«Χτυπούν» την ανεργία με 2.000 απολύσεις στις Σκουριές

Της Μαριάννας Τζάννε

Στην κεντρική στοά των Σκουριών, σε βάθος 350 μέτρων, στα έγκατα της γης, οι ανάσες των 150 μεταλλωρύχων που αγωνιούν για τη διατήρηση των θέσεων εργασίας στην εταιρεία Ελληνικός Χρυσός ακούγονται βαριές.

Οι συνθήκες στις υπόγειες στοές των μεταλλείων από την υγρασία και το λιγοστό οξυγόνο γίνονται βασανιστικές. Ομως οι μεταλλωρύχοι είναι πεπεισμένοι ότι χωρίς δουλειά το ίδιο δύσκολη και βασανιστική θα είναι η διαβίωση και έξω από τα ορυχεία.

Για τους περισσότερους, η αιφνιδιαστική απόφαση του απερχόμενου υπουργού Παραγωγικής Ανασυγκρότησης Πάνου Σκουρλέτη να αναστείλει τις τεχνικές μελέτες της Ελληνικός Χρυσός στις Σκουριές και στην Ολυμπιάδα ξυπνά μνήμες του 2003, με τους μεταλλωρύχους ταμπουρωμένους στα ορυχεία της Χαλκιδικής να διεκδικούν δουλειά, εξουθενωμένοι από την πολυήμερη απεργία πείνας.

Ιδια γεγονότα, ίδια απογοήτευση, ανεργία, αβεβαιότητα κυρίευαν τότε αλλά και τώρα τους 2.000 εργαζομένους των Καναδών της Eldorado Gold, που τις προηγούμενες ημέρες πήραν στα χέρια τους τα ραβασάκια με τις 1.300 διαθεσιμότητες και τις 700 απολύσεις. Παραμένουν στις θέσεις τους 100 εργαζόμενοι ως προσωπικό ασφαλείας και περιβαλλοντικής παρακολούθησης, μέχρι η πολιτεία να αποφανθεί ποια θα είναι η τύχη τους. Η διαφορά είναι ότι τότε η Αριστερά του ΣΥΝ, που σήμερα έχει βάλει τα δυνατά της να ανακόψει τον δρόμο των επενδυτών, ήταν στο πλευρό τους. Ακόμη θυμούνται την επίσκεψη στις στοές των μεταλλείων στην περιοχή Μαντέμ Λάκκος του κ. Νίκου Κωνσταντόπουλου, ως επικεφαλής του ΣΥΝ, και τις δηλώσεις ότι «οι μεταλλωρύχοι διακινδυνεύουν τη ζωή τους για να σώσουν το μεροκάματο του τρόμου, γιατί έτσι διασώζουν την αξιοπρέπεια της ύπαρξής τους, την αξιοπρέπεια της οικογένειάς τους».

Ομως οι τότε ιδιοκτήτες, οι Καναδοί της TVX Gold, αποκαμωμένοι από τον πόλεμο της τοπικής κοινωνίας εναντίον των μεταλλείων, έδειχναν την έξοδο στους 480 εργαζομένους, τα μάζευαν και έφευγαν. Τώρα, η κυβέρνηση είναι εκείνη που τους δείχνει την έξοδο, γυρίζοντας την πλάτη σε 1,2 δισ. ευρώ προγραμματισμένων επενδύσεων που σχεδιάζει να πραγματοποιήσει στη Χαλκιδική η Eldorado Gold και σε ετήσιους φόρους συνολικού ύψους 40 εκατ. ευρώ. Πρόκειται για τον Φόρο Μισθωτών Υπηρεσιών και τις εισφορές προς τα Ταμεία που καταβάλλουν κάθε χρόνο η Ελληνικός Χρυσός και οι εργολάβοι της. Το κυριότερο, όμως, είναι ότι η κυβέρνηση με τη στάση της αφήνει να συντηρείται ο μεγάλος διχασμός της κοινωνίας, το μίσος που αναπτύσσεται μεταξύ εκείνων που θέλουν να συνεχιστεί η επένδυση και εκείνων που κάνουν ανταρτοπόλεμο για να σταματήσει, οι επεισοδιακές διαδηλώσεις, που από ευτυχή σύμπτωση δεν έχουν θύματα, και η καταδίκη στην ανεργία εκατοντάδων εργαζομένων και νοικοκυριών.

Σε ομηρία

Η απόφαση Σκουρλέτη να τραβήξει το χαλί κάτω από τα πόδια των λιγοστών ξένων επενδυτών που επιλέγουν να πάρουν το ρίσκο της ασταθούς πολιτικά και οικονομικά μνημονιακής Ελλάδας δεν είναι διαφορετική από τη στάση που κρατά σε ομηρία από τις αρχές του χρόνου την επένδυση της Ελληνικός Χρυσός. Ο κ. Παναγιώτης Λαφαζάνης ήταν από τους πρώτους που εξέπεμψαν το εχθρικό κλίμα, ανακαλώντας τον περασμένο Φεβρουάριο την αρχιτεκτονική και μηχανολογική μελέτη για το εργοστάσιο εμπλουτισμού στις Σκουριές. Ακολούθησε ο αναπληρωτής υπουργός Γιάννης Τσιρώνης, ακυρώνοντας την απόφαση για την υλοτομία, και πρόσφατα ο κ. Σκουρλέτης με την ανάκληση των τεχνικών μελετών. Ακόμη και ο χρόνος που επιλέχθηκε για την αναστολή εργασιών στα μεταλλεία δεν ήταν τυχαίος: τη μία μέρα ανακοινώθηκε το λουκέτο, την επόμενη οι εκλογές! Μέχρι πού μπορεί ο ΣΥΡΙΖΑ να τραβήξει το σχοινί για τις Σκουριές;

Εμπειροι πολιτικοί αναλυτές υποστηρίζουν ότι κυβέρνηση με Τσίπρα πρωθυπουργό δεν θα υπαναχωρήσει στο θέμα του χρυσού, δηλώνοντας τη βεβαιότητα ότι απώτερος σκοπός είναι να σταματήσει η επένδυση των Καναδών στις Σκουριές. Σήμερα είναι οι τεχνικές μελέτες, αύριο θα είναι κάτι άλλο και πάει λέγοντας… Με τα λάβαρα της επανάστασης κατά των Σκουριών εκλέχτηκε άλλωστε με πάνω από 6.200 ψήφους στις τελευταίες εκλογές η κυρία Κατερίνα Ιγγλέση του ΣΥΡΙΖΑ. Μάλιστα η βουλευτής Χαλκιδικής δεν δίστασε να επιπλήξει πριν από λίγες εβδομάδες τον κ. Τσίπρα, διαβάζοντας στην Κεντρική Επιτροπή του κόμματος κείμενο διαμαρτυρίας της Τοπικής Οργάνωσης Ιερισσού για τις δηλώσεις του σε ό,τι αφορά τις Σκουριές.

Αφορμή ήταν η αναφορά του σε ραδιοφωνική συνέντευξη σε 5.000 εργαζομένους της Eλληνικός Χρυσός (αντί 2.000 που είναι το σωστό), γεγονός που εξόργισε την τοπική κοινωνία. Δεσμεύτηκε τότε ότι η στάση της κυβέρνησης θα είναι στην κατεύθυνση της δικαίωσης των αγώνων των κατοίκων και της προστασίας του περιβάλλοντος και υποσχέθηκε το θέμα να λυθεί άμεσα με το σκεπτικό να μη μείνουν άνεργοι οι 1.900 εργαζόμενοι της εταιρείας. Η δήλωση του απερχόμενου πρωθυπουργού μόνο ως ειρωνεία μπορεί να εκληφθεί μετά τις πρόσφατες εξελίξεις.

Γι’ αυτό και δεν αποτελεί έκπληξη η ανακοίνωση της απελθούσας πολιτικής ηγεσίας του υπουργείου Παραγωγικής Ανασυγκρότησης αναφορικά με την τελευταία απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας για την κωλυσιεργία της διοίκησης να εγκρίνει τις τεχνικές μελέτες του έργου. «Η υπ’ αριθ. 3191/15 απόφαση του ΣτΕ δεν αφορά ούτε ακυρώνει την απόφαση του ΥΠΑΠΕΝ περί ανάκλησης των αποφάσεων έγκρισης των τεχνικών μελετών των υποέργων Σκουριών και (εν μέρει) Ολυμπιάδας. Με την εν λόγω απόφαση του ΣτΕ ακυρώνεται, λόγω ανεπαρκούς αιτιολογίας, η από 28.4.2015 πράξη του τότε υπουργού (σ.σ.: του κ. Παναγιώτη Λαφαζάνη), διά της οποίας επεστράφη ως ελλιπές το προσάρτημα της υποβληθείσας από την εταιρεία Ελληνικός Χρυσός τεχνικής μελέτης, που αφορούσε τις μεταλλευτικές εγκαταστάσεις Ολυμπιάδας».

Είναι σαφές πέραν των νομικών ερμηνειών ότι η διοίκηση δεν σκοπεύει να γυρίσει τον διακόπτη. Οπως είναι σαφές ότι για να ξεκινήσουν οι εργασίες στα μεταλλεία και να επανέλθουν οι εργαζόμενοι στις θέσεις τους θα πρέπει να υπάρξει ανάκληση της απόφασης Σκουρλέτη από τη διοίκηση. Εν προκειμένω από την Επιθεώρηση Μεταλλείων Βορείου Ελλάδος που πήρε την υπουργική εντολή για αναστολή εργασιών για έναν χρόνο. Κάτι τέτοιο, όμως, δεν διαφαίνεται ως προοπτική ούτε από την απελθούσα διοίκηση, πόσο μάλλον από την υπηρεσιακή κυβέρνηση.

«Είχαμε ζητήσει συνάντηση με τον κ. Σκουρλέτη από τις 27 Ιουλίου. Μας είχαν διαβεβαιώσει ότι θα μας συναντήσει αμέσως μετά τον Δεκαπενταύγουστο και λίγες μέρες μετά μας ανακάλεσαν τις τεχνικές μελέτες! Μια χρηστή διοίκηση θα μπορούσε να συζητήσει μαζί μας και να βρίσκαμε λύσεις όπου υπάρχουν διαφωνίες. Ομως οι αποφάσεις κινούνται σε άλλο επίπεδο», υπογραμμίζει ο διευθύνων σύμβουλος της Ελληνικός Χρυσός Μιχάλης Θεοδωρακόπουλος.

Οι δοκιμές στη Φινλανδία για flash smelting

Ο κ. Θεοδωρακόπουλος παραδέχεται ότι η εχθρική στάση της κυβέρνησης απέναντι στην επένδυση δημιουργεί σοβαρά εμπόδια στο έργο και εξηγεί τους λόγους που η Ελληνικός Χρυσός δεν πραγματοποίησε τις περίφημες δοκιμές για την τεχνολογία της ακαριαίας τήξης (flash smelting) που επικαλείται στην τελευταία απόφασή του ο κ. Σκουρλέτης. Πρόκειται για την τεχνολογία της μεθόδου μεταλλουργίας που περιλαμβάνει το επενδυτικό σχέδιο της Ελληνικός Χρυσός, με την οποία η εταιρεία υπόσχεται την επεξεργασία μεταλλευμάτων χωρίς τη χρήση κυανίου που προέβλεπε το επενδυτικό σχέδιο της TVX που είχε καταπέσει στο ΣτΕ.

Με βάση την εγκεκριμένη μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων της Ελληνικός Χρυσός και των σχετικών τεχνικών μελετών, υπάρχει η πρόβλεψη για την υλοποίηση ημιβιομηχανικών δοκιμών της πυρομεταλλουργικής μεθόδου στις εγκαταστάσεις της εταιρείας στη Χαλκιδική. Στόχος είναι να βελτιστοποιηθεί η μεθοδολογία, να αξιολογηθεί η κατεργασία του μεταλλεύματος και να τεσταριστεί το ποσοστό ανάκτησης χρυσού και χαλκού για να υπάρξουν μεγαλύτερα οικονομικά οφέλη από την εκμετάλλευση των μεταλλευμάτων.

Η Εldorado Gold επέλεξε να πραγματοποιήσει τις δοκιμές αυτές στο ερευνητικό εργαστήριο της φινλανδικής Outotec, με την οποία έχει συμβληθεί για την αξιοποίηση της μεθόδου της ακαριαίας τήξης, αποστέλλοντας αντιπροσωπευτικά δείγματα πυριτών από την Ολυμπιάδα και συμπυκνώματος χαλκού. Οπως διαβεβαιώνουν στελέχη της Ελληνικός Χρυσός, οι δοκιμές αυτές απέδειξαν τη συμβατότητα της μεθόδου με το μετάλλευμα χωρίς τη χρήση κυανίου, αλλά και την ανάκτηση χρυσού και χαλκού σε ποσοστά άνω του 90% που είναι τα επιθυμητά.

Ωστόσο η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ έκρινε ασύμβατη με τους εγκεκριμένους όρους την απόφαση της Ελληνικός Χρυσός να μην πραγματοποιήσει δοκιμές στη Χαλκιδική, στοιχείο που αποτέλεσε και τη βάση για την ανάκληση των τεχνικών μελετών από το ΥΠΑΠΕΝ πριν από λίγες ημέρες. Ενα στοιχείο που απορρίπτει μετά βδελυγμίας το Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο με την απόφαση που εξέδωσε την περασμένη Πέμπτη, σημειώνοντας ότι η διενέργεια των δοκιμών στο ερευνητικό κέντρο της Φινλανδίας δεν αποτελεί λόγο ανάκλησης της άδειας. Κρίνει δε αβάσιμη και αόριστη την απόφαση της διοίκησης να μην εγκρίνει τα προσαρτήματα των τεχνικών μελετών της Ελληνικός Χρυσός που κατατέθηκαν τον περασμένο Δεκέμβριο στο ΥΠΑΠΕΝ και επιστράφηκαν από τον κ. Λαφαζάνη, ζητώντας να ακυρωθεί η προσβαλλόμενη πράξη και να αναπεμφθεί στη διοίκηση προς νέα νόμιμη κρίση.

«Η μονάδα της φινλαδικής Outotec είναι ένα τετραώροφο κτίριο που θα ήταν αδύνατο να μεταφέρουμε στην Ελλάδα, καθώς η λειτουργία του θα προϋπέθετε εγκρίσεις Πολεοδομίας, περιβαλλοντικών μελετών κ.ά. για δοκιμές μικρής κλίμακας των 60 έως 70 τόνων», αναφέρει ο κ. Θεοδωρακόπουλος και προσθέτει: «Θα μπορούσαμε να ξεπεράσουμε τα εμπόδια της Outotec και να κάνουμε κάτι παρεμφερές στην Ελλάδα που να ικανοποιεί το Ελληνικό Δημόσιο. Ομως αυτό απαιτεί συνεννόηση, απαιτεί να καθίσουμε στο ίδιο τραπέζι και να μην έχει σταματήσει η λειτουργία της εταιρείας, κάτι που είναι άδικο».

Η Ελληνικός Χρυσός, πάντως, την περασμένη Παρασκευή κατέθεσε ενώπιον του ΣτΕ νέα προσφυγή αυτή τη φορά κατά της τελευταίας απόφασης Σκουρλέτη, που την αναγκάζει να αναζητήσει τεχνική λύση για ημιβιομηχανικές δοκιμές στην Ελλάδα εντός ενός έτους. Εως τότε παγώνει κάθε δραστηριότητα της εταιρείας στη Χαλκιδική, πλην των εργασιών απόθεσης των παλαιών τελμάτων, καθώς και η λειτουργία των υφιστάμενων εγκαταστάσεων εμπλουτισμού θειούχων μεταλλευμάτων στην περιοχή της Ολυμπιάδας. Η κρίση του ΣτΕ επί της προσφυγής αυτής εκτιμάται ότι θα ανοίξει και ουσιαστικά τον δρόμο για την ακύρωση της απόφασης Σκουρλέτη, καθώς έχει ήδη αποφανθεί για το θέμα των τεχνικών μελετών που αποτελεί τη νομική βάση για την τελευταία απόφαση του ΥΠΑΠΕΝ. Πολλοί είναι εκείνοι που αναρωτιούνται ποια στάση θα κρατήσει η Eldorado Gold σε μια χώρα που η προηγούμενη κυβέρνηση έδειξε με πολλούς τρόπους ότι απορρίπτει τον σχεδιασμό της για την εξόρυξη χρυσού στην περιοχή. «Οι Καναδοί, ακόμη και αν απολύσουν και τον τελευταίο εργαζόμενο, δεν θα κουνηθούν από την Ελλάδα. Θα μείνουν και θα διεκδικήσουν διαφυγόντα κέρδη», υποστηρίζουν συνομιλητές τους, επιβεβαιώνοντας ότι η μάχη δεν έχει ακόμη κριθεί, με τους στρατιώτες να παραμένουν και από τις δύο πλευρές στα χαρακώματα.