Τι προβλέπουν οι «σταρ» των αγορών για το 2016

Του Παναγιώτη Γκρουμούτη

Οι πρώτες εκτιμήσεις ειδικών αναλυτών και των επικεφαλής των μεγαλύτερων οίκων του εξωτερικού για την πορεία της διεθνούς οικονομίας και των αγορών για τη νέα χρονιά έχουν ήδη δημοσιοποιηθεί.

Οι πρώτες αναγνωριστικές βολές προς την κατεύθυνση των προβλέψεων για τη νέα χρονιά δείχνουν ότι οι περισσότεροι αναλυτές προσανατολίζονται στο να διαχειριστούν, τουλάχιστον στο πρώτο διάστημα, μια παγκόσμια οικονομία που θα κινείται με ήπιους ρυθμούς ανάπτυξης, με εμφανείς τις διαφορετικές ταχύτητες μεταξύ Ευρώπης, Ασίας και Αμερικής, όπου η Ευρώπη παραμένει σε φάση χαλαρής νομισματικής πολιτικής, την ώρα που οι ΗΠΑ παρασύρουν την Ασία σε ένα γαϊτανάκι σταδιακής αύξησης του κόστους του χρήματος. Από την άλλη, οι περισσότεροι οικονομολόγοι συμφωνούν ότι σε γενικές γραμμές το 2016 θα μπορέσει να παίξει τον ρόλο της χρονιάς ομαλοποίησης της παγκόσμιας οικονομίας από τις αναταράξεις που δέχτηκε τα τελευταία χρόνια. Ακόμη, προκρίνουν ως πιθανή πρωταθλήτρια ανάπτυξης την αμερικανική οικονομία, ενώ μεγάλο ερώτημα και κρίσιμο διακύβευμα για τις ανεπτυγμένες οικονομίες οι ειδικοί θεωρούν το θέμα της βελτίωσης των συνθηκών στην αγορά εργασίας.

Οι ίδιες προβλέψεις δείχνουν ως πιο προβληματικές τις αναδυόμενες οικονομίες, και κυρίως την Κίνα, η οποία εκτιμάται ότι θα εμφανίσει περαιτέρω χαλάρωση της ανάπτυξης, ενώ η Ινδία αναμένεται να εμφανίσει συγκριτικά καλύτερη πορεία. Στο μείζον ερώτημα τι θα κάνει η Ρωσική Αρκούδα, η απάντηση των αναλυτών δείχνει ότι η ρωσική οικονομία μπορεί να επιτύχει τη ζητούμενη σταθεροποίηση, ιδίως έπειτα από την «επιθετική» συρρίκνωσή της κατά τη διάρκεια του 2015.

Ενδεικτικό της άποψης που έχουν οι επιφανέστεροι των διεθνών αναλυτών είναι το γεγονός ότι επέλεξαν να χωρίσουν τις σχετικές εκθέσεις προβλέψεών τους για το 2016 σε κεφάλαια περισσότερο και λιγότερο αναλυτικά. Εκεί όπου αισθάνονται σίγουροι για θετικό σενάριο, η ανάλυση είναι μάλλον εκτεταμένη. Για του λόγου το αληθές, τέτοιες αναλύσεις υπογράφει π.χ. ο Γιαν Χάτζιους, κορυφαίος οικονομολόγος της Goldman Sachs, που επικεντρώνεται στις ανεπτυγμένες οικονομίες, και δη στην αμερικανική, την οποία εύκολα θεωρεί ως αυτή που θα σύρει τον χορό της ανάπτυξης της παγκόσμιας οικονομίας. Ο ίδιος -αναφορικά με την Ευρωζώνη- εκτιμά ότι η ΕΚΤ θα συνεχίσει τη χαλαρή νομισματική πολιτική της, με την ανεργία να εμφανίζει μεγάλες διαφορές μεταξύ των κρατών-μελών, ενώ ο πληθωρισμός θα παραμείνει χαμηλότερα του στόχου του 2%.

Τις απόψεις του συμμερίζονται οι επικεφαλής αναλυτές διάσημων χρηματοπιστωτικών οίκων, όπως ο Πέτερ Βάινμπεργκ για λογαριασμό της Deutsche Bank, ο Πέτερ Ντίξον της Commerzbank ή ο Βίλχελμ Σουλτς της Citibank. Σε ίδια τροχιά και οι αναλυτές της Barclays. Συγκεκριμένα, σύμφωνα με τους αναλυτές της βρετανικής τράπεζας, το 2016 η ανάπτυξη στις ανεπτυγμένες οικονομίες θα συνεχιστεί με σταθερούς ρυθμούς, ωστόσο αυτή στις αναδυόμενες αγορές θα παραμείνει αδύναμη. Η ανάπτυξη θα έχει οδηγό την ισχυρή κατανάλωση παγκοσμίως, ωστόσο θα διατηρηθεί σε μέτρια επίπεδα λόγω της ύφεσης σε εμπόριο, επενδύσεις και μεταποίηση. Το άλλο στοιχείο που εντοπίζει η Barclays είναι η πορεία των αναδυόμενων αγορών, με την επιβράδυνση στην Κίνα να παραμένει στο επίκεντρο της διεθνούς ανησυχίας.

Βλέπουν νέο ρεκόρ στις ευρωπαϊκές αγορές

Επί της ουσίας οι περισσότεροι -αν όχι όλοι- οι αναλυτές αναμένουν τουλάχιστον διψήφια άνοδο για τον πανευρωπαϊκό Stoxx 600 και γενικότερη άνοδο για τις σημαντικότερες μετοχές των ευρωαγορών, σε ποσοστά που θα υπερβούν τα αντίστοιχα του 2015! Σε απόλυτους αριθμούς για την οικονομία της ζώνης του ευρώ, προβλέπουν ανάπτυξη 1,7%, ήτοι όχι μόνο μεγαλύτερη αυτής που καταγράφηκε το 2015, αλλά μακράν τη μεγαλύτερη από το 2010. Για του λόγου το αληθές, δέκα στρατηγικοί αναλυτές-οικονομολόγοι που ερωτήθηκαν σχετικά από το Bloomberg αναφέρουν για τις ευρωπαϊκές μετοχές ότι «το 2016 θα αποδώσουν ό,τι δεν απέδωσαν το 2015». Οπως αναφέρουν, ο πανευρωπαϊκός δείκτης Stoxx Europe 600 αναμένεται να σημειώσει ράλι με άνοδο πάνω και από το 16% από το κλείσιμο της Τρίτης 22 Δεκεμβρίου και θα ξεπεράσει το ρεκόρ του περασμένου Απριλίου. Για παράδειγμα, οι οικονομολόγοι της Commerzbank που φημίζονται για τις ακριβείς προβλέψεις τους επί του δείκτη EuroStoxx την τελευταία διετία, περιμένουν ότι θα σημειώσει άνοδο 18% το 2016, λόγω και της υποστηρικτικής νομισματικής πολιτικής που ασκεί η ΕΚΤ. Ακόμη και η πιο απαισιόδοξη J.P. Morgan, κάνει λόγο για μέση άνοδο 10% στον Stoxx 600 τον επόμενο χρόνο, ενώ η πιο αισιόδοξη, η Citigroup, εκτιμά ότι θα σημειώσει άλμα 23%. Οι ίδιοι αναλυτές βεβαίως έχουν και επιχειρήματα για να υποστηρίξουν τη θέση τους, όπως το απλό αλλά μάλλον ατράνταχτο που λέει ότι οι ευρωπαϊκές μετοχές αναρριχήθηκαν περί το 21% το 2015, προτού οι ανησυχίες για την παγκόσμια ανάπτυξη και η απραξία της ΕΚΤ στο πρώτο εξάμηνο της χρονιάς περικόψουν τα κέρδη για τον Stoxx 600 με άνοδο μόλις κατά 4,2% από την αρχή της χρονιάς ως τις 22 Δεκεμβρίου. Οι αναλυτές, λοιπόν, σημειώνουν ότι σήμερα ο πανευρωπαϊκός δείκτης έχει αποτίμηση 15,5 φορές τα εκτιμώμενα κέρδη και είναι σχεδόν 10% φθηνότερος από τον δείκτη Standard & Poor’s 500, την ίδια ώρα που η Fed σφίγγει τα λουριά και η ΕΚΤ μειώνει το κόστος του χρήματος!

Κίνα: ο αστάθμητος παράγοντας

«Βάσει ιστορικών δεδομένων, κάθε φορά που βελτιώνεται το αμερικανικό ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών, συνδυασμένο με ενίσχυση του δολαρίου, κάποια χώρα κάπου στον κόσμο βυθίζεται σε κρίση». Η δήλωση αυτή αποδίδεται στον κ. Χάο Χονγκ, επικεφαλής αναλύσεων για την κινεζική αγορά στον οίκο BOCOM International Holdings. Ο κ. Χονγκ ανήκει στην ομάδα εκείνη των αναλυτών που θεωρούν απρόβλεπτη την προοπτική της κινεζικής οικονομίας, εκτιμώντας ότι το 2015 ήταν κομβική χρονιά για την Κίνα και ενδεχομένως το 2016 να ήταν μια χρονιά ανάταξης ή τουλάχιστον σταθεροποίησης της οικονομίας εάν δεν παρενέβαινε η αμερικανική κεντρική τράπεζα. Οπως λέει ο ίδιος: «Η πίεση από την αύξηση επιτοκίων της Fed και το σενάριο μείωσης της ρευστότητας του δολαρίου το πιθανότερο είναι ότι θα κάνουν την εμφάνισή τους τόσο στην αγορά ακινήτων του Χονγκ Κονγκ όσο και στον online δανεισμό της Κίνας, αλλά και στα επιχειρηματικά ομόλογα υψηλών αποδόσεων». Και έχει να μας παραθέσει ιστορική αναδρομή, υποστηρίζοντας ότι κάθε φορά που η αμερικανική νομισματική πολιτική είναι περιοριστική έχουμε κάπου στη Γη μια σοβαρή κρίση. Για του λόγου το αληθές, ο κ. Χονγκ εκτιμά ότι η έλλειψη δολαρίων ήταν η αιτία για την πετρελαϊκή κρίση του ’70, την κρίση στη Λατινική Αμερική το ’80, την ασιατική κατάρρευση το 1997 και την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση το 2008. Με δεδομένη τη δέσμευση της Fed ότι εντός του 2016 θα δούμε και άλλες αυξήσεις επιτοκίων στο δολάριο, τότε αναπόφευκτα θα έχουμε πιέσεις σε όσες χώρες του κόσμου δεν έχουν υψηλή ρευστότητα. Η Κίνα και το γουάν είναι αντιπροσωπευτικά παραδείγματα αυτής της υπόθεσης εργασίας, που δεν δείχνει να απέχει από την πραγματικότητα.

Τα μεγάλα deals και τα στοιχήματα της νέας χρονιάς

Με βάση τα σημερινά δεδομένα, οι αναλυτές εκτιμούν ότι η γενικότερη αναταραχή στην αγορά ομολόγων και η παγκόσμια αστάθεια θα μπορούσαν να πλήξουν τις εξαγορές και τις συγχωνεύσεις το 2016, τη στιγμή που οι σχετικές συμφωνίες άγγιξαν φέτος νέο ρεκόρ όλων των εποχών, ξεπερνώντας σε αξία και αριθμό τα προηγούμενα υψηλά του 2007. Τη χρονιά που τελείωσε ξεχώρισαν οι συμφωνίες-μαμούθ στους τομείς της φαρμακοβιομηχανίας, της ενέργειας και των καταναλωτικών προϊόντων, με τη συνολική αξία των συναλλαγών που έχουν ανακοινωθεί να αγγίζει τα 4,6 τρισ. δολάρια, έναντι του προηγούμενου ρεκόρ των 4,3 τρισ. πριν από οκτώ χρόνια, σύμφωνα με τα σχετικά στοιχεία του πρακτορείου Thomson Reuters. Αυτό που όμως τώρα δείχνει να προβληματίζει τους αναλυτές είναι ότι παρά τη δεδομένη ανάγκη των επιχειρηματιών να θωρακίζονται για να διασφαλιστούν στο υπάρχον αδύναμο οικονομικό περιβάλλον, πολύ περισσότερο όταν μέχρι πρότινος στις ΗΠΑ και τώρα και στην Ευρώπη τρέχουν προγράμματα φθηνής χρηματοδότησης (μέχρι πρότινος της Fed, τώρα της ΕΚΤ), το ίδιο αυξημένοι, αν όχι εντεινόμενοι, είναι οι φόβοι των αναλυτών για πιθανούς «μαύρους κύκνους», όπως οι τρομοκρατικές επιθέσεις στην καρδιά της Ευρώπης, στο Παρίσι, ή άλλη μία χρηματοπιστωτική κρίση που θα μπορούσε να επηρεάσει την επιχειρηματική εμπιστοσύνη.

Επίσης αυξανόμενη πηγή ανησυχίας κατά το τελευταίο μισό της φετινής χρονιάς ήταν και η συνεχιζόμενη κατάρρευση των τιμών του πετρελαίου, με αποτέλεσμα να διαταραχτεί η ισορροπία ακόμα και στην αγορά χρέους υψηλής απόδοσης, των ομολόγων δηλαδή κραταιών ενεργειακών ομίλων, οι οποίοι σε ορισμένες περιπτώσεις δυσκολεύτηκαν ενίοτε να εξυπηρετήσουν το χρέος τους. Κατόπιν αυτών αρκετοί αναλυτές προβληματίζονται. Και μπορεί επισήμως τα στοιχεία της Thomson Reuters να δείχνουν ότι ο μέσος πολλαπλασιαστής της αξίας των συμφωνιών στα κέρδη είναι το 2016 χαμηλότερος από ό,τι κατά την έκρηξη των deals του 2007, ωστόσο οι πιο έμπειροι, όπως ο Βίλχελμ Σουλτς της Citigroup, υποστηρίζουν ότι τουλάχιστον σε Ευρώπη, Μέση Ανατολή και Αφρική θα είναι δύσκολο να επαναληφθεί το επίπεδο δραστηριότητας που σημειώθηκε στις ΗΠΑ το 2015, όταν οι αξίες των συμφωνιών αυξήθηκαν κατά 64% σε ετήσια βάση, στα 2,3 τρισ. δολάρια, σύμφωνα πάντα με το Thomson Reuters.

Τα σημεία-κλειδιά για την παγκόσμια οικονομία

Παγκόσμια ανάπτυξη
Οι περισσότεροι αναλυτές προβλέπουν ότι ο ρυθμός ανάπτυξης της παγκόσμιας οικονομίας θα φτάσει στο 3,5%, με στήριξη από τις αναδυόμενες αγορές (κυρίως αυτές που η κρίση χτύπησε σκληρότερα), ενώ η ανάπτυξη θα είναι πιο ήπια σε Ευρώπη και Ιαπωνία. Βελτίωση θα σημειωθεί στις αγορές εργασίας, κυρίως σε ΗΠΑ και Βρετανία.

Πληθωρισμός
Ο πληθωρισμός θα κινηθεί πτωτικά σε παγκόσμιο επίπεδο, αλλά όχι τόσο γρήγορα όσο εκτιμούν κάποιοι αναλυτές. Η πορεία του θα προβληματίσει περισσότερο τις κεντρικές τράπεζες των αναδυόμενων αγορών.

Νομισματική πολιτική
Η Fed θα συνεχίσει την αύξηση των επιτοκίων, ενώ αντίθετα ΕΚΤ και Τράπεζα της Ιαπωνίας θα διατηρήσουν τη χαλαρή νομισματική πολιτική. Η διαφορά προφανώς και θα λειτουργήσει προς την ενίσχυση του δολαρίου.

Τιμές πετρελαίου
Τι θα κάνει το πετρέλαιο τη νέα χρονιά; Το στοίχημα με το μεγαλύτερο ρίσκο σήμερα είναι αυτό που θέλει τις τιμές του μαύρου χρυσού να συνεχίζουν ακόμα πιο πτωτικά το 2016. Ενδεικτικά, η Goldman Sachs τοποθετεί την τιμή του αμερικανικού αργού (WTI) στα 52 δολάρια το βαρέλι έως το τέλος της νέας χρονιάς

Εμπορεύματα
Οι αναλυτές συμφωνούν ότι επίκειται συνέχεια των πτωτικών τάσεων. Ισχυρότερες πιέσεις για εμπορεύματα η πορεία των οποίων εξαρτάται από την Κίνα – και δη την ανάπτυξη της βιομηχανικής της παραγωγής ή όχι…

Μετοχικές αγορές
Για τις ΗΠΑ οι πάντες βλέπουν περιορισμένες πιθανότητες σημαντικής ανόδου, κυρίως λόγω των πιέσεων που αναμένεται να ασκήσει η πολιτική νομισματικών αυξήσεων που θα ακολουθήσει η Fed. Για τον ίδιο λόγο αναμένονται έως και «προβληματικές» οι αναδυόμενες μετοχικές αγορές, ιδίως αυτές στις χώρες των οποίων τα νομίσματα είναι συνδεδεμένα με το δολάριο. Συνεπώς μένει η Ευρώπη να κρατήσει ψηλά τη σημαία.