Νέο χρηματοδοτικό πακέτο προς τους αγρότες, μέτρα στήριξης της ευρωπαϊκής βιομηχανίας και ενίσχυση της ετοιμότητας απέναντι σε μελλοντικές κρίσεις, περιλαμβάνει μεταξύ άλλων το Action Plan που παρουσίασε χθες η Κομισιόν, για να απαντήσει στις υψηλές τιμές, αλλά και στις διαταραχές, που καταγράφονται στην ευρωπαϊκή αγορά λιπασμάτων, με φόντο το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, αλλά και τον CBAM (Μηχανισμός Συνοριακής Προσαρμογής Άνθρακα).
Aν κάτι αποκαλύπτουν οι πρόσφατες διαταραχές στην εφοδιαστική αλυσίδα, αλλά και η εκτίναξη των τιμών, που φορτώνουν με ένα επιπλέον βάρος τους αγρότες, είναι η ευαλωτότητα της Ευρώπης, απέναντι σε εξωτερικά σοκ, αλλά και στην προμήθεια λιπασμάτων.
Να σημειωθεί βέβαια, ότι στην ευρωπαϊκή αγορά, επί του παρόντος δεν καταγράφονται οι δραματικές επιπτώσεις, που παρατηρούνται για παράδειγμα στην Ασία και αυτό γιατί τόσο οι βιομηχανίες, όσο και οι παραγωγοί πρόλαβαν την ανοιξιάτικη σπορά, έχοντας ‘‘κάβα” λιπασμάτων πριν από το ξέσπασμα του πολέμου.
Αυτό δεν σημαίνει ότι οι ευρωπαϊκές τιμές δεν έχουν αυξηθεί. Μόνο τον Απρίλιο, οι τιμές των αζωτούχων λιπασμάτων σημείωσαν άλμα 40%.
Για αυτό και τόσο η Κομισιόν όσο και τα κράτη-μέλη τρέχουν να προλάβουν με σχέδια και έκτακτες ενισχύσεις μια νέα ”βραδυφλεγή βόμβα’‘, που απειλεί τον ταλαιπωρημένο πρωτογενή τομέα της Ευρώπης.
Άλμα 8% στις τιμές πριν καν αρχίσει ο πόλεμος
Τα παραπάνω, μόνο καθησυχαστικά δεν είναι, αφού η καλλιεργητική περίοδος του φθινοπώρου είναι κοντά και οι πλήρεις επιπτώσεις του πολέμου δεν έχουν αποτυπωθεί ακόμη ούτε στις τιμές, ούτε στις προμήθειες.
Αποκαλυπτικά είναι και τα χθεσινά στοιχεία της Eurostat, για τις τιμές των λιπασμάτων, που εκτινάχθηκαν κατά 8% στο δ’ τρίμηνο του 2025 σε σύγκριση με το αντίστοιχο τρίμηνο του 2024. Και αυτό, κατά τη διάρκεια ενός τριμήνου (Οκτ-Δεκ 2025), που ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή δεν είχε καν αρχίσει. Κάτι που αποδεικνύει, ότι η κρίση στα λιπάσματα δεν αφορά στενά την κρίση στο Ορμούζ.
Με βάση τα στοιχεία της Eurostat, οι τιμές σε χώρες όπως η Ρουμανία και η Ιρλανδία εκτοξεύτηκαν ακόμα και πάνω από το 15%, ενώ στον αντίποδα η Ελλάδα ήταν μία από τις ελάχιστες χώρες, που βρέθηκαν κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Μεγάλο ενδιαφέρον πάντως αναμένεται να έχουν τα στατιστικά στοιχεία για το α’ και το β’ τρίμηνο του 2026, αλλά και συνολικά για το τρέχον έτος, αφού σε αυτά θα αποτυπώνονται και οι επιπτώσεις του πολέμου.
Αν πάντως κάποιος νομίζει ότι η κρίση στα λιπάσματα αφορά στενά τους παραγωγούς είναι γελασμένος. Και αυτό, γιατί αργά ή γρήγορα, οι διαταραχές και οι υψηλές τιμές, θα οδηγήσουν σε μείωση της αξιοποίησης λιπασμάτων, άρα μακροπρόθεσμα σε πτώση της παραγωγικότητας, κάτι που στη συνέχεια θα αποτυπωθεί και στις τιμές στα ράφια και συνακόλουθα στο καλάθι του καταναλωτή. Όπως είχε αναδείξει άλλωστε το newmoney σε πρόσφατη συνέντευξη με το στέλεχος του FAO, Στέφανο Φωτίου, οι επιπτώσεις του πολέμου στο ράφι αποτυπώνονται πλήρως εντός 6-12 μηνών.
Τις επόμενες ημέρες οι ανακοινώσεις για το πακέτο στήριξης
Με βάση λοιπόν την χθεσινή παρουσίαση του Action Plan, επιβεβαιώνονται οι διαρροές των προηγούμενων ημερών για νέο έκτακτο πακέτο στήριξης, το οποίο, κατα την Επιτροπή θα ανακοινωθεί πριν από το καλοκαίρι, δηλαδή τις επόμενες ημέρες. Και αυτό, για να προσφέρει άμεση ρευστότητα στους αγρότες ενόψει του επόμενου παραγωγικού κύκλου και να στηρίξει τη γεωργική παραγωγή.
Το ύψος όμως της χρηματοδότησης, παραμένει ακόμη άγνωστο.
Όπως σημειώνεται, η Κομισιόν θα παρέχει στοχευμένη έκτακτη στήριξη στους Ευρωπαίους αγρότες που αντιμετωπίζουν υψηλό κόστος λιπασμάτων, αξιοποιώντας υφιστάμενα εργαλεία της αγροτικής πολιτικής της ΕΕ.
Παράλληλα, θα προτείνει την κινητοποίηση του κοινοτικού προϋπολογισμού για σημαντική ενίσχυση του γεωργικού αποθεματικού.
Ως πρόσθετο βραχυπρόθεσμο μέτρο, η Επιτροπή θα παρουσιάσει στοχευμένη νομοθετική δέσμη που θα επιτρέπει στα κράτη-μέλη να αξιοποιήσουν πλήρως τα διαθέσιμα εργαλεία των υφιστάμενων Στρατηγικών Σχεδίων της ΚΑΠ.
Το πακέτο θα περιλαμβάνει νέο μηχανισμό ρευστότητας για τη βελτίωση των ταμειακών ροών, μεγαλύτερη ευελιξία στις προκαταβολές και ισχυρότερα κίνητρα για αποδοτικότερες καλλιεργητικές πρακτικές που μειώνουν και βελτιστοποιούν τη χρήση λιπασμάτων, προωθούν τα βιολογικά λιπάσματα και ενισχύουν την ανθεκτικότητα των εκμεταλλεύσεων.
Η Κομισιόν θα παρουσιάσει επίσης μέτρα για τη διευκόλυνση της χρήσης χωνευμάτων, με κατάλληλες περιβαλλοντικές δικλίδες ασφαλείας. Παράλληλα, μετά την επικείμενη αξιολόγηση της Οδηγίας για τα Νιτρικά, θα αποσαφηνίσει ορισμένους κανόνες εφαρμογής ώστε να ευθυγραμμιστούν καλύτερα με τις πραγματικές συνθήκες της αγροτικής παραγωγής.
Μέτρα στήριξης και για τη βιομηχανία
Πέρα από τους παραγωγούς, οι Βρυξέλλες προχωρούν και σε παρεμβάσεις για τη στήριξη της ευρωπαϊκής βιομηχανίας λιπασμάτων, προκειμένου να αποτραπεί η αποβιομηχάνιση, να διασφαλιστούν σταθερές προμήθειες και να περιοριστεί η εξάρτηση από εισαγωγές.
Για την ενίσχυση της κυκλικότητας και τη μείωση των εκπομπών, θα προωθηθεί η χρήση ευρωπαϊκών εναλλακτικών λύσεων, όπως οργανικά και βιολογικής βάσης λιπάσματα, αλλά και άλλες τεχνολογίες όπως η βιομάζα από άλγη, τα βελτιωτικά εδάφους, οι μικροβιακές λύσεις, τα βιοδιεγερτικά και η ανάκτηση αζώτου και φωσφόρου από ιλύ λυμάτων.
Στο πλαίσιο της επικείμενης αναθεώρησης του Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ETS), και χωρίς να προδικάζεται το αποτέλεσμα, η Επιτροπή θα εξετάσει επιλογές ώστε οποιαδήποτε πρόσθετη ευελιξία για τη βιομηχανία λιπασμάτων να συνοδεύεται από υποχρέωση αποανθρακοποίησης της παραγωγής, αύξησης της παραγωγής βιολογικών και κυκλικών λιπασμάτων και διασφάλισης της διαθεσιμότητας και προσιτότητας ευρωπαϊκών λιπασμάτων.
Θα εξεταστούν επίσης τρόποι παροχής κινήτρων για τη γεωργία άνθρακα και τις αφαιρέσεις άνθρακα, συνδυάζοντας ιδιωτικά και δημόσια έσοδα, συμπεριλαμβανομένων πόρων από τα κράτη-μέλη, την ΚΑΠ, το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανταγωνιστικότητας και τα έσοδα του ETS.
Ταυτόχρονα, θα περιοριστούν γραφειοκρατικά εμπόδια και στρεβλώσεις της αγοράς, ενώ θα προταθούν νέα μέτρα για την ενίσχυση της ζήτησης βιώσιμων λιπασμάτων ευρωπαϊκής παραγωγής, με στόχο τη βελτίωση της λειτουργίας της ενιαίας αγοράς.
Στο πλαίσιο της κυκλικής οικονομίας, η Επιτροπή θα αξιολογήσει μέτρα για την απλοποίηση της διαχείρισης ζωικών και άλλων υποπροϊόντων, στο πλαίσιο της αξιολόγησης της Οδηγίας-Πλαίσιο για τα Απόβλητα.
Παράλληλα, θα διασφαλιστεί ότι ο τομέας των λιπασμάτων δεν θα υστερεί σε πρόσβαση σε χρηματοδότηση για πράσινη καινοτομία και εκσυγχρονισμό.
Υφιστάμενα κονδύλια, όπως τα ταμεία συνοχής, θα χρησιμοποιηθούν για τη στήριξη επενδύσεων σε βιοαέριο, βιομεθάνιο και υποδομές επεξεργασίας λυμάτων που ενισχύουν την αξιοποίηση ιλύος και την ανάκτηση θρεπτικών συστατικών.
Διαφάνεια και ετοιμότητα στην αγορά
Η Επιτροπή θεωρεί ότι μια εύρυθμη αγορά λιπασμάτων απαιτεί μεγαλύτερη διαφάνεια και δομημένο διάλογο μεταξύ πολιτικής ηγεσίας και φορέων της αλυσίδας αξίας.
Για τον λόγο αυτό θα δημιουργήσει την Ευρωπαϊκή Σύμπραξη για την Αλυσίδα Αξίας των Λιπασμάτων, φέρνοντας κοντά παραγωγούς λιπασμάτων, αγρότες και κράτη-μέλη, με στόχο την από κοινού αντιμετώπιση των προκλήσεων και τη διασφάλιση της επισιτιστικής ασφάλειας σε προσιτές τιμές.
Τους επόμενους μήνες θα πραγματοποιηθεί ο πρώτος πολιτικός διάλογος με όλους τους εμπλεκόμενους φορείς, ώστε να αναπτυχθούν λύσεις για τις προκλήσεις στην προμήθεια, παραγωγή, εμπορία και χρήση λιπασμάτων.
Παράλληλα, θα ενισχύσει την παρακολούθηση της αγοράς και τους μηχανισμούς έγκαιρης προειδοποίησης, προτείνοντας αναλογικό πλαίσιο για τη διασφάλιση τακτικών και επικαιροποιημένων δεδομένων σχετικά με τα λιπάσματα στην ΕΕ.
Στο πλαίσιο αυτό θα εκπονηθεί έκθεση για τον τρόπο με τον οποίο το κόστος που σχετίζεται με τον Μηχανισμό Συνοριακής Προσαρμογής Άνθρακα (CBAM) και το ETS μετακυλίεται στις τιμές των λιπασμάτων που πληρώνουν οι αγρότες και τελικά στις τιμές τροφίμων.
Το Παρατηρητήριο Αγοράς Λιπασμάτων θα συνεχίσει να λειτουργεί ως βασική πλατφόρμα πληροφόρησης για την αγορά, με ενισχυμένη συλλογή δεδομένων για τιμές, αποθέματα και λειτουργία της αγοράς.
Για την ενίσχυση της ετοιμότητας απέναντι σε μελλοντικές κρίσεις, η Επιτροπή θα εξετάσει λύσεις στρατηγικής αποθεματοποίησης λιπασμάτων και βασικών εισροών, συμπεριλαμβανομένων εποχικών ή ελάχιστων αποθεμάτων, καθώς και πιθανές κοινές προμήθειες ή άλλα εργαλεία που θα ενισχύσουν την ανθεκτικότητα απέναντι σε εξωτερικά σοκ και τη μεταβλητότητα των τιμών.
Η ΕΕ θα συνεχίσει επίσης τη διεθνή συνεργασία με υποψήφιες, γειτονικές και εταίρους χώρες, με στόχο τη διαφάνεια, τη διαφοροποίηση προμηθειών και τη διερεύνηση επενδυτικών συνεργασιών αμοιβαίου οφέλους.
Από τον Ιούνιο οι πληρωμές σε Έλληνες αγρότες
Στα του οίκου μας, μέσα στο πακέτο με τα οκτώ μέτρα στήριξης, που ανακοίνωσε η κυβέρνηση τον Απρίλιο, λόγω των επιπτώσεων της κρίσης στη Μέση Ανατολή, περιλαμβάνεται και η επέκταση της επιδότησης των λιπασμάτων 15%, επί της αξίας των τιμολογίων, που αγοράζονται από τον Ιούνιο έως και τον Αύγουστο.
Το δημοσιονομικό κόστος ανέρχεται στα 23 εκατ. ευρώ και στα 41 εκατ. ευρώ σύνολο από τον Μάρτιο, που πρωτοανακοινώθηκε το μέτρο.
Η πρώτη δόση προγραμματίζεται για τα μέσα Ιουνίου και θα αφορά τιμολόγια που εκδόθηκαν τον Μάρτιο και τον Απρίλιο.
Η δεύτερη πληρωμή αναμένεται στα μέσα Ιουλίου και θα αφορά αγορές λιπασμάτων που πραγματοποιήθηκαν τον Μάιο και τον Ιούνιο.
Τέλος, η τρίτη δόση έχει προγραμματιστεί για τα μέσα Σεπτεμβρίου και θα καλύπτει τα τιμολόγια Ιουλίου και Αυγούστου
Διαβάστε ακόμη
Μπουζνά: Ορόσημο η αναβάθμιση της Ελλάδας – Το μήνυμα για τις επόμενες εξαγορές της Euronext
Η εφορία παίρνει τηλέφωνo για χρέη και απλήρωτους φόρους
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα