οποία κατευθύνονται σε μεγάλα έργα υποδομής, στην αναβάθμιση του ΕΣΥ, στον ψηφιακό μετασχηματισμό του Δημοσίου και στη χρηματοδότηση ιδιωτικών επενδύσεων που πρέπει να κλείσουν χωρίς καθυστερήσεις ώστε να μην υπάρξουν απώλειες πόρων.

Το τελευταίο έτος υλοποίησης του «Ελλάδα 2.0», του εθνικού σχεδίου που αντλεί τους πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας σε συνδυασμό με εθνικούς πόρους, συμπίπτει με τη χρονιά των δύσκολων αποφάσεων, των μεγάλων εκκρεμοτήτων και των βαρύτερων χρηματοδοτικών αιτημάτων. Τα μεγαλύτερα ποσά, τα πιο σύνθετα έργα και οι αυστηρότεροι έλεγχοι της Ευρωπαϊκής Επιτροπής συγκλίνουν χρονικά, δημιουργώντας ένα στενό παράθυρο στο οποίο δεν υπάρχουν περιθώρια καθυστερήσεων ή αστοχιών.

Λίγο πριν από την εκπνοή του 2025, η κυβέρνηση υπέβαλε το 7ο αίτημα επιχορηγήσεων και το 6ο αίτημα δανείων, συνολικού ύψους 1,17 δισ. ευρώ, τα οποία, εφόσον εγκριθούν, θα εκταμιευθούν εντός του 2026. Από εκεί και πέρα, με βάση την τελευταία αναθεώρηση του σχεδίου «Ελλάδα 2.0», το χρονοδιάγραμμα καθίσταται έντονα οπισθοβαρές, καθώς τα μεγαλύτερα αιτήματα μεταφέρονται στο τέλος της χρονιάς.

Στα τέλη Απριλίου αναμένεται να κατατεθεί το 8ο αίτημα, το οποίο θα περιλαμβάνει επιχορηγήσεις ύψους 1,7 δισ. ευρώ και δάνεια 1,3 δισ. ευρώ, δηλαδή συνολικά 3 δισ. ευρώ. Το πραγματικό βάρος, ωστόσο, συγκεντρώνεται στο φινάλε: τον Σεπτέμβριο θα υποβληθεί το 9ο και τελευταίο αίτημα επιχορηγήσεων ύψους 4,4 δισ. ευρώ και το 8ο και τελευταίο αίτημα δανείων ύψους 5,2 δισ. ευρώ. Συνολικά, 9,6 δισ. ευρώ σε μία κίνηση.

Το 30% του συνολικού ποσού

Με άλλα λόγια, μέσα σε λίγους μήνες η Ελλάδα θα διεκδικήσει σχεδόν το 30% του συνολικού ποσού που της αναλογεί από το Ταμείο Ανάκαμψης, γεγονός που εξηγεί γιατί το 2026 χαρακτηρίζεται ως η πιο κρίσιμη χρονιά του προγράμματος.

Για να εγκριθούν και να εκταμιευθούν τα ποσά αυτά θα πρέπει να ολοκληρωθούν 178 ορόσημα και στόχοι που απομένουν, παρά τις τέσσερις αναθεωρήσεις του ελληνικού σχεδίου, οι οποίες αφαίρεσαν έργα και μεταρρυθμίσεις που δεν μπορούσαν να ολοκληρωθούν εγκαίρως. Πρόκειται για ένα πυκνό πλέγμα παρεμβάσεων που εκτείνεται από κρίσιμες νομοθετικές αλλαγές και ψηφιακά έργα του Δημοσίου έως μεγάλα έργα υποδομής και παρεμβάσεις με έντονο κοινωνικό αποτύπωμα. Παράλληλα, στο ίδιο χρονικό διάστημα το Eλληνικό Δημόσιο καλείται να ολοκληρώσει επενδύσεις ύψους 7,2 δισ. ευρώ, να ενεργοποιήσει δάνεια 5,46 δισ. ευρώ για ιδιωτικές επενδύσεις και να κλείσει ένα εκτεταμένο πλέγμα μεταρρυθμίσεων σε ένα περιβάλλον αυστηρής ευρωπαϊκής εποπτείας και χωρίς δυνατότητα παράτασης.

Ο αναπληρωτής υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Νίκος Παπαθανάσης, έχει επανειλημμένα τονίσει ότι στόχος είναι να μη χαθεί ούτε ένα ευρώ από το συνολικό πακέτο των 36 δισ. ευρώ του Ταμείου Ανάκαμψης. Μέχρι σήμερα η χώρα έχει εισπράξει 23,4 δισ. ευρώ και με την έγκριση του τελευταίου διπλού αιτήματος ύψους 1,17 δισ. ευρώ οι συνολικές εκταμιεύσεις θα διαμορφωθούν στα 24,57 δισ. ευρώ, που αντιστοιχούν στο 68,3% των πόρων που της αναλογούν. Τον κεντρικό συντονισμό του προγράμματος έχει η ομάδα του αναπληρωτή υπουργού, η οποία διαχειρίζεται την αλληλουχία των οροσήμων, την ωρίμαση των έργων και την προετοιμασία των αιτημάτων πληρωμής μέσα σε ένα ιδιαίτερα σφιχτό και οπισθοβαρές χρονοδιάγραμμα.

Η πρώτη και πιο κρίσιμη πρόκληση αφορά την έγκαιρη ολοκλήρωση των οροσήμων που «ξεκλειδώνουν» τις τρεις τελευταίες δόσεις. Παρά τις αλλεπάλληλες αναθεωρήσεις, απομένουν περίπου 180 επενδύσεις και μεταρρυθμίσεις που πρέπει να κλείσουν χωρίς καθυστερήσεις.

Για την υποβολή του 8ου αιτήματος επιχορηγήσεων απαιτείται, μεταξύ άλλων, η έκδοση άδειας για τη δέσμευση και αποθήκευση άνθρακα, η ψήφιση της νέας νομοθεσίας για τα επιδόματα ανεργίας, η αναβάθμιση κρίσιμων υποδομών του ΕΣΥ και η ολοκλήρωση του πληροφοριακού συστήματος της ΑΑΔΕ.

Ακόμη υψηλότερος είναι ο βαθμός δυσκολίας για το 9ο και τελευταίο αίτημα. Στη λίστα των απαιτήσεων περιλαμβάνονται η ολοκλήρωση του αυτοκινητόδρομου Ε-65 (Τρίκαλα – Εγνατία Οδός), παρεμβάσεις στον ΒΟΑΚ, έργα στον προαστιακό σιδηρόδρομο της Δυτικής Αττικής, δράσεις ψηφιακού μετασχηματισμού των σιδηρόδρομων, καθώς και αποκαταστάσεις υποδομών που καταστράφηκαν από τις κακοκαιρίες «Daniel» και «Elias».

Στα ίδια ορόσημα εντάσσονται η ολοκλήρωση του Εθνικού Κτηματολογίου, η εκπόνηση πολεοδομικών σχεδίων, η ανάπτυξη υποδομών οπτικών ινών σε κτίρια, η περάτωση νέων δικαστικών κτιρίων, η ψηφιοποίηση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, η μείωση του clawback κατά 400 εκατ. ευρώ, η ανακαίνιση υποδομών πρωτοβάθμιας υγείας και ΕΣΥ, η κοινωνική στέγαση και οι πρωτοβάθμιοι προσεισμικοί έλεγχοι δημοσίων κτιρίων.

Οι καθυστερήσεις

Στο σκέλος των δανείων, το οποίο συνδέεται άμεσα με την υλοποίηση ιδιωτικών επενδύσεων που χρηματοδοτούνται σε ποσοστό 35% έως 50% από πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης, οι καθυστερήσεις των προηγούμενων ετών επιχειρείται να αποσυμπιεστούν μέσω της μεταφοράς χαρτοφυλακίων δανείων ύψους 2 δισ. ευρώ στην Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα. Η κίνηση αυτή εντάσσεται στον συνολικό σχεδιασμό επιτάχυνσης του δανειακού σκέλους του προγράμματος και συνδέεται με την επίτευξη κρίσιμων οροσήμων.

Σε κάθε περίπτωση, στα δάνεια όπου καταγράφονται χαμηλότεροι ρυθμοί απορρόφησης η λογική είναι διαφορετική, καθώς εδώ το αποτέλεσμα κρίνεται από την κινητοποίηση των επενδύσεων και τη συμβασιοποίησή τους έως το καλοκαίρι του 2026. Ωστόσο, η προθεσμία αυτή δεν «κλείνει» το σκέλος των δανείων, καθώς η δανειακή χρηματοδότηση του Ταμείου Ανάκαμψης θα συνεχιστεί και μετά το 2026, με τις τράπεζες να εξακολουθούν να εκταμιεύουν δόσεις προς ιδιωτικές επιχειρήσεις που υλοποιούν επενδυτικά σχέδια ανάλογα με την ωρίμαση των έργων και την ευελιξία του τραπεζικού συστήματος. Σε αντίθεση με τις επιχορηγήσεις, πρόκειται για επιστρεπτέους πόρους, οι οποίοι δεν έχουν τον ίδιο άμεσο χαρακτήρα ρευστότητας στη δημόσια επένδυση και την πραγματική οικονομία.

Διαβάστε ακόμη:

Τέλος τα εικονικά τιμολόγια – Έρχεται real time παρακολούθηση του ΦΠΑ

Generation Z: Θέλει ποιότητα στην εργασία, αλλά όχι οικογένεια

Νίκος Λαβίδας (ΑΒ Βασιλόπουλος): Ανάπτυξη του δικτύου, ενίσχυση της ιδιωτικής ετικέτας και του e-commerce

 

Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ